InterviewMartin van Rijn, minister voor Medische Zorg

‘Je kunt je nooit op een specifieke pandemie voorbereiden’

Beeld Jiri Büller

Zijn benoeming tot minister voor Medische Zorg was de opmerkelijkste sinds mensenheugenis. Martin van Rijn kan het na zijn eerste werkweek niet genoeg beklemtonen: ‘We vragen een nieuwe solidariteit.’

Eigenlijk heeft Martin van Rijn op dit moment maar één doel: de zorg overeind houden. ‘De prioriteit is dat de mensen in de zorg hun werk kunnen blijven doen. En dat er voldoende capaciteit is om de zorg te leveren. Dat hangt af van ons aller gedrag.’

Thuis blijven dus, ook bij schitterend lenteweer. Buitenshuis afstand van elkaar houden. Je handen wassen. Er waart een verschrikkelijk besmettelijk virus rond. Als te veel mensen tegelijk erg ziek worden, kan de zorg dat niet aan. ‘Gelukkig begint dat besef in de samenleving door te dringen. Ik kreeg een foto van Amsterdam CS tijdens spitsuur: uitgestorven, meneer.’

Het onzichtbare beest gaat toch niet weg als we allemaal binnen gaan zitten ?

‘Nee. Maar je kunt er wel voor zorgen dat het behapbaar blijft voor de zorg.’

We worden allemaal een keer ziek, maar niet tegelijk ?

‘We weten niet hoe het virus zich gedraagt. We weten wel dat mensen nu snel besmet worden en erg ziek kunnen worden.’

Als iedereen binnen blijft, kan ik naar buiten.

‘Ik draai het om. Als anderen naar buiten gaan, kun jij beter binnen blijven. We vragen we een nieuwe solidariteit. Met aangepast gedrag kun je bijdragen. Dat gebeurt op grote schaal.’

Martin van Rijn (64) is terug op het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, als opvolger van Bruno Bruins (VVD). Op de werkkamer waar hij tijdens Rutte II van 2012 tot 2017 als staatssecretaris ‘woonde’. Hij loodste drie grote zorgwetten met enorme bezuinigingen door het parlement – voor de jeugd, voor thuiswonende hulpbehoevenden en voor zorg in instellingen. Daarvoor, begin deze eeuw, was hij er topambtenaar en werkte hij aan de Zorgverzekeringswet. Hans Hoogervorst, toen VWS-minister, zei daarover: ‘Ik deed de verkoop, Martin de inhoud.’

Dat is Van Rijn ten voeten uit. Wat schuchter, niet gesteld op de schijnwerpers, maar gericht op de inhoud. Hij staat bekend om zijn tomeloze werkdagen. Van ’s morgens vroeg tot diep in de nacht mailde hij zijn ambtenaren. ‘Toen ik deze week ’s avonds thuis met mijn vrouw op de bank zat met de laptop zei ze: ha, je bent weer helemaal terug, hè.’

Sinds maandag is hij minister voor Medische Zorg. Een PvdA’er die toetreedt tot een kabinet van VVD, CDA, D66 en CU. Zelf wil Van Rijn er  zo min mogelijk woorden aan vuil maken. ‘Ik ben op persoonlijke titel minister geworden, niet als lid van een politieke partij.’

Op persoonlijke titel, maar alles is politiek.

‘Ja, maar nu even niet. Ik ben gevraagd te helpen. Mij werd gezegd: het is alle hens aan dek. Nou, als ik dan een van die hens kan zijn, dan doe ik het. Als er gevoeligheden zijn, dan moeten we dat maar ontdekken.

‘Het is alsof ik ben binnengekomen in een opstijgend vliegtuig. Tegelijk heel vertrouwd: de kamer is nog hetzelfde, ik ken hier nog veel mensen, de agenda zit meteen tjokvol, ik moet vol aan de bak. Een vliegende start.’

U leidde tot maandag de Reinier Haga Groep, een cluster ziekenhuizen in Den Haag en omgeving. Heeft u daar al te maken gehad met corona?

‘Nee, we hadden nog geen mensen op de intensive care met corona. We waren ons daar wel op aan het voorbereiden. Maar als je nu, een paar dagen later, de cijfers ziet, de verhalen hoort, leest: het is niet zomaar een ziekte. Het is echt heel ernstig. Er komen veel mensen op de ic terecht. En als je daar weer weg komt, betekent dat niet dat je na een tijdje weer helemaal de oude bent. Er sterven mensen, maar ook als je het doorstaat ,hakt het er enorm in. De fysieke schade is heel groot, herstel kan lang duren, misschien met blijvende schade.’

Er zijn tekorten: aan intensivecarebedden, aan allerlei soorten medisch materiaal, van beademingsapparatuur tot mondkapjes. Dat leidt tot toenemende verbazing in de Tweede Kamer. Hoe kan dat?

‘Er woekert nu een virus over de wereld. Daardoor zijn overal dezelfde spullen nodig.’

Iedereen wist toch dat er ooit een pandemie zou komen ?

‘Je kunt je nooit op een specifieke pandemie voorbereiden. Deze brengt met zich mee dat mensen weken op een ic moeten liggen. Dan kun je zeggen: we willen voortaan drie keer zoveel ic’s in afwachting van de volgende pandemie, maar elke pandemie is anders, vergt andere zorg. Als je nu grootschalig beademingsapparatuur zou inslaan voor een volgende pandemie, dan is die apparatuur tegen die tijd verouderd. Of de kwaliteitseisen zijn dan anders. Of je hebt juist andere spullen nodig.’

Alle ziekenhuizen doen hun eigen inkoop, ieder is op zoek naar mondkapjes. Dat kan toch beter?

‘We nemen de regie, in nauw overleg met zorgprofessionals. Het is niet zo dat het ministerie zegt hoe het moet gebeuren. We brengen mensen samen. Zo doen we nu landelijk de inkoop van schaarse spullen. Als er problemen zijn, dan hakken we de knoop door.’

Is er zicht op de rekening ?

‘Het eerlijke antwoord: nee, daar hebben we geen zicht op. Dit is een gezondheidscrisis. Die moeten we oplossen, whatever it takes. Nou, daar zijn we mee bezig. Dat kost wat, maar aan de andere kant worden veel behandelingen in ziekenhuizen uitgesteld omdat alle aandacht nu naar corona uitgaat.’

Gaat de premie voor de ziektekostenverzekering hierdoor omhoog ?

‘Als blijkt dat er per saldo meer is uitgegeven, zou dat kunnen.’

CV Martin van Rijn

1956 Geboren in Rotterdam

1968-1974 Gymnasium-b

1974-1980 Studie economie, Erasmus Universiteit Rotterdam

1980-2000 Ambtenaar ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM)

2000-2003 Ambtenaar ministerie van Binnenlandse Zaken

2003-2008 Ambtenaar ministerie Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS)

2008-2012 Topman pensioenfonds PGGM

2012-2017 Staatssecretaris van Volksgezondheid 

2017-2020 Bestuursvoorzitter van de ziekenhuizen in de Reinier Haga Groep

2020 Tijdelijk minister voor Medische Zorg

Martin van Rijn is getrouwd en heeft twee kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden