'Je wilt eruit, maar wordt niet geholpen'

Steeds meer tippelzones worden gesloten. Het Leger des Heils helpt straatprostituees die willen stoppen. Natalie is er één van. 'Ik verdiende 600 euro per dag. Dat is makkelijk, dacht ik.'

Natalie was haar naam toen ze nog in de prostitutie zat, zowel in bordelen als op straat. 'Noem me maar zo, mijn oude ik', zegt de 27-jarige vrouw in het kantoor van het Leger des Heils in het centrum van Eindhoven. Op 18-jarige leeftijd belandde ze in de prostitutie - van huis weggelopen, onder invloed van een loverboy.


Ze stond achter de ramen in Utrecht, Amsterdam, Antwerpen, Den Haag, Alkmaar. Ze tippelde op straat in Eindhoven. 'Soms ook op de tippelzone, toen die nog bestond. Ik had geen pasje, liep er illegaal', giechelt ze. Anderhalf jaar geleden vond ze het welletjes. Ze wilde eruit, proberen een normaal leven op te bouwen. Ze werd geholpen door het Leger des Heils, dat een speciaal 'uitstapprogramma' voor straatprostituees heeft.


De tippelzone in Eindhoven werd in mei 2011 gesloten. In Heerlen ging de zone begin januari dicht, onder protest van de laatste, veelal verslaafde prostituees. Ook in de Zuid-Limburgse stad probeert het Leger des Heils, zo goed en zo kwaad als dat kan, straatprostituees te helpen.


'Het belangrijkste is dat je een echte vertrouwensband opbouwt', zegt Natalies coach Linda Geraeds (43). 'Een prostituee zit in een hele diepe put en staat er vaak alleen voor. Je moet als coach naast haar gaan staan op de bodem van de put en proberen er samen weer uit te klauteren.'


Het is veel praten, maar ook heel veel regelen. Een prostituee die stopt, verliest haar inkomstenbron. 'Dat zijn vaak praktische zaken, zoals het aanvragen van een uitkering', aldus Geraeds. 'Of het treffen van een schuldsaneringsregeling. Obstakel één is dat de vaste lasten, zoals de huur, kunnen worden betaald.'


Natalie had al eerder geprobeerd te stoppen, maar liep bij de gemeente tegen een muur op. 'Ik ben naar het jongerenloket gegaan, maar daar namen ze me niet serieus', zegt ze. 'Ik heb geen werk, zei ik dan. Nou, dat is jouw probleem, zeiden zij. Ik ben er drie keer geweest en drie keer ben ik weggestuurd.'


Geraeds: 'Als een instantie meegaat, kan het meteen worden geregeld. Zo werkt het helaas wel.'


Natalie: 'Het had me een beter gevoel gegeven als ik het zelf had kunnen regelen.'


Geraeds: 'Daarna hebben we een regeling getroffen met de schuldeisers. Je had zes telefoonabonnementen.'


Natalie: 'De telefoons, die ik gratis kreeg bij het abonnement, bracht ik naar het pandjeshuis. Dan kon ik weer twee maanden huur betalen en werd ik niet uit mijn huis gezet. Om niet meer achter het raam of op straat de prostituee uit te hangen, heb ik schulden gemaakt. Als ik dat niet had gedaan, had ik geen huis gehad.'


Geraeds: 'Die abonnementen liepen wel twee jaar door.'


Ook fysiek en geestelijk moest Natalie weer op de rails worden gezet. Ze had last van haar buik en darmen en bloedverlies bij de ontlasting. 'De psychische invloed van het werk is enorm', zegt Geraeds. 'Na jarenlange prostitutie raak je echt beschadigd. Wat zij allemaal niet heeft meegemaakt. Het gaat niet alleen om de seksuele handelingen; het gaat ook om geweld en vernedering. Ze loopt aan tegen allerlei angsten. Ze is bang om mensen uit het netwerk tegen te komen. Je kunt niet even zeggen: dan stop je toch en ga je ander werk doen. Zo simpel is dat niet.'


Geld blijft de onzekere factor. Ze heeft nu een uitkering en dat is aanzienlijk minder dan toen ze nog in het circuit werkte. Natuurlijk moest ze de verdiensten altijd wel deels afgeven aan haar pooiers, maar ze hield genoeg over om goed van te leven.


Natalie: 'Toen kon ik naar de Bijenkorf en voor een paar honderd euro kleren kopen. Nu moet ik naar de kledingbank. Vroeger ging ik naar de coffeeshop en dronk de hele dag blikjes Redbull; die kosten wel 3,50 per stuk. Nu drink ik Euroshopper van de Albert Heijn.'


De verdiensten zijn vanaf het begin aanlokkelijk geweest. 'Toen ik na een ruzie met mijn moeder het huis uit ging, kwam ik die jongen tegen in een coffeeshop', vertelt ze. 'Ik kon bij hem in huis. Daarna lokte hij me de prostitutie in. Probeer het een keer, als je het niet leuk vindt, hoeft het niet, zei hij. Als je het een keer gedaan hebt, is het niet zo moeilijk het nog een keer te doen. Ik verdiende 600 euro per dag. Dat is net zoveel als ik eerder in een maand verdiende met schoonmaakwerk. Dat is makkelijk, dacht ik.'


Het kriebelt soms nog wel, erkent ze. 'Vooral als ik even geen geld heb. Het is zo verleidelijk, als je weet hoeveel geld er in die business omgaat. Maar ik wil het niet meer en met het geld komt het ook nog wel eens goed. Ik heb het nooit leuk gevonden, maar wel heel makkelijk. Op een parkeerplaats ben ik een keer een oma, moeder en dochter tegengekomen, die alle drie in de prostitutie zaten. Dat heeft me aan het denken gezet. Ik zie me dat straks niet met mijn kinderen doen. Dat je je eigen dochter dat laat doen, dat snap ik niet.'


Natalie heeft als 17-jarige cocaïne gebruikt en blowt nog steeds, maar is niet verslaafd aan harddrugs. Dat scheelt, zegt haar coach, de meeste straatprostituees zijn wel verslaafd. 'Als je verslaafd ben, moet je toch veel geld hebben om het spul te kopen. Ze redeneren: ik kan gaan inbreken, maar dan benadeel ik mensen. Als ik mijn lijf verkoop, benadeel ik niemand.'


Aan het 'uitstapprogramma' van het Leger des Heils in Eindhoven, dat drie jaar geleden is ingezet, doen zestien straatprostituees mee. Van die groep zijn drie vrouwen 'uitgestroomd' en ook met Natalie gaat het de goede kant op.


Het lijkt een mager resultaat, maar het Leger des Heils wijst ook op andere, positieve resultaten: huisvesting, uitkering, meer zelfvertrouwen.


'Het hoofddoel is het verbeteren van de leefomstandigheden en het terugdringen van de overlast op straat. Zolang ze verslaafd zijn, zullen er weinig uitstappen', aldus Geraeds.


Meer rust bijvoorbeeld; één of twee keer per week iemand afwerken, in plaats van drie per dag. 'Ze voelen zich veel meer mens. Dat is de meerwaarde.'


Natalie: 'Als je verslaafd bent, is het nog veel moeilijker. Ik kon er eerst ook niet uit. Je wilt hulp, maar wordt niet geholpen. Ik ben heel blij met deze steun. Dit had tien jaar geleden mogen gebeuren.'


Ze wil zelf ook de hulpverlening in, mogelijk als 'ervaringsdeskundige', om meiden te waarschuwen. 'Als je 16 of 17 ben, is het belangrijk dat je erover kan praten met iemand die niet alles uit een boekje haalt. Iemand die iets zelf heeft meegemaakt, nemen ze serieuzer. Dan snappen ze het beter.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden