Column

Je wilt je ogen niet sluiten, maar ook niet alles zien

De kunst van het weglaten: een 'iconisch' beeld toont de gruwel niet, maar roept die op.

'The Most Heartbreaking Image'. Beeld reuters

Een in goudpapier gehulde mummie op het grijze wegdek, een pop met roze kleertjes ernaast. De Reutersfoto is volgens Amerikaanse media 'The Most Heartbreaking Image' van de aanslag in Nice. Typisch Amerikaans: er meteen een wedstrijd van maken.

Misschien wint de maker, Eric Gaillard, de World Press Photo wel. Alle voorwaarden zijn aanwezig: inzoomen op één persoon, de roze pop verraadt een kind, een meisje - symbool voor de onschuld.

De kunst van het weglaten: een 'iconische' plaat toont de gruwelen niet, maar roept ze op. Het collectieve geheugen vult de details zelf wel in.

Rond Nice trof mij een ander beeld, van een man in korte broek en blote bast, in de ochtendzon op een bankje aan de boulevard verslagen starend over zee. Weer doet een detail het werk: de lege fles champagne naast hem.

De kater.

Het is allemaal een kwestie van smaak, maar de Reutersfoto van het anonieme meisje is mij te Candlelight. U weet wel, dat oude radioprogramma van Jan van Veen, de bronzen viooldichter die tot mijn verrassing onlangs op een slapeloos moment springlevend uit mijn wekkerradio opdook, met muziekdoos en al. 'Ik voel me zonder jou zo alleen./ Ik mis je stem./ Jouw vrolijke glimlach./ Ik mis jou om me heen.'

Ik moest weer aan de kaarsenbrander denken toen zaterdag het AD op de digideurmat plofte. Sinds die krant een nieuwe hoofdredacteur heeft, is het er een om in de gaten te houden. Hans Nijenhuis, afkomstig van het keurige NRC Handelsblad, importeerde 93 nieuwe columnisten en maakt van de voorpagina soms een pamflet. De Britse vlag als omslag, een brief van Hugo Borst over zijn oude moeder: er gebeurt in elk geval wat.

Zaterdag was het weer raak. Een gedicht over de hele pagina, geprojecteerd op het bekende wegdek.

Voorpagina AD.

Voor me lag een meisje op straat/ van twee, drie jaar oud.// Ze was gewoon in tweeën gereden.// Ze lag daar helemaal alleen in/ haar roze jurkje, met een beertje bij zich.// Ik zag geen vader of moeder in de buurt.// Misschien waren die iets/ verderop ook wel doodgereden,/ ik weet het niet. Dat meisje in haar roze/ jurkje, helemaal alleen.// Dat zag ik 's nachts steeds weer/ voor me. En ik wilde haar wel helpen,/ maar ik kon niets voor haar doen.// Niets.

Was getekend: Francesco Lammertink (17), getuige van Nice. Wiens oprechte woorden op de mediamarkt waren omgesmolten tot edelkitsch. Best begrijpelijk dat de nabestaanden van de MH17-slachtoffers zondag tijdens hun herdenkingsbijeenkomst media weerden.

Je kunt er kippevel van krijgen, maar alles beter dan de gruwelbeelden die ik per ongeluk tot mij nam van een getuige die met zijn telefoon langs de doden en gewonden van Nice baande. Zoals ik ook de beelden van mishandelde coupplegers in Istanbul best had willen missen. Dat is het dilemma van de hedendaagse nieuwsconsument: je wilt je ogen niet sluiten, maar ook niet alles zien.

Dan liever de verbeelding, hoe opzichtig ook. Grote gebeurtenissen vragen eerst om kitsch. De kunst komt later wel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden