NIEUWSBREAK

'Je moet als scheidsrechter ook dapper zijn'

Spelregelwijzigingen, doellijntechnologie Hawkeye en een Nederlandse topscheidsrechter. Genoeg te bespreken met oud-arbiter Dick Jol aan de vooravond van het EK voetbal in Frankrijk: 'Je moet als scheidsrechter ook dapper zijn.'

Dick Jol Beeld pro shots
Dick JolBeeld pro shots

Niet minder dan 94 spelregelwijzigingen heeft de wereldvoetbalbond FIFA vorige week doorgevoerd. Is dat niet wat veel met de Copa América in de Verenigde Staten, het Europees Kampioenschap in Frankrijk en het Olympisch voetbaltoernooi in augustus in Rio de Janeiro?

'Dat soort regelwijzigingen voor de zomer doet de FIFA altijd. Vooruitlopend op het nieuwe voetbalseizoen en de diverse competities. Hierdoor kunnen de voetballers er alvast aan wennen.'

Maar nu zijn het er wel heel veel. En ook nog eens zo vlak voor belangrijke toernooien. Op Twitter zijn foto's te zien van diverse scheidsrechters die op het EK gaan fluiten die nog even een opfriscursus krijgen.

'Het is altijd goed om alles nog even door te nemen. Bovendien zijn slechts een handvol wijzigingen echt van belang. Neem de regel dat een tackle in het strafschopgebied niet altijd meer met een rode kaart wordt bestraft. Dat is echt een verbetering dat volgens mij het spel ten goede gaat komen. Nu moest je als scheidsrechter rood trekken ook als een keeper een speler op de hoek van de zestien neerhaalde en er nog twee verdedigers op de doellijn stonden te wachten. Als scheidsrechter beïnvloedde je daarmee het spel behoorlijk. Plotseling stond een van de ploegen nog maar met tien man. En dat kon je ook al in de vijfde minuut van de wedstrijd overkomen. Nu kan je als scheidsrechter wegkomen met geel.'

Welke regelwijziging vindt u nog meer opvallend?

'Dat je als scheidsrechter naast een gele kaart ook een stafschop kunt geven wegens praten van een speler. Het is zogenaamd een maatregel tegen verbaal geweld. Ik moet nog maar zien welke scheidsrechter zo'n beslissing aandurft. Ik vind het ook wel een maatregel voor een arbiter zonder gezag. Een beetje zoals die spray die ze uitgevonden hebben bij vrijetrappen. Als ik zei dat verdedigers op 9 meter 15 moesten gaan staan, deden ze dat ook. Dat heeft met uitstraling te maken. Hoeveel power je als scheidsrechter hebt. Daar had ik geen spray voor nodig. Prima dat ze het uitgevonden hebben, maar volgens mij kunnen de meeste scheidsrechters ook wel zonder.'

Nog een noviteit op het EK wordt de doellijntechnologie van Hawkeye. Zeven camera's zullen tijdens wedstrijden in de gaten houden of de bal de doellijn heeft gepasseerd.

'Heel prettig dat het gebeurt. Dan zijn we eindelijk van het gezeik af. Ik heb er in 1993 al voor gepleit om iets te doen om 'spookdoelpunten' tegen te gaan. De belangen zijn nu eenmaal te groot geworden en het menselijk oog kan niet alles waarnemen.'

'Dat het toch zo lang geduurd heeft voordat doellijntechnologie eindelijk is toegepast, toont hoe conservatief de FIFA altijd is geweest als het om moderne technologie gaat. Ik durf te beweren dat er nog FIFA-leden zijn die helemaal niet blij zijn dat Hawkeye of een videoscheidsrechter wordt gebruikt bij wedstrijden. Volgens mij is het onontkoombaar: je wilt niet, zoals afgelopen seizoen in Nederland gebeurde, dat scheidrechters voor de televisiecamera's staan te hakkelen om hun fout toe te geven.'

Geen spookgoals dus op dit komende EK. Toch zal er geheid discussie ontstaan over buitenspelsituaties. Vooral bij doelpunten.

'Het buitenspelverhaal moeten we niet aan zitten. Natuurlijk als een assistent langs de lijn er meters naast zit, mag je er wat van zeggen. In andere gevallen zeg ik: menselijke fouten horen er soms bij. Voor de toekomst is dat ook iets wat aangepakt kan worden met behulp van de video-scheidrechter. Dan zal toch eerst een protocol moeten worden opgesteld. Wanneer en hoe vaak wordt hij ingeschakeld? Een ding ben ik wel stellig over: de eindbeslissing of de video-scheidsrechter wordt ingeschakeld moet te allen tijde bij de scheidsrechter liggen.'

Dan over de scheidsrechters. Bij WK's zweert de FIFA bij een mondiale verdeling van de scheidrechters. Hierdoor zitten soms onervaren arbiters uit kleine obscure landen plotseling wedstrijden te fluiten tussen toplanden. Moeten we daar bij het EK ook voor vrezen?

'Nou nee. Ik vind de scheidrechters van de Europese voetbalbond UEFA de beste van de hele wereld. Niks ten nadele van de scheidrechters in bijvoorbeeld Zuid-Amerika, maar Europese arbiters zijn echt top. De Italiaan Nicola Rizzoli steekt voor mij er altijd boven uit. Ook heel goed zijn Viktor Kassai uit Hongarije of Mark Clattenburg uit Engeland. Clatenburg is niet mijn stijl, maar beslist top 10. Maar dan nog moet je als scheidsrechter elke wedstrijd weer bewijzen. Kijk naar Kassai die onfortuinlijk floot op het EK van 2012, maar vrijdag het openingsduel tussen Frankrijk en Roemenië fluit. En zelfs Rizzoli ging gruwelijk in de fout toen hij in de Champions League Barcelona geen strafschop gaf tegen Atlético Madrid.'

Achttien scheidsrechters heeft de UEFA geselecteerd voor het EK. Opvallend is dat op het lijstje geen enkele vrouw staat. Een gemiste kans?

'Weet ik niet. Ik had wel een vrouw langs de lijn verwacht. Blijkbaar heeft de UEFA geen geschikte keuze kunnen maken. Er was blijkbaar geen enkele vrouw die behoorde tot de nationale top in haar land. En dan kom je natuurlijk pas in aanmerking om ook internationaal actief te zijn. Al waren bij het EK en WK voor vrouwen ook best goede vrouwelijke scheidsrechters.'

Overzicht scheidsrechters EK 2016

Björn Kuipers (Nederland) Martin Atkinson (Engeland) Felix Brych (Duitsland) Cüneyt Çakir (Turkije) Mark Clattenburg (Engeland) William Collum (Schotland) Jonas Eriksson (Zweden) Ovidiu Hategan (Roemenië) Sergey Karasev (Rusland) Viktor Kassai (Hongarije) Pavel Královec (Tsjechië) Szymon Marciniak (Polen) Milorad Maži¿ (Servië) Svein Moen (Noorwegen) Nicola Rizzoli (Italië) Damir Skomina (Slovenië) Clément Turpin (Franrkijk) Carlos Velasco Carballo (Spanje)

Wie er wel bij is in Frankrijk: de Nederlandse topscheidsrechter Björn Kuipers. Hij is aangewezen als vierde official tijdens de openingswedstrijd van het EK. Wat verwacht u van Kuipers?

'Hij gaat in elk geval een wedstrijd fluiten. Hoe hij gaat presteren en hoe ver in het toernooi is vervolgens de grote vraag. Hij heeft in elk geval het geluk dat Nederland niet meedoet aan het EK en dus kan hij, als hij goed fluit, zomaar een halve finale krijgen.'

Dat was bij u wel anders. U floot drie wedstrijden op het EK van 2000, onder meer de kwartfinale tussen Turkije en Portugal, maar wist na de eclatante zege van Nederland op Joegoslavië (6-1) dat er geen halve finale of finale meer inzat.

'Het was inderdaad inpakken en wegwezen. Daar heeft Kuipers dus geen last van. En als favorieten als Spanje, Duitsland, Italië ver komen in het toernooi, is dat alleen maar in Kuipers' voordeel.'

Hoe groot is de druk op de scheidsrechters op het EK? Voormalig toparbiter Pierluigi Collina, baas van de scheidsrechters van UEFA, zei laatst tijdens een workshop dat scheidsrechters naast een topconditie en goede kennis van de regels ook moed moeten hebben.

'Je moet als scheidsrechter inderdaad ook dapper zijn. Je moet durven om impopulaire beslissingen te nemen. Ook als de tribunes vol zitten met duizenden mensen die het niet met je eens zijn en dat luidkeels laten weten. Of tegen je tekeer gaan op social media. Maar ook beseffen dat je ook afhankelijk bent van je assistenten. Ook die kunnen een misser maken waar jij als scheidsrechter de gevolgen van draagt. Dat is een enorme druk waar je als scheidsrechter mee wordt opgezadeld. Daar moet je tegen kunnen. Daar kunnen de achttien arbiters die voor het EK zijn uitgekozen echt wel tegen. Anders waren ze wel thuis gebleven.'

Hoe kijkt u als oud-scheidsrechter de komende weken naar de EK-wedstrijden?

'Ik kijk en geniet van het spelletje. Van de acties en de doelpunten. Natuurlijk vraag ik mij bij sommige beslissingen van de scheidsrechter af hoe ik zelf gereageerd zou hebben. Ik weet wat er door je heengaat. Hoe nauw het soms luistert als je op het veld staat en in een splitsecond een besluit moet nemen. En soms gaat het mis, hoe goed een scheidrechter zich ook heeft voorbereid.'

Dick Jol in actie tijdens de kwartfinale Turkije - Portugal op EURO 2000. Hij trekt de rode kaart voor Alpay Özalan. Beeld epa
Dick Jol in actie tijdens de kwartfinale Turkije - Portugal op EURO 2000. Hij trekt de rode kaart voor Alpay Özalan.Beeld epa

Ten slotte: Waagt u zich aan een voorspelling? Wie fluit de EK-finale?

'Als Italië niet de laatste vier haalt, is dat zonder twijfel Nicola Rizzoli.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden