Vooruitblik

'Je suis Charlie, aber nicht Pegida'

De afschuw over de terreuraanslag in Parijs wordt algemeen gedeeld, maar tegelijk heerst in de Duitse maatschappij tweespalt over hoe de kritiek op de extremistische islam vorm te geven. 'Links' wil absoluut niets te maken met de 'Wutbürger' van de 'xenofobe' beweging Pegida; 'rechts' is daar na 'Parijs' wat voorzichtiger in.

Rolf Bos
Een 'avondwandeling' van Pegida tegen wat de deelnemers de voortdurende islamisering van Duitsland noemen. Dresden, 5 januari Beeld afp
Een 'avondwandeling' van Pegida tegen wat de deelnemers de voortdurende islamisering van Duitsland noemen. Dresden, 5 januariBeeld afp

'Je suis Charlie, aber nicht Pegida.' De leus die demonstranten zaterdag in Dresden meedroegen, sprak boekdelen. In de hoofdstad van Saksen waren 35 duizend mensen bijeen om bij de Frauenkirche te pleiten voor 'Weltoffenheit und Mitmenschlichkeit'. Burgemeester Helma Orosz sprak over de 'open Duitse maatschappij, waarin 'christenen, joden, hindoes en moslims welkom zijn'. De minister-president van Saksen, Stanislaw Tillich (CDU), sprak zich uit tegen diegenen die 'vooroordelen tegen buitenlanders en vluchtelingen aanwakkeren'.

Geen van beiden nam het begrip Pegida in de mond, maar de goede verstaander begreep dat zij doelden op de beweging waarvan de volledige naam betekent: Patriottische Europeanen tegen de islamisering van het Avondland. Zij houdt in Dresden al ruim drie maanden elke maandag een 'avondwandeling' tegen wat de deelnemers de voortdurende islamisering van Duitsland noemen.

Vorige week ontstond ophef omdat Pegida de aanslag in Parijs zou hebben 'gekaapt'. Op de Facebookpagina van de beweging werd geschreven dat men voor 'dit soort gewelddaden al twaalf weken gewaarschuwd heeft'. De kritiek was hevig. 'Alsof de vermoorde cartoonisten ook maar enige sympathie koesterden voor het gedachtengoed van Pegida', klonk het zaterdagmiddag in Dresden. 'Het is alsof de slachtoffers postuum nog in het gezicht gespuwd worden.'

Wekelijkse demonstratie

Vorige week kwamen achttienduizend burgers op de wekelijkse demonstratie af. In Duitsland wordt met angst en beven afgewacht hoeveel het er vanavond zullen zijn. Ook in andere steden, onder meer in Berlijn, zijn bijeenkomsten van Pegida-aanhangers georganiseerd.

Na de terreuraanslagen in Parijs lieten peilingen zien dat 30 procent van de Duitsers Pegida gelijk geeft met de waarschuwingen voor de al dan niet radicale islam. 55 procent ziet een samenhang met de aanslagen. De meeste Duitse politici zien dat anders. Links en rechts verkondigen dat de 'daders in Parijs niet tot de ware islam behoren', zoals minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Maizière (CDU) gisteren in Bild am Sonntag.

'Samenzwering'

Duitse moslimorganisaties hebben de aanslagen in Parijs scherp veroordeeld. Op straat klinken ook andere geluiden. De daders waren 'geen moslims, maar agenten van de Amerikanen en de Israëliërs'; de 'aanslag was bedoeld om de islam in een kwaad daglicht te stellen', aldus moslims in de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung. Sommige geïnterviewden zien een verband met de recente, symbolische erkenning van Palestina door het Franse parlement: alle reden voor de Israëlische geheime dienst om 'dus' een daad te stellen.

De SPD had voor vanavond een grote Berlijnse bijeenkomst in gedachten waarbij onder meer stelling zou moeten worden genomen tegen Pegida. De leiding van de unie van CDU en CSU, die met de SPD de coalitie van CDU-bondskanselier Merkel uitmaakt, wilde echter niet meedoen. Overigens wijst ook de CDU/CSU contact met de Pegida-beweging af.

Alleen de eurosceptische Alternative für Deutschland heeft met Pegidaleden gesproken. Maar deze jonge partij, die sinds kort in enkele deelstaatparlementen zetelt, is verdeeld over mogelijke samenwerking.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden