Je werk of je leven stewardess bij de KLM galeriehoudster documentalist djembé-leraar eigenaresse cateringbedrijf violiste

Geld verdienen of je droom verwezenlijken - steeds meer mensen kiezen ervoor om naast hun vaste baan in loondienst een eigen bedrijf te beginnen. 'Een goede planning is van levensbelang.'

Anna van den Breemer

Op het eerste gezicht lijkt het misschien niet de meest voor de hand liggende combinatie: een advocaat die twee dagen per week aan een misdaadroman werkt of een communicatiemedewerker die een dag in de week vrijmaakt voor zijn werk als kunstschilder.


Geld verdienen of je droom verwezenlijken - steeds meer mensen kiezen ervoor om naast hun vaste baan in loondienst een eigen bedrijf te beginnen. Minder tijd voor de baas en meer tijd voor jezelf.


'Deze ontwikkeling past in de trend dat werk vooral leuk moet zijn', zegt psycholoog en loopbaancoach Hilde Backus van Het Coach Bureau in Apeldoorn. 'Een baan draait niet alleen om geld, maar om het ontdekken in welke rol en functie je optimaal uit de verf komt en met plezier werkt.'


Backus komt ze geregeld tegen: mensen die een dag minder gaan werken om tijd vrij te maken voor een uit de hand gelopen hobby. Ze vertelt over een cliënt die lange tijd als activiteitenbegeleider werkte. Ze volgde een aantal massageopleidingen en paste het geleerde toe op de ouderen die ervan genoten. Nu heeft ze haar eigen massagepraktijk. Haar baan houdt ze aan voor het vaste inkomen.


Uit cijfers van Onderzoeksbureau EIM uit 2009 blijkt dat zo'n 30 procent van de ruim 750 duizend Nederlandse ondernemers in deeltijd werkt. Velen van hen hebben er nog een vaste baan naast. Vaak spelen financiën een rol.


'Sommigen verlangen naar een eigen bedrijf maar erkennen dat ze daarvoor onvoldoende ondernemer zijn of dat ze de onzekerheden van het ondernemerschap niet willen', zegt Backus.


Maar er is ook een groep die bewust twee banen combineert. 'Aan de ene kant hebben ze dan hun vaste team, de verplichte ontwikkeling, betaalde trainingen en zekerheid, en aan de andere kant hebben ze de vrijheid, doen ze wat ze leuk vinden en kunnen ze zich vrij ontwikkelen', aldus Backus.


De meeste mensen die een bedrijf beginnen doen dat in een ander vakgebied dan waarin zij voor hun werkgever actief zijn.


'Bij dit zogenoemde parttime-ondernemen is een goede planning van levensbelang', zegt Paul van den Burg van de Kamer van Koophandel Amsterdam. Hij geeft cursussen aan mensen die met het idee rondlopen naast hun carrière een tweede professioneel project op te zetten. 'Ik waarschuw mijn cursisten direct; we leven in een 24-uurseconomie dus de klant zal soms iets willen terwijl jij die dag eigenlijk niet beschikbaar bent. Voordat je het weet lopen de twee door elkaar. De combinatie van twee banen zal altijd spanning opleveren.'


Nico van Asdonck (53):
'Even gluren bij de buren'

'Bij een documentalist denken mensen toch snel aan een saai en stoffig iemand. Ze kijken vreemd op als ze horen dat ik daarnaast djembéworkshops geef. Vroeger op de mavo was ik het verlegen jongetje. Nu kom ik oud-klasgenoten tegen tijdens workshops die zeggen: 'Dat jij dit bent gaan doen!' Het is nogal een omwenteling.


'Ik was niet bewust op zoek naar een tweede baan. Mijn bedrijfje ontstond bij toeval. Ik werd door een vriendin gevraagd om een djembéles te geven tijdens een personeelsuitje van haar werk, een groot organisatie- en adviesbureau. Ik heb vroeger in een drumband gespeeld, maar dat was lang geleden. Het bleek een succes.


'Achteraf moest er een factuur worden gemaakt. Toen heb ik me maar direct ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Dat is nu alweer dertig jaar geleden. Na die eerste opdracht is het balletje gaan rollen. Lekker (t)rommelen heet de workshop. Eigenlijk heeft het zich zo ook ontwikkeld. Het gebeurde, zonder vastomlijnd plan.


'Ik ben drie dagen per week in loondienst gaan werken om samen met mijn vrouw, die ook deeltijd werkt, voor onze twee zonen te kunnen zorgen. Nog steeds kan ik met de thee thuis zitten wanneer ze uit school komen. Ik krijg vaak te horen: wat fijn dat je die twee banen zo kan combineren. Dan zeg ik: je moet mijn vrouw maar eens bellen. Om het thuis te combineren is niet eenvoudig. Workshops op feesten en reünies zijn vaak in het weekeinde.


'Voor mij betekenen de workshops: even gluren bij de buren. Je komt met allerlei soorten mensen in contact, van bejaarden, gehandicapten tot leidinggevenden. Soms sta ik wel eens voor een groep van 150 managers. Zulke sessies hebben me meer zelfvertrouwen gegeven. Dat gebruik ik weer in mijn baan als documentalist.


'Door mijn baan bij de gemeente heb ik de luxe om opdrachten af te zeggen. Een telecombedrijf belde me voor een teambuildingworkshop. Bleek het bij navraag om een groep te gaan waarvan een aantal mensen daarna ontslagen zou worden. Dat is geen sfeer waarin ik wil lesgeven. Ik doe aan maatschappelijk verantwoord ondernemen en kan zelf beslissen als ik een project wil doen waar geen budget voor is, zoals workshops aan zwerfjongeren of kinderen van vluchtelingen. Daar krijg ik enorm veel energie van, die ik ook weer gebruik in mijn baan bij de gemeente.


'De zaken gaan goed. Per week doe ik minimaal één factuur de deur uit. De drie dagen bij de gemeente verschaffen een basisinkomen. Maar het werkt ook omgekeerd: met de bezuinigingen is het ambtenarenbestaan ook kwetsbaar.


'Mocht mijn baan bij de gemeente ooit vervallen, dan zal ik er niet voor kiezen om fulltime met mijn bedrijf aan de slag te gaan. Banketbakker of fietsenmaker lijkt me ook wel een leuk vak.'


Wiebke van der Scheer (46): 'In de galerie ben ik altijd thuis'

'Toen ik naar Amsterdam verhuisde, kwam ik te wonen in een oud winkelpandje. Bij wijze van decoratie zette ik een aantal potten uit Mexico in het voorste gedeelte van mijn huis. Mensen kwamen steeds vragen hoeveel die potten kostten. Zo ontstond het idee voor een galerie. Mijn werk als stewardess vond ik heerlijk, maar ik had nog energie over voor iets ernaast.


'In de galerie ben ik altijd thuis. Het is een heel klein wereldje, net een dorp waar iedereen elkaar kent. Dan vind ik het ook weer fijn om mijn koffers weer uit de kast te pakken. Tijdens een vlucht heb ik steeds wisselende collega's. Het is avontuurlijker, ik kom op plekken waar ik niemand ken. De galerie is ook een hobby. Een kunstbeurs plan ik in mijn vakantie.


'Mijn galerie Artacasa begon met een paar kunstobjecten. Anders dan bij een winkel, had je voor een galerie geen ondernemingdiploma nodig. Ik had geen kaas gegeten van het ondernemerschap. Iemand anders moest mij vertellen dat ik me bij de Kamer van Koophandel moest inschrijven. Ik had geen idee.


'Nu doe ik ongeveer twee lange vluchten per maand, waarvoor ik per vlucht drie tot zes dagen van huis ben. Ik probeer op donderdag, vrijdag en zaterdag, als de galerie open is, vrij te zijn maar dat lukt natuurlijk niet altijd. Inmiddels ben ik naar het appartement erboven verhuisd en is de galerie groter geworden.


'Met werk aan huis kan het lastig zijn je eigen tijd te bewaken. Het is zo makkelijk om toch nog even aan het werk te gaan. Ik heb nu de afspraak met mijn man dat ik, wanneer hij thuiskomt om zeven uur, ook ophoud. Op zondag ben ik ook dicht, terwijl dat met die dagjesmensen voor een galerie ideaal is. Maar anders houd ik geen weekend over.


'Vliegen is mijn eerste baan. Dat mag er nooit onder lijden. Ik weet precies wat ik kan verwachten. Het is een vast ritueel waarvoor ik me kleed zoals voorgeschreven staat. In de galerie neem ik de beslissingen en komt alles op mij neer. Dat kan soms stressvol zijn, als ik bijvoorbeeld niemand kan vinden om in te vallen. Ik heb nu een medewerker aangenomen want mijn familie was het na al die jaren een beetje zat om in te springen.


'Toch zijn er ook raakvlakken tussen de twee. Of ik nou in mijn zaak of in het vliegtuig sta, het gaat om service verlenen. In het begin verdiende ik bij de galerie bijna niets, alles werd geïnvesteerd. Nu loopt het goed. Maar ook al zouden de zaken nog zo goed gaan, stoppen met vliegen, dat nooit.'


Edith Blog (38):
'Met viool verdien ik het brood, met de buffetten het beleg'

'Koken is voor mij altijd pure ontspanning geweest. Lekker in de keuken na een drukke werkdag. Ik maakte graag maaltijden voor vrienden, die vonden dat ik er iets mee moest doen. Ik ben violiste maar was wel in voor wat anders ernaast. Ik heb mijn hele leven al dingen gecombineerd, zo zit ik in elkaar. Ik heb vroeger ook gewerkt als directiesecretaresse. Dan zat ik weleens de hele middag met mijn vioolkoffer onder mijn bureau omdat ik 's ochtends repetities voor de Matthaüs Passion had gehad.


'In april 2009 was mijn kookbedrijf Kokeloere een feit. Ik verzorg lunches en buffetten die ik meestal bereid bij de mensen thuis. Dat is een praktische overweging want anders zou ik volgens de Voedselwarenwet een bedrijfskeuken moeten installeren. Dat gaat me te ver. Ook heb ik een bus met een klein keukentje waarmee ik op locatie kook: feeëriek middenin de bossen of tapas eten op een mooie locatie bij zonsondergang.


'Drie dagen in de week ben ik op de muziekschool. Mijn hart ligt bij het vioolspelen, dat komt op de eerste plek. Een eigen bedrijf kan je zo groot of klein maken als je zelf wilt. Als ik het druk heb met muziek neem ik geen opdrachten aan. Die luxe heb ik.


'Financieel is het een leuk extraatje. Ik kom niet aan de 25 uur per week die nodig is om in aanmerking te komen voor ondernemersaftrek. Ik zeg weleens: met viool verdien ik het brood, met Kokeloere het beleg.


'Toch is het combineren niet altijd ideaal. Koken voor een grote groep is fysiek erg zwaar. Daar heb ik mij misschien wel een beetje op verkeken. Bij een grote opdracht huur ik nu soms iemand in voor het sjouw- en afwaswerk. Een tijdje terug had ik tien mensen aan tafel en dan ben je in je eentje de hele avond aan het rennen en vliegen. Toen hakte ik met een koksmes ook nog eens in mijn vinger waardoor ik drie dagen geen viool kon spelen.


'Bij beide banen moet je creatief zijn. Op de muziekschool moet ik mij inleven in de leerlingen. Wat gaat er in hun om? Hoe haal ik het beste uit het strijkorkest met zowel jonge kinderen als pubers? Tijdens een etentje moet ik het de mensen naar de zin maken en telkens nieuwe gerechten verzinnen. Ik kom bij zoveel verschillende mensen thuis. Laatst nog een etentje voor gynaecologen in een ziekenhuis.


'Tijdens het verzorgen van een Thais buffet is me ook weleens gevraagd om viool te spelen, toen ze van mijn andere carrière hoorden. Toen heb ik nee gezegd. Er zijn grenzen.'


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden