Je snakt naar een snufje authentieke eigenzinnigheid bij de koning

Kersttoespraak

Koning Willem-Alexander maakte dit jaar een stand-uppie van zijn kersttoespraak. Dat moest zorgen voor een dynamischer beeld dan vorig jaar, toen de verse vorst naast de open haard zat en het erop leek dat hij elk moment zou kunnen wegdommelen in de rozige warmte, op de monotonie van zijn eigen stem en de tomeloze saaiheid van de tekst die hij moest opdreunen.

Nu was Rob Trip kennelijk langs geweest op Villa Eikenhorst, voor een korte cursus rechtop voorlezen. De koning imiteerde knap Trips geraffineeerde handenspel. De camerawisselingen gingen nog niet helemaal vlekkeloos, maar dat gaat volgend jaar vast weer een stukje beter. Als de kersttoespraak tenminste door de netmanagers niet wordt geschrapt vanwege de sterk teruglopende kijkcijfers.

Bij de BBC zijn ze er al een tijdje toe overgegaan de woorden van Her Majesty, die dit jaar haar 63ste kersttoespraak hield, te verlevendigen met beelden. Daardoor leek de Queens speech dit jaar erg op het sportjaaroverzicht, maar je raakte er tenminste niet van in coma.

De tekst van haar Nederlandse collega was vermoedelijk weer in elkaar gezet door hetzelfde comité van uitgedroogde hofdignitarissen die het volk vorig jaar ook al in staat van diepe vertwijfeling hadden gebracht. Koningin Beatrix schreef naar verluidt haar teksten grotendeels zelf - je kon er gemakkelijk uit opmaken waaraan ze zich kapot ergerde. Wellicht dat haar zoon die staat van onafhankelijkheid ooit ook nog eens gaat bereiken, maar voorlopig lijkt bij hem zelfs de behoefte daaraan te ontbreken. Hij kiest voor het risicoloze woord en mijdt de controverse als de pest.

De koning moet op zijn woorden letten, ik weet het, hij moet boven de partijen staan en als hij iets heftigs zegt, krijgt Mark Rutte het op zijn brood. Hij is een conflictvermijdende man - anders had hij zijn tekstschrijvers ook allang het paleis uitgevloekt en was hij zelf achter de laptop gekropen.

Je snakt naar een snufje authentieke eigenzinnigheid.

Om het droevige, zaaddodende geheel nog iets eigentijds en cools te geven, was het woord 'selfie' in de tekst opgenomen, als in een moderne bijbelvertaling waarin Jezus een hipster wordt genoemd. Het hielp niet echt, al waren de royaltywatchers opgetogen: 'eigentijds koningschap'. Nog even en de horde fotografen die afreist naar de koninklijke wintersport kan thuisblijven, want dan doet WA het gewoon zelf met zijn iPhone.

Ter compensatie zat ook het oude woord 'tirannie' in de tekst. 'Hou houden we de tirannie buiten?', vroeg de koning plechtig. In Sotsji zag hij flink doorpilsen met Poetin nog als de aangewezen methode, maar dat is nu dus veranderd.

Onze koning heeft een sterke voorkeur voor het ereterras, uniformen vol loze medailles, peperdure speedboten, verre vakanties, riante verbouwingen en René Froger. Dat is nu eenmaal niet anders, we hebben het niet voor het kiezen. De afkeer van het protocollaire deel van zijn functie straalt voortdurend uit zijn ogen. Willem-Alexander was veel liever BMW-dealer in Wassenaar geweest, dat weet ik zeker.

Niet iedereen kan Epke Zonderland of Gijs Tuinman zijn, oké. Helden zijn schaars en godzijdank zijn hier ook nog mensen voor wie de driedubbele gehoekte schroef met eenarmige afsprong níet het hoogst haalbare is.

Niet iedereen durft zijn nek uit te steken in een bevlogen betoog voor verdraagzaamheid, tolerantie en gastvrijheid. Maar van het symbolische hoofd van onze democratie zou je de moed verwachten dat wel te doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.