'Je moet met een leraar willen trouwen'

Goed onderwijs hangt af van de kwaliteit van de docent. De nieuwe bewindslieden op het departement willen het vak weer exclusief maken: alleen de besten mogen voor de klas.

Het was altijd een wat stijve bijeenkomst, de Internationale Top over het Beroep van Leraar. Veel ministers, mannen in pakken, aan lange tafels met vlaggetjes erop van hun land. Dat moest anders, besloot het Nederlandse ministerie van Onderwijs. Het moest bruisen. Leraren moesten meepraten. In een gelegenheidskas naast de Beurs van Berlage, midden in Amsterdam, laten voorbeeldleraren deze hele week zien hoe dat moet: talenten kweken onder de leerlingen.


Minister Jet Bussemaker wordt er enthousiast van. 'Zulke docenten zijn nodig, die hun vak met passie overbrengen. Neem de techniek: ik wil dat het onderwijs in de bètavakken beter onderwezen wordt, zodat er straks meer mensen zijn met interesse in techniek. Want er komt een enorm tekort aan van technisch personeel.'


Er komen onderwijstraineeships voor academici. Prestigieus, maar voor een enkeling. Wat doet u om het niveau van leraren over de hele linie te verhogen?

Bussemaker: 'Er verandert veel op het hbo. Meer proefstuderen, meer intakegesprekken. Dat moet ertoe leiden dat jonge mensen een studie kiezen die bij hen past. Nu is de groep niet-geïnteresseerden de norm. Daarop stemt een docent de lessen af. Dat mag niet meer gebeuren.


'Voor de lerarenopleidingen gaan nog zwaardere eisen gelden dan voor de andere hbo-opleidingen. Zij mogen hun studenten strenger selecteren, ook op basiskennis. Gedurende de opleiding komen er kennistoetsen: taal, rekenen, en andere vakken. Pas wie die toetsen haalt, mag aan de slag als leraar. Nu hebben studenten van de lerarenopleidingen soms gewoon een gebrekkige basiskennis.'


De academici die extra moeten worden aangetrokken, en vooral de bèta's, kunnen elders veel meer verdienen. Verdwijnen die niet snel weer uit het onderwijs?

Bussemaker: 'In Finland heeft de onderwijzer een hoge status, maar het salaris is daarvoor niet bepalend. We moeten ervoor zorgen dat, net als daar, iedereen hier met een leraar of een lerares wil trouwen. De waardering voor leraren moet omhoog.'


Maar leraren verdienen een stuk minder dan andere hoogopgeleiden - in het bedrijfsleven, maar ook bij de overheid. Is de nullijn dan wel zo verstandig?

Bussemaker: 'De nullijn is voor ons ook geen feest. Zodra het economisch ook maar een beetje kan, gaan we erover praten. Maar laten we ons niet op het geld blindstaren. Ook meer geld en ruimte voor professionalisering maken het vak aantrekkelijker.'


Dekker: 'Het is minstens zo belangrijk dat je in je vak kunt groeien. In het onderwijs laten we kansen daartoe onbenut. In heel veel andere sectoren is het de normaalste zaak van de wereld om bezig te zijn met je vak, werken aan je eigen ontwikkeling, werken als team, doelen stellen en er stapsgewijs naartoe werken. Het onderwijs loopt daarbij achter. Wij willen dat iedere leraar zich registreert en zijn bekwaamheden bijhoudt, zoals artsen.'


Veel jonge mensen zeggen: leraar, leuk vak, maar dan doe ik de rest van mijn leven hetzelfde.

Bussemaker: 'Dat hoeft niet zo te zijn. Dit jaar komt de eerste lichting studenten van de academische pabo. Dat vind ik interessant, want daar leid je mensen mee op die een hoog niveau hebben als onderwijzers, maar ook heel goede schoolleiders kunnen worden. Een soort meewerkend voorman of voorvrouw, die met hun poten midden in de klas blijven staan.


'Ik wil ook andere carrièremogelijkheden ontwikkelen. Het is slecht dat het idee bestaat dat je alleen carrière kunt maken door het management in te gaan. Wat me altijd verbaast: waar-om geven de beste docenten, hier in de kas, geen masterclasses? Zo kun je ook verder komen en hoef je niet je hele leven voor dezelfde klas staan.'


Hoe had u zelf kunnen worden verleid tot een baan als leraar?

Bussemaker: 'Makkelijk genoeg, zou ik zo doen. Het voortgezet onderwijs kwam niet op mijn weg, maar als het wel op mijn weg was gekomen, had ik het heel erg leuk gevonden.'


Dekker: 'Ik heb lesgegeven aan studenten, net als Jet. Daar haalde ik veel energie uit: je krijgt de meest verrassende vragen, en dat houdt je scherp.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden