'Je gaat hier bijna voor je plezier heen'

De Sionsberg in Dokkum verpleegt wellicht zijn laatste patiënten. De Inspectie vindt de zorg in het kleine ziekenhuis onder de maat. Onzin, zeggen de Friezen.

DOKKUM - De protestmars, daar krijgt Gerrit de Vries nog de rillingen van, zo indrukwekkend was die. Dokkum zag compleet zwart, zelfs van Anjum en Moddergat af waren mensen gekomen. 'Vijfduizend Friezen die door de straten trokken', zegt hij. 'Dat gebeurt niet eens als de koningin hier komt. Maar wel voor ons ziekenhuis.'

'Ons' ziekenhuis, dat is De Sionsberg aan de rand van Dokkum, met 138 bedden het kleinste van Nederland. De waardering voor het ziekenhuis is groot in dit deel van Friesland. 'Je gaat hier bijna voor je plezier heen', zegt De Vries. Hij verlaat het ziekenhuis na een longonderzoek - geen wachtlijst, gewoon gelijk langskomen, zo gaat het hier nog.

Toch zou het zomaar kunnen dat De Sionsberg zijn laatste patiënten verpleegt. De zorg raakt er volgens de Inspectie voor de Gezondheidszorg onder de maat omdat het ziekenhuis zo klein is. Op de afdeling cardiologie werden problemen jarenlang genegeerd. Bovendien draait het Friese streekziekenhuis met fors verlies. Pasana, de zorggroep achter De Sionsberg, kampt met een tekort van 9,7 miljoen euro.

Deze week worden ingrijpende hervormingsplannen gepresenteerd om De Sionsberg voor de ondergang te behoeden. Zeker is dat er afdelingen moeten sluiten. De afdeling cardiologie is na ingrijpen van de Inspectie al dicht. Complexe bevallingen vinden hier niet meer plaats. Borst- en darmkankeroperaties zijn ook verleden tijd. De eerste hulp heet nu 'Acute Zorg', en is straks wellicht alleen nog open tijdens kantooruren. In het zwartste scenario verdwijnt de eerste hulp helemaal.

Onbegrijpelijk, vinden de inwoners van Dokkum en omstreken. Straks moeten zij in geval van nood mogelijk een half uur of langer reizen. 'Wij willen dat de Acute Zorg behouden blijft', zegt Gerrit van Dellen van actiecomité Red De Sionsberg, de drijvende kracht achter de protestmars en andere demonstraties. Zonder Acute Zorg, schetst hij, verdwijnt de geboortezorg, sluiten operatiekamers en verdwijnen talloze banen in een regio waar mensen toch al wegtrekken.

Voorop in de protestmars liep Jouke Douwe de Vries, fractievoorzitter van het CDA, de grootste partij in de gemeente Dongeradeel en fanatiek voorvechter van het ziekenhuis. 'De doodsteek voor de regio', twitterde hij over het plan om de Acute Zorg te sluiten. CDA'ers gaan heus niet zomaar met spandoeken de straat op, zegt hij, maar nu moest het. 'De verbondenheid van de bevolking zit hier diep. Ons ziekenhuis mag niet sluiten. Dat gevoel komt snel boven.'

De Sionsberg werd ruim vijftig jaar geleden opgericht met geld van de plaatselijke bevolking. Middenstanders verkochten lucifersdoosjes met opslag, plaatselijke kerken droegen collectegeld af, zo werd het gebouw bij elkaar gespaard. De betrokkenheid bleef: nog in 2004 zamelden bewoners en bedrijven vier ton in voor een MRI-scanner.

Bezoekers van het ziekenhuis maken zich niet druk over de richtlijnen van de Inspectie voor de Volksgezondheid. Het zit hier goed, dat zie je zo, zeggen ze. De lotsverbondenheid uit de jaren vijftig heeft de gangen nooit verlaten. Bij de kantine laat men gerust de kassa in de steek om een mevrouw met een gebroken arm in haar jas te helpen. De receptioniste kent patiënten bij naam. Vrijwilligers delen koffie uit.

'Wij staan aan de verkeerde kant van het leven', zegt een oudere man die zijn echtgenote vasthoudt, 'en hier kunnen wij gered worden.' De redding van De Sionsberg gaat gepaard met een strak geregisseerde publiekscampagne. Chirurgen en artsen deelden flyers uit voor behoud van hun ziekenhuis. Het resultaat: een petitie met 21 duizend handtekeningen, aangeboden aan de Tweede Kamer. Nu hebben ze een spreekverbod, om te voorkomen dat het hervormingsplan op straat komt te liggen terwijl er wordt onderhandeld met de Inspectie en zorgverzekeraar De Friesland, in deze regio almachtig.

CDA-voorman Jouke Douwe de Vries trekt een denkbeeldige lijn over de kaart van Noord-Nederland. Metslawier, Anjum, Lauwersoog, daar loopt de grens. Als De Sionsberg geen spoedhulp meer biedt, doet de ambulance er naar deze plaatsen langer over dan de maximaal voorgeschreven 45 minuten. Thuisbevallingen worden daar dan verboden. 'Het gebied is zeer uitgestrekt. Daarom zou men voor dit ziekenhuis een uitzondering moeten maken.'

Het gaat niet alleen om dit ziekenhuis. Als Dokkum gaat, dan gaan ook Sneek, Heerenveen, Drachten, is de angst. Friese topziekenhuizen, waar ze de taal van de patiënten tot op het locale dialect spreken, maar te kwetsbaar voor de Inspectie en moderne zorginvesteerders. 'Harlingen is al weg', zegt Gerrit de Vries. Blijft over: Leeuwarden, de grote stad.

'Net een fabriek is dat, zo massaal', huivert mevrouw Nieuwenhuizen. Ze verlaat met haar man De Sionsberg - hij moest een ingreep aan zijn gezicht ondergaan. Dokkum-Leeuwarden, dat is geen afstand die het echtpaar Nieuwenhuizen zomaar aflegt. En dan die nieuwerwetse onzin in Leewarden. 'Ze hebben daar wachtlijsten.'

Meer kleintjes in het nauw

Minister Edith Schippers van Volksgezondheid neemt geen initiatief om De Sionsberg als volwaardig ziekenhuis overeind te houden, schreef zij onlangs aan de Tweede Kamer. Het ziekenhuis is volgens haar te klein om aan de richtlijnen van de Inspectie te voldoen. Die richtlijnen stellen onder meer dat er een minimaal aantal ingrepen per jaar moet worden uitgevoerd, zodat artsen hun vaardigheden op peil houden. Omdat er steeds meer van zulke richtlijnen komen, wordt het voor kleine ziekenhuizen moeilijker de zorg op niveau te houden. Kleine ziekenhuizen zijn bovendien vaak onrendabel. Vooral in Oost-Groningen, Drenthe, Zeeland en Limburg zullen veel ziekenhuizen die alleen basiszorg aanbieden de komende jaren sluiten, schrijft onderzoeksbureau QHC in een rapport over de Nederlandse ziekenhuismarkt.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden