'Je werkt als een kerel, zeggen ze tegen me'

Op haar 42ste is de Congolese Edos Nziavake een succesvolle zakenvrouw. Tenminste, als haar ondernemingslust niet wordt gedwarsboomd door oorlogen....

Van onze correspondent Kees Broere

'Bij de eerste oorlog, die in 1996 begon, was ik net van Goma naar Kinshasa, aan de andere kant van het land, gereisd. Ik zou doorreizen naar Nigeria. Maar alle wegen, ook de weg terug, bleken afgesloten en een jaar lang kon ik Kinshasa niet uit. Mijn handel stortte in.

'In Goma had ik mijn kledingstoffenwinkel opgezet. Daarvoor had ik na de middelbare school drie jaar gestudeerd. Confectietechniek is mijn vak. En ik was juist van Bukavu naar Goma teruggegaan om daar ook mijn zieke moeder te kunnen verzorgen.

'In Kinshasa kon ik niet anders dan mijn eigen geld opeten. Ik heb er een jaar werkloos doorgebracht. Een winkel had ik dus niet meer en mijn moeder in Goma zat ook al zonder geld. Terwijl ik wel degelijk een retourticket had.

'Na een jaar kon ik dan eindelijk terugkomen. Maar weer een jaar later brak de tweede oorlog uit. Gelukkig was ik toen zelf in Goma. Maar nu kon ik niet meer naar Kinshasa reizen om stoffen in te kopen. Reizen was sowieso erg moeilijk en gevaarlijk. Wel heb ik een paar keer naar Kampala in Uganda kunnen gaan.

'Door de oorlog hebben mijn klanten nauwelijks nog iets te besteden. Daardoor verdien ik zeker de helft minder. Nu houd ik misschien honderd dollar per maand over, maar ooit was het beter. En ik zorg niet alleen voor mijn moeder, maar ook voor de drie kinderen van mijn oudere zus.

'En toch. Zodra de oorlog weer even leek te kalmeren, kwamen ook de klanten terug om jurken te bestellen. Zo zijn wij Congolezen. We passen ons aan, we vinden altijd een manier om te overleven. Maar ik heb wel mijn prijzen een stuk moeten verlagen.

'Het leven is bijna onmogelijk duur. De belastingen zijn ondertussen wel omhoog gegaan. Stel je voor, als je nu naar een andere stad reist, moet je daar apart belasting betalen. Terwijl je gewoon in één en hetzelfde land blijft. Dat is toch vreemd!

'Maar ik ga door, ook al verdien ik veel minder. Ons land wordt ook vreemd bestuurd. Eén keer was ik voor mijn werk in Dubai. Ik had verwacht in de woestijn te belanden, maar er kwam altijd water uit de kraan en er was altijd stroom. Dat was echt heel nieuw voor me. Hier in Goma wonen we aan het meer. Stel je voor: we hebben hier nooit water, en nooit stroom.

'Nou ja, de mensen leven van dag tot dag. Ook als ze niet weten of ze de volgende dag iets te eten hebben. Zelf heb ik door hard werken altijd wat geld gehad. En familie kan op mijn geld overleven. Soms ook kan ik voor andere kinderen het schoolgeld betalen.

'Ik weet dat er veel jaloezie heerst in de handel. Mensen die minder klanten hebben dan ik, kijken me afgunstig aan. Zeker de mannen die in dezelfde business zitten. Sommigen van hen zeggen: ''Je werkt als een kerel.'' Anderen vinden me een moeilijk type. Maar ik laat me door de mannen niet in de weg zitten. Ik heb gestudeerd. Als ik een idee in mijn hoofd heb, zorg ik ervoor dat het werkelijkheid wordt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden