Column

Je was er toch bij toen dat kind werd verwekt?

Enkele duizenden plastic foetussen laggen op een plein voor een winkelcentrum in Houten. De christelijke organisatie Schreeuw om Leven protesteerde op deze manier tegen de vestiging van een kliniek in deze gemeente, van het Centrum voor Anticonceptie, Seksualiteit en Abortus Rotterdam. Beeld anp

Wordt de abortuspil straks vrij verkrijgbaar, met een recept van de huisarts, bij de apotheek? Net als een zalfje tegen uitslag, of een pil tegen buikloop? En is de volgende stap dat zo'n pil online vrij verkrijgbaar is? De abortuspil, of eigenlijk pillen, waarmee je een zwangerschap van maximaal 9 weken afbreekt door een miskraam te veroorzaken, is al te bestellen door apotheken. Maar die beginnen en nog niet aan. Want onder de huidige wetgeving is de huisarts die zo'n pil voorschrijft strafbaar, omdat alleen abortusartsen in klinieken met een speciale bevoegdheid een zwangerschap mogen afbreken. Daar wordt dit type pillen al jaren gebruikt. Ook is er nog de regel van 5 dagen bedenktijd bij abortus, die maakt dat een huisarts niet zomaar zo'n recept kan uitschrijven.

Maar minister Edith Schippers van Volksgezondheid vertelde in april de Tweede Kamer dat ze welwillend staat tegenover een wijzing van de abortuswet, opdat de huisarts de abortuspil voortaan zelf kan voorschrijven, en een verwijzing naar een kliniek niet meer nodig is. De drempel om naar een hulpverleningsinstantie of kliniek te gaan zou te hoog zijn voor ongewenst zwangeren. En het is nog goedkoper ook. 'Ik zie niet in waarom we voorbij zouden moeten gaan aan nieuwe mogelijkheden', was het ultieme argument van de minister.

Ik weet niet of Schippers, terug van vakantie, al sleutelt aan die wetswijziging, maar het is een zwak argument. Juist op medisch gebied wordt lang niet alles gedaan 'wat mogelijk is', zoals een drieling na ivf terugplaatsen in de baarmoeder, of een hersendode eeuwig in leven houden, vaak met ethische argumenten. Sommige zaken die mogelijk zijn, nieuwe behandelingen tegen kanker of zeldzame ziekten, worden juist weer niet gedaan omdat ze te duur zijn. Wat mogelijk is hoeven we niet te willen.

Wat de minister niet zei, maar wat wel in haar liberale gedachtengoed past, is dat vrouwen zelf verantwoordelijk zijn voor hun leven en autonoom in hun beslissingen. Dat is waar. Daarom is het, vind ik, ook een groot goed dat vrouwen vrij zijn om te bedenken of ze voor een kind kunnen zorgen en, als ze denken van niet, een abortus kunnen krijgen. In landen waar geen abortus mogelijk is stikt het van de illegale en medisch onverantwoorde praktijken.

Maar het gekke is dat je het argument 'eigen verantwoordelijkheid' zelden hoort als het om ongewenste zwangerschap gaat. Je was er toch bij toen dat kind werd verwekt? Je hebt zelf besloten tot seks zonder voorbehoedmiddelen - verkrachting daargelaten. Vervolgens ben je ook verantwoordelijk voor het leven dat daaruit is voortgekomen. Want woorden als 'overtijdbehandeling' ten spijt is dat wat een abortus is: het doden van wat een mens had kunnen worden, een baby, een schoolkind, een moeder, een grijsaard. Soms kan dat het beste zijn - je gunt niemand een verwaarlozende moeder - maar het kind dat niet mag bestaan verdient wel een grondige afweging.

Niet alle vrouwen beslissen autonoom over abortus. Hoe vrij is, bijvoorbeeld, een jong meisje dat onder druk van haar vriendje of ouders een abortus ondergaat? Dan is het goed dat iemand haar vertelt over andere mogelijkheden. Ik denk dat het niet zo slecht is dat er 'drempels' en bedenktijd zijn ingebouwd in de huidige regeling. Die moeten ook blijven gelden bij een vroege abortus.

Er is nog een advies waar Schippers naar moet kijken: dat van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ). Die Raad wil dat er een wet komt die ongeboren kinderen vanaf de bevruchting beschermt. Zwangeren die hun kind schaden, door te roken, alcohol of drugs te gebruiken, zouden onder toezicht moeten worden gesteld. Het advies, waar best iets voor te zeggen is, lijkt mij moeilijk uitvoerbaar. Roken en drinken zijn nog zichtbaar, maar ongezond eten en een gewelddadige aard onttrekken zich aan toezicht.

Opmerkelijk is het wel: we veronderstellen zelfredzaamheid en autonomie bij zwangeren en laten de beslissing over het doden van leven aan hen, maar sommigen ontzeggen we het recht met een baby in de buik te leven zoals zij willen. Hier botst de liberale samenleving met de groeiende neiging tot preventie en sturing van gedrag. Ik ben benieuwd waar de minister mee komt.

Aleid Truijens is schrijfster, literatuurrecensente en biografe. Reageren? opinie@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden