Column

Je kunt niet weten wat de Messias denkt, dat is juist zijn hele grap

Eindtijd

Hoe zat het ook alweer met de mensen die in bootjes stapten omdat ze zeker wisten dat de Eindtijd was gekomen? Ze vertrokken vanaf het strand, bij avond, volle maan, als Engelandvaarders. Alles hadden ze achter zich verbrand, behalve hun schepen.

De Eindtijd kwam niet, maar wat gebeurde er vervolgens met die mensen? Kozen zij de dood in het water of roeiden ze terug om snel een nieuwe datum te prikken; in overleg, iedereen moet kunnen. Zijn er weleens mensen die, zodra zij in de gaten krijgen dat zij zich hebben vergist, de schouders ophalen en iets anders gaan doen met het leven - de passie achterna, de hobby, het werk?

En waarom voeren zij eigenlijk weg? Dat is dan toch niet nodig? Soms lijkt het alsof een eindtijdwaan de mens tot handelen dwingt. Zo lees je ook weleens over groepen die zich in een symbolische cirkel van kant maken in een Franse grot, wat ook gek is, want als de Eindtijd toch komt, kun je je de moeite van zelfmoord besparen.

De mensen van IS denken ook dat de Apocalyps aanstaande is, of misschien zelfs al is aangebroken. Door zo veel mogelijk onschuldige kelen af te snijden en levende zielen in kooien te verbranden, hopen zij een geweldige reactie uit te lokken, een eindstrijd van iedereen tegen iedereen, net zolang totdat de wereld in vuur en as is opgegaan en alles aldus netjes voor de komst van de Messias in gereedheid is gebracht.

Ook bij IS leidt het eindtijddenken dus tot handelen. Het grote verschil met onze eindtijdwanen is: wij laten de Eindtijd het liefst een beetje over ons heenkomen - dood, levend of in een bootje - zij denken dat de Eindtijd moet worden geholpen. Ieder vogeltje zingt zoals het is gebekt, maar veel vertrouwen in het geloof, de traditie, de boeken en de zelfredzaamheid van de Apocalyps spreekt er niet uit.

Alles is ook nogal hovaardig, ijdel, arrogant. Kloppen kan het ook al niet. Je kunt niet weten wat de Messias denkt, dat is juist zijn hele grap. Een beetje Messias zal zelf wel willen bepalen wanneer de tijd gekomen is. Een Messias heeft maar één taak en geeft die niet uit handen. Ik spreek jullie nog wel, zou ik denken, over 1.500 jaar of zo.

Dat is het typische van de IS-eindtijdwaan: ze denken niet alleen zeker te weten dat de Eindtijd is gekomen en dat-ie hulp nodig heeft, ze denken ook nog eens te weten dat zij degenen zijn die de klus moeten klaren en op welke manier dat moet gebeuren. Zij zijn zelf het geloof geworden, de waan, de mens geworden Apocalyps, zoals anderen denken dat ze Napoleon zijn of Frans Timmermans. Is zoiets wel te genezen?

Misschien kunnen we antipsychotica door het drinkwater van Mosul mengen. Misschien moeten we Verhofstadt en Van Baalen sturen om IS uit te leggen dat ze enkele grote, mogelijk zelfs cruciale denkfouten hebben gemaakt. Of Frans Timmermans, als die bestaat, wat onzeker is. En anders moeten we ze hun Eindtijd misschien maar geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.