'Je ware leeftijd zit van binnen'

Met 73 jaar is Giovanni Trapattoni de oudste bondscoach op het EK. Wat drijft de senioren onder de trainers? Leo Beenhakker en Foppe de Haan leggen uit.

WARSCHAU - Waar anders dan in Montecatini Terme bereidde Ierland zich voor op Euro 2012? Giovanni Trapattoni kwam er al in de jaren zestig, als speler van AC Milan. Een halve eeuw later is hij de 73-jarige bondscoach van het land, dat zich voor het eerst in 24 jaar plaatste voor een EK.


Ook de Ieren ondervonden dat er geen beter vertrekpunt is voor een groot toernooi dan dit kuuroord in Toscane. Terwijl er zo nu en dan een bejaarde vakantieganger een hand opstak naar het in groen geklede gezelschap internationals, vertelde de zeer katholieke Italiaanse trainer over zijn drijfveren, zijn nooit verdwenen passie voor het vak.


Als hij zondag in Poznan de hand schudt van zijn dertig jaar jongere collega Slaven Bilic van Kroatië, de eerste opponent in een poule met verder zijn vaderland Italië en Spanje, dan herinnert hij zich waarvoor hij het allemaal doet. De mensen in Ierland een trots gevoel geven, ze laten genieten van de aanwezigheid op een eindronde, de eerste sinds het WK van 2002. Dat is het enige dat telt, zei 'Trap' in een interview met The Irish Times.


In huize-Beenhakker gingen de handen stevig op elkaar toen de Italiaanse generatiegenoot van 'Don Leo' in november zijn contract met twee jaar verlengde, nadat kwalificatie was zeker gesteld. 'Prachtig toch? Trapattoni is een liefhebber pur sang. En je ware leeftijd zit van binnen, vergeet dat niet.'


Zelf zou hij ook direct weer zijn koffer pakken als de juiste aanbieding hem bereikt. Op 2 augustus staat er een taart met zeventig kaarsjes voor zijn neus. Die zal hij uitblazen in de stellige overtuiging, dat ook bij hem het vuur nog lang niet is gedoofd.


Zijn laatste klus als technisch directeur van het Hongaarse Ujpest dateert van eind vorig jaar. Beenhakker was er twee maanden, als vriendendienst voor de toenmalige eigenaar. Daarna werd het stil, te stil naar de zin van de naar avontuur hunkerende routinier.


'Toen het bij Ujpest ophield, dacht ik de eerste maanden: ik moet wat doen. Dat was een obsessie. Maar dat is het nu niet langer. Ik geniet van andere, waardevolle dingen. Maar als de telefoon gaat, sta ik klaar.'


Waarom zou zijn leeftijd ook een remmende factor zijn? Luis Aragones werd in 2008, ongeveer een maand voor zijn 70ste verjaardag, Europees kampioen met Spanje. En denk niet dat de 'wijze man uit Hortaleza' dat een mooi moment vond om een punt achter zijn trainerscarrière te zetten. Hij tekende nog een tweejarig contract bij het Turkse Fenerbahçe. Pas toen hij na minder dan een jaar werd ontslagen vanwege tegenvallende resultaten, hield hij het voor gezien.


Eén ding is zeker: afscheid nemen van het trainersvak is een verdomd lastige beslissing. En wanneer is een vaarwel echt definitief?


Otto Rehhagel, op 9 augustus wordt hij 74 jaar, liet de vraag even op zich inwerken. Was dit zijn laatste wedstrijd geweest als coach? Toen zei de Duitse senior tegen de verslaggever dat hij er eens rustig over ging nadenken. Hij had geen haast.


Het was 15 mei en Rehhagel was met Hertha BSC zojuist uit de Bundesliga gedegradeerd, na een turbulent promotie/degradatieduel tegen Fortuna Düsseldorf. Verdwijnen uit de hoogste Duitse divisie, dat was hem in 1979 voor het laatst overkomen.


'Otto Rehhakles' en 'Ottoysseus', dat waren zijn bijnamen nadat hij Griekenland in 2004 verrassend naar de Europese titel had geleid. Het was misschien wel de minst aantrekkelijke landenploeg van de laatste jaren, want zijn team speelde gruwelijk betonvoetbal.


Het spel van Ierland onder Trapattoni kan de vergelijking met dat van de Grieken waarschijnlijk goed doorstaan. Het vermoeden wordt uitgesproken door Foppe de Haan, die eind juni zijn 69ste verjaardag viert en graag met hem had geruild.


Een EK heeft namelijk zo veel te bieden. 'Als je eenmaal in die wereld zit, dan wil je niks anders. De opbouwende spanning rond de wedstrijden, de media-belangstelling. Je hebt direct met jonge mensen te maken. Dat zorgt ervoor dat je midden in het leven blijft staan.'


Beenhakker zegt iets soortgelijks. 'Het is bepalend voor hoe je zelf in het leven staat of je toch aansluiting vindt bij die generatie. Gooi 24 van die gasten in een hok en haal er het maximale uit. Dat blijft geweldig. Deze wereld is vergelijkbaar met het gebruiken van drugs: het is verslavend.'


De Haan beaamt dat. Eigenlijk had hij al afscheid genomen van zijn trainerscarrière, toen hij toch besloot in te gaan op een invitatie van Ajax Cape Town in Zuid-Afrika. 'Het was heel simpel. Ik was er met mijn vrouw op vakantie geweest en we genoten daar zo van dat ik dacht: laten we er maar een langere vakantie van maken.'


Inmiddels is De Haan weer werkzaam bij Heerenveen. Twee à drie dagen per week is hij kwijt met het coachen van de trainers. Nu al kijkt hij uit naar zijn samenwerking met Marco van Basten, met wie hij al een oriënterend gesprek voerde.


Die gedrevenheid, die steeds opnieuw terugkeert in de verhalen van Beenhakker en De Haan, is aanstekelijk. Dat zou het ook moeten zijn voor jonge spelers. De Italiaanse spitsen Christian Vieri en Francesco Totti stonden tijdens het WK van 2002 een beetje verbaasd toe te kijken, toen hun bondscoach Trapattoni nog altijd fanatiek wilde meedoen met sommige trainingsvormen. Bij Ierland schijnt die drang inmiddels wat te zijn verdwenen, maar de passie is er nog altijd bij de Italiaan.


'Een eindronde is geweldig', zegt Leo Beenhakker. 'Al dacht ik daar op het WK in 1990 wel anders over, vanwege het continue gezeik.' Hij bewaart mooie herinneringen aan Euro 2008, toen Polen debuteerde op een EK, en vooral aan het WK van 2006, toen hij Trinidad en Tobago voor het eerst meenam naar een WK. 'Ik heb zelden mensen zo gelukkig gezien als in die periode', refereert hij aan het WK. 'Het maakte me emotioneel en dankbaar. Het geeft zo ontzettend veel voldoening als je beseft wat het allemaal losmaakt. Dat zal Trapattoni nu ook weer ervaren met de Ieren.'


Als bondscoach kun je tot op hoge leeftijd functioneren omdat er meer perioden van rust zijn, betoogt De Haan. 'En een toernooi geeft nieuwe energie, zeker als het gaat lopen. Je moet zelf ook fysiek in orde zijn. En ik geloof dat Trapattoni dat is. Als je in de bouw werkt, denk je op je 62ste: fijn dat ik kan stoppen, want ik heb m'n hele leven gebeuld. Dat is zwaar fysiek, monotoon werk.'


De druk op een bondscoach kan enorm zijn. Maar als senior met een schat aan ervaring maak je je daar niet zo druk meer over, vermoedt hij. 'Je bent een geaccepteerde autoriteit, staat boven de partijen en er is krediet. Je zag dat bijvoorbeeld goed bij Bert van Marwijk, na die wedstrijd van Oranje tegen Bayern München. Hij was kwaad over het uitfluiten van Arjen Robben, maar hij liet het achterste van zijn tong niet zien.


'Dat heb je op deze leeftijd', aldus de Fries. 'Het vlakt af. Ik kon vroeger een opgewonden standje zijn, maar in Zuid-Afrika kreeg ik juist een compliment voor mijn kalmte. 'Goh, wat blijft u toch rustig', zeiden ze. Toch denk ik dat Trapattoni nog best eens uit z'n slof schiet als iets hem niet bevalt.'


Beenhakker: 'Nogmaals: je ware leeftijd zit van binnen. Ja, Trapattoni is nu 73 jaar, net als Rehhagel. Dat zou je vrij oud kunnen noemen. Maar zo zullen zij het zelf niet zien. En ik ook niet, trouwens.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden