Je onderzoek publiceren, ook al je niks vindt

Vandaag in Ware Wetenschap: wetenschapsverbeteraar Chris Chambers spreekt.

archieffoto Beeld thinkstock

De man die wel eens een revolutie in de levenswetenschappen kan hebben ontketend, blijkt een jongensachtige Australiër met een Brits accent en een rugzakje vol papier. Chris Chambers, neuropsycholoog van de universiteit van Cardiff, is in Amsterdam voor een colloquium over een nieuwe manier om nette wetenschap te bedrijven: preregistratie.

Deze zomer was hij initiatiefnemer van een manifest dat opriep tot een eerlijkere wetenschap. Tachtig veelal vooraanstaande levenswetenschappers, van genetici tot psychologen, ondertekenden het stuk, dat onder meer in The Guardian verscheen. Sindsdien, zegt Chambers, is het een tamelijk gekkenhuis. 'Iedereen wil er meer van weten. We hebben net gesprekken met PLOS gevoerd. Die willen wel.'

Gesjoemel is levensgevaarlijk
In de medische wetenschappen is preregistratie allang goed gebruik, in meer of mindere mate. Want daar, beseft iedereen, kan gesjoemel met wetenschappelijke research levensgevaarlijk zijn. Chambers wil nu ook in de levenswetenschappen invoeren dat onderzoekers vooraf glashelder maken wat ze willen uitzoeken, hoe ze dat gaan doen en wanneer ze welke conclusie zullen trekken.

Bijzonder aan Chambers voorstel is vooral wat er daarna gebeurt. Het onderzoeksvoorstel wordt ingediend bij een tijdschrift, dat het laat beoordelen, zoals het nu ingestuurde artikelen laat beoordelen. Peer review. Wordt het goedgekeurd, dan legt het tijdschrift zich contractueel vast dat het te zijner tijd een artikel over het onderzoek zal plaatsen. Ongeacht de uitkomsten: spectaculair of niet.

Chambers: 'Alles wat niet lukt of onbewezen blijft, verdwijnt nu bij tijdschriften onder tafel. Voor onderzoekers is dat dus verspilde moeite. Precies daar zit de perversie van de wetenschap, die leidt tot literatuur vol statistisch opgefokt non-nieuws en soms regelrechte fraude. Onderzoekers gaan zich gedragen naar wat de bladen eisen. Dat moet anders.'

Icoontjes
Intussen buitelen de frisse ideeën daarover over elkaar heen. Zo is er net een voorstel voor een reeks emblemen die tijdschriften bij artikelen kunnen afdrukken om de lezer in één oogopslag duidelijk te maken wat ze voor zich hebben: een artikel via preregistratie, via open access, met open data.

Het resultaat, hoopt Chambers, is een wetenschappelijke cultuur en literatuur die eerlijker en realistischer zijn. 'Iedere wetenschapper wil op zoek naar de werkelijkheid en feiten. Niemand wil net zo lang aan zijn data trekken en schrappen tot precies de statistische norm is gehaald. Niemand wil zijn onderzoeksvraag bijstellen, omdat de data niet doen wat je aanvankelijk wilde. Het voelt oneerlijk, en dat is het ook.'

En zijn eigen onderzoek, naar de neurologie van afgebroken handelingen? Dat is een beetje een probleem aan het worden, zegt Chambers. Niet de preregistratie, het is niet meer dan logisch dat uitgerekend hijzelf zich daaraan breeduit onderwerpt. Maar er is maar één tijdschrift op zijn vakgebied: zijn eigen Cortex. 'Dat is een vorm van belangenverstrengeling die ik me al helemaal niet kan permitteren.'

twitter: @warewetenschap

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.