Achtergrond

'Je merkt hier dat de gemeente nu kennelijk een visie heeft'

Now&Wow, Off Corso, Nighttown: illustere Rotterdamse clubs, die allemaal dicht moesten. Maar: er verrees een nieuw uitgaansparadijs, waar volgende week het nieuwe festival MTV REC plaatsvindt.

BAR, Annabel en Biergarten. Beeld Tom Janssen

Het Wonder van Rotterdam laat zich nog het best aanschouwen vanaf de Luchtsingel, die houten loopbrug die Rotterdam Noord met het centrum verbindt, en die over treinsporen en verkeersaders kronkelt, een meter of zes de lucht in. De blik glijdt eerst over het Hofplein en het Weena, langs stalen kantoorreuzen en megalomane glazen torens. Maar dan schemert er ineens iets anders tussen de hoogbouw, een stuk stad waar je bijna overheen zou kijken.

Deze Luchtsingel voert niet naar een kantoortuin of het verderop gelegen Centraal Station - ook al zo'n blikvanger. Nee, via de Luchtsingel loop je naar het rommelige en ogenschijnlijk nogal verwaarloosde stadsgebiedje aan de Schiestraat, een in U-vorm gebouwde betonconstructie uit vervlogen kantoortijden rond een parkeerterrein. Een rafelig en vergeten vierkantje. Een Asterix-dorpje in het Romeinse Rijk.

Culturele vrijstaat

En in dit blokje gribus is dus dat wonder geschied. Aan de Schiestraat is een van de leukste uitgaansgebieden van Nederland uit de grond gestampt. Of nee, niet uit de grond gestampt: het uitgaansleven heeft zich hier genesteld in de structuur van die oude en afgedankte panden, het is in het klamme beton van kelders en opslagplaatsen gekropen.

Na jaren van uitgaansellende, failliete poppodia en dichtgetimmerde dansgelegenheden (zie kader onderaan) heeft Rotterdam een voornaam en avontuurlijk uitgaansgebied, rauw en urban, midden in het centrum. Een vierkant blok dans-, club- en popleven als een culturele vrijstaat, waar 'het' ineens 'gebeurt'.

In dit nieuwe uitgaanshart aan het spoor huist Annabel, een poppodium met twee flinke zalen dat deze week een jaar bestaat en uitmuntend draait. En BAR, een donkere club waar je als hip dansend mens maar beter een keer gezien kan worden. Nog een club: Transport, een ruige technobunker. Vergeet het Hiphophuis niet, een dans-, cursus- en ontmoetingscentrum waar boven alles het geloof in de zwarte muziek wordt beleden. En o ja: de openluchtbar Biergarten, waar het bier tot je komt in gezellige Duitse bierpullen.

Festival MTV REC, 04 en 05/11 aan het uitgaansgebied aan de Schiestraat, met onder anderen Skepta, Santigold, Lianne La Havas, Fatima al Qadiri, Ata Kak, Omar Souleyman, Jameszoo en SBTRKT.

Niet te hip

En als een kloppende ader door dit in elkaar geknutselde uitgaansparadijs loopt daar die enorme trap naar de Luchtsingel, waarop in de zomer honderden terrasgasten hangen. Met dus zo'n bierpul in de hand. En waar volgende week, als kroon op het mirakel, het nieuwe festival MTV REC wordt gevierd met een programma dat perfect aansluit bij dit nieuwe culturele profiel van Rotterdam: dwars, veelkleurig, urban en hip-maar-vooral-niet-te-hip.

Niels Nieuborg (37), de bedenker van MTV REC, is een geboren Rotterdammer, een veteraan in het feestjescircuit en dus een kenner van het Rotterdamse cultuurleven. Hij kan uitleggen waarom het hier aan de Schiestraat nu zo leuk is, waarom Rotterdam als uitgaansstad weer lééft. Maar dan wil hij eerst iets vertellen over die rare Luchtsingel, want die staat volgens hem symbool voor de culturele hoogconjunctuur en voor wat er allemaal mogelijk lijkt in de stad.

In Annabel. Beeld Tom Janssen

Houten brug

We klimmen omhoog over brede houten trappen. 'Kijk dan', zegt Nieuborg met een zwiepend armgebaar. 'Dat dit hier gebouwd is, dat zegt toch alles? Deze loopbrug verbindt twee leuke stukken stad aan elkaar; dat gebiedje aan de andere kant van het spoor, waar het podium Bird zit, en het uitgaansplein aan de Schiestraat. En loop je over die brug heen en weer, dan zie je het Rotterdam van het staal en het glas.'

Het lijkt wel een statement. 'Je merkt hier dat de gemeente nu kennelijk een visie heeft op wat er met een stad moet gebeuren. Het gemeentebestuur had hier natuurlijk ook nóg een wolkenkrabber kunnen neerzetten, om nog maar wat geld binnen te harken. Maar mensen komen ook graag naar een stad omdat er van dit soort leuke, creatieve en dwarse gebieden te vinden zijn.' Gebiedjes waar zomaar een Culinaire Werkplaats wordt geopend, een centrum voor 'car wrapping' (wat dat ook moge zijn), een bistro op een dak of een Hiphophuis. 'Op de lange termijn is dat natuurlijk veel belangrijker voor een stad: een stadcentrum moet een beetje menselijk blijven.'

De Luchtsingel is dus niet voor niets een houten brug, betimmerd met plankjes waarin stadsbewoners teksten hebben laten graveren: 'Mama, we houden van je.' Een andere stad had Calatrava of noem eens een deftige bruggenbouwer zijn gang laten gaan, maar in Rotterdam kon een brug van hout in elkaar worden gezet. Een 'stadsinitiatief', bedacht door de inwoners.

MTV en REC?

Programmeur Niels Nieuborg begon een jaar of vijf geleden met de plannen voor zijn nieuwe Rotterdamse festival REC. Toen de datum werd geprikt, 4 en 5 november, bleek dat Rotterdam in diezelfde week in het teken staat van de reizende MTV Music Week, waar onder meer de MTV EMA-awards worden uitgereikt. Nieuborg zocht de samenwerking met MTV en verwierf een onverwachte mediapartner. 'Ik dacht dat ons festival niet zou passen bij MTV, maar daar dachten ze bij MTV anders over. Zij vonden het wel leuk, een festival met namen die niet zo voor de hand liggen.' En als volgend jaar MTV weer uit Rotterdam is vertrokken? 'We zullen zien. Dan heten we denk ik weer gewoon REC?'

Nieuw uitgaansleven

Het is volgens Nieuborg een eerste verklaring voor het succes. 'In veel grote steden zie je de laatste jaren een kentering. In plaats van cultuur in de stadscentra te omarmen, gaan stadsbesturen de overlast van cultuur beperken. Kijk naar de sluiting van de club Fabric in Londen (de beroemde dansclub moest vorige maand sluiten wegens drugsoverlast, red.). Rotterdam zit in een andere fase.'

De volgende succesfactor, volgens Nieuborg: het nieuwe uitgaansleven in Rotterdam is zo veelkleurig en divers, dat je die modewoorden hier niet eens uit durft te spreken. 'In het centrum, aan de Kruiskade, wonen Kaapverdianen en Antillianen, noem maar op. Die zijn niet uit het centrum verdreven zoals in andere steden. Ze wonen hier gewoon, al generaties lang. En in Rotterdam zijn dit soort gebieden geen allochtonenwijken, nee, er wonen gewoon Rotterdammers. Er staat een veelkleurig publiek, gemengder dan waar ook in Nederland.

'En zo wordt hier dus ook geprogrammeerd, in BAR en in Annabel en straks op MTV REC: je zet muziek neer die het hier goed doet. Het programma van MTV REC is dus niet bepaald wit, maar ik heb daar eerlijk gezegd geen seconde over nagedacht. In Rotterdam is een gekleurd programma een vanzelfsprekendheid.'

In BAR. Beeld Tom Janssen

Concurreren met Amsterdam

Dus terwijl grote concertorganisatoren als Mojo nadrukkelijk proberen een publiek met een veelzijdiger culturele achtergrond binnen te halen, gaat dat in Rotterdam achteloos en vanzelf. Nieuborg: 'En nu de hiphop en dance ineens dominant zijn in de popmuziek, zit je hier dus ineens aan de goede kant van de publieke smaak.'

We wandelen Annabel binnen, een podium dat vorig jaar is geopend door Aziz Yagoub, een Rotterdamse cultuurondernemer en een goede vriend van Nieuborg. 'Het is in Rotterdam natuurlijk ontzettend misgegaan met de poppodia. En volgens mij ging het fout omdat podia als Nighttown en Watt wilden opboksen tegen de concurrentie in Amsterdam, tegen de Melkweg en Paradiso. Dat kan, maar dan moet je er heel veel geld tegenaan gooien, een goed uitgerust pand neerzetten, heel veel steun krijgen van de gemeente en keihard toeslaan.

'Dat gebeurde hier halfslachtig. De gemeente stopte eerst geld in de bouw van een pand, maar was daarna een dure verbouwing nodig, dan werd de stekker eruit getrokken. Wie doet zoiets? En dat gebeurt nu dus ook niet meer. Annabel is anders van opzet. De Amsterdam-knop is uitgezet: daar hóéven we niet mee te concurreren. Laat zo'n podium vanzelf opbloeien, laat het groeien uit de mensen die er graag komen, zet neer wat zij graag willen horen. Dat gebeurt nu en daarom is het leuk.'

Gouden cultuurvierkant

En dat tekent het uitgaansgebied van Rotterdam, volgens Nieuborg. 'Ja, in BAR vind je hippe dancenamen. Maar er kan ook ineens een reggaebandje staan. Net als op MTV REC. Daar loop je volgende week tegen dwarse dance aan én tegen het soundsystem van King Shiloh. Dat zul je op een Amsterdams festival niet snel meemaken. Hier hoeft niet alles hip te zijn en misschien is juist dát wel hip.'

Nog een belangrijke verklaring voor het succes voor het gouden cultuurvierkant aan de Schiestraat: de podia en clubs zijn ontstaan uit de stadsbewoners, uit creatieve geesten die al jaren feesten organiseren, of die in het Hiphophuis jongeren iets willen bijbrengen over hiphop. Nieuborg: 'Er wordt niet van bovenaf opgelegd wat goed is, in een duur podium dat dus ook steengoed moet draaien om uit de kosten te komen.' Het uitgaansgebied aan de Schiestraat is 'community-driven', maar ook zo'n hoogdravende term kun je hier niet hardop uitspreken. Je wordt uitgelachen.

En als we club BAR binnenlopen, zegt oprichter Kristian de Leeuw het nog helderder: 'Het is hier lekker rommelig. Dat is een verademing.' Hij wijst naar een kelder in zijn club, waar tijdens MTV REC schimmige dj's mogen draaien en waar je je hoofd stoot als je al dansend ook maar een heel klein vreugdesprongetje maakt. 'Het is hier klam en zweterig. Precies zoals je het wilt hebben. En dit soort ruimtes duiken voortdurend op in dit gebied. Het complex zit vol verborgen plekken die het prima kunnen doen als danszaal, of als wat dan ook.'

Tafeltennistoernooi in BAR. Beeld Tom Janssen

Het gebied aan de Schiestraat ontluikt eigenlijk net pas, zegt De Leeuw. 'Er is nog zo veel mogelijk. Er kan nog worden geïmproviseerd. En dat voel je hier: niets staat vast, alles kan morgen weer anders zijn.'

Dat geldt volgens Nieuborg ook voor zijn festival. 'Dit gebied en alles wat hier aan podia en clubs opduikt, bepaalt hoe het festival eruit gaat zien. We groeien mee met de smaak van de mensen die hier graag komen. Als blijkt dat volgend jaar zwarte punkrock het goed doet, dan zetten we zwarte punkrock neer. Alles kan en niets hoeft. En als je dat voelt, als bezoeker van dit uitgaansgebied, dan is het hier volgens ons dus heel leuk stappen.'


TIPS

Op het festival MTV REC kunnen we veel nieuwe vrouwen ontdekken, uit Chicago, Lissabon, Rotterdam en natuurlijk Hardinxveld-Giessendam.

Noname - Ook bekend als Noname Gypsy: een rapper uit Chicago met een warme en lekker lijzige flow. Ze werd bekend met het nummer Lost, met Chance the Rapper. Dit jaar kwam van Noname een eerste mixtape uit genaamd Telefone. Ook die is veelbelovend. Goeie teksten!

Pink Oculus - De Rotterdamse dichteres en zangeres Esperanza Denswil alias Pink Oculus trad ooit op met Joss Stone: stoer. Vorige week verscheen van haar de EP Delicious, en die is - het spreekt voor zich - soulvol, koel en uiterst funky.

Sevdaliza - Seda Alizadeh vluchtte als kind met haar ouders uit Iran, en kwam terecht in Hardinxveld-Giessendam. Net even anders. Dat is ook haar EP The Suspended Kid uit 2015, die internationaal goed werd opgepikt, onder andere met besprekingen op de grote muziekblogs. Haar dance is ijzig en soms een tikje surrealistisch. Denk aan FKA Twigs. Maar dan óók weer net even anders.

Nídia Minaj - In Lissabon heerst de afro-elektronische clubmuziek, en laat Nídia Minaj die nu maken en mixen. Haar plaat Danger uit 2015 is een soort abstracte mash-up van Afrikaanse en Latijns-Amerikaanse ritmes, van reggaeton en donderende techno. Luister naar het nummer Mambos Fudiz en sla achterover. Of ga dansen.


Pop- en clubleven in 010: bergen en dalen

Het uitgaansleven in Rotterdam was de afgelopen decennia nogal onstuimig: grote hoogten, diepe dalen. Vanaf eind jaren negentig leek het goed te gaan met de Rotterdamse clubscene, mede dankzij feestgoeroe Ted Langenbach. Deze opende de club Now&Wow in het Lloydkwartier. Toen hij daar moest vertrekken bouwde Langenbach zijn feestonderkomen in de Maassilo. Er doken meer succesvolle en hippe clubs op, van Las Palmas tot Off Corso.

Maar Now&Wow moest in 2007 sluiten, na veel ellende en zelfs een schietpartij. De megadiscotheek Hollywood Music Hall kon het in 2014 niet meer bolwerken. Discotheek Off Corso sloot de deuren in 2013 na klachten over geluidsoverlast. Het Rotterdamse gemeentebestuur en de dansende clubcultuur waren lange tijd geen maatjes.

Al net zo kil was de relatie van de cultuurwethouders met de poppodia. Het een na het andere veelbelovende podium opende in Rotterdam, om weer net zo rap te sluiten. Vanaf de vroege jaren negentig was Nighttown dé plek om in Rotterdam bandjes te ontdekken, maar in 2006 werd Nighttown failliet verklaard. In het Nighttownpand werd in 2008 Watt gevestigd, dat de nieuwe grote popclub van Rotterdam worden moest, en dat de concurrentie met Amsterdamse podia als Paradiso en Melkweg aan kon gaan. Maar ook Watt werd een debacle. Nadat een miljoenentekort aan het licht was gekomen, trok de gemeente Rotterdam in 2010 de stekker uit de club - en zat Rotterdam weer zonder groot poppodium.

Met de komst van Annabel en clubs als BAR en Transport aan de Schiestraat, zit er sinds een jaar weer volop leven in het Rotterdamse pop- en uitgaanscircuit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden