'Je doet dit niet voor een schijntje'

Interview..

Van onze verslaggever Gerard Reijn

Den Bosch Er is nog nauwelijks ervaring opgedaan met variabele beloning in het onderwijs. Er wordt her en der mee geëxperimenteerd, en de ervaringen zijn uiteenlopend. In deze rubriek stonden onlangs twee voorbeelden van teambeloning. Bij het College voor Beroepsonderwijs in Purmerend lijkt iedereen enthousiast, maar op het Koning Willem I College in Den Bosch bleken geen fans te vinden. Daar krijgt het experiment geen vervolg.

Wetenschappelijk onderzoek is er zo mogelijk nog minder. Marjan Vermeulen, onderzoeker en consultant bij KPC Groep in Den Bosch en het Ruud de Moor Centrum in Heerlen, is een van de weinigen die onderzoek deden op dit vlak. In 2002 en 2004 deed IVA Tilburg, waar ze toen werkte, samen met Cinop experimenten met teambonussen in het mbo en het voortgezet onderwijs.

Wat was het effect op het onderwijs?

‘Dat hebben we niet onderzocht. Dat vergt uitgebreider en langduriger onderzoek. Maar we merkten wel dat de deelnemende docenten trots waren op hun prestaties. Het experiment was bedoeld om te onderzoeken hoe je teambeloning kunt opzetten.’

Wat zijn de succesfactoren?

‘De teams moeten het zelf willen, anders lukt het niet. Je moet het als directie nooit opleggen. Je moet ook niet willen dat alle teams meedoen, en al helemaal niet dat ze elk jaar meedoen. Je wilt toch dat je team iets extra’s gaat doen. Mensen die deelnamen, zeiden dat ze het leuk maar ook erg zwaar vonden. Onze aanbeveling is: houd de looptijd op één jaar. Dat is nog te overzien, en het past bij het ritme van je school.’

Leraren zeggen dat ze het niet voor het geld doen.

‘Ja, maar dat klopt niet. We hadden aanvankelijk grote moeite teams te vinden die wilden meedoen. We moesten nadrukkelijk beloven dat die bonussen, die konden oplopen tot 1 procent van de loonsom, echt zouden worden uitgekeerd. Je wilt iets van je docenten, en dan moet je daar dus ook iets tegenover stellen. Ook moet de bonus het waard zijn om zo’n zorgvuldige procedure op te tuigen. Er moeten contracten komen, faciliteiten, ondersteuning, evaluatieprocedures. Dat doe je niet voor een schijntje. ’

En iedereen werkte meteen hard om de doelen te halen?

‘Nee, helemaal niet. Ze waren een half jaar bezig hun doelen vast te stellen, maar toen dat klaar was, gebeurde er niets. Iedereen pakte zijn dagelijkse routine weer op. Pas toen wij na drie maanden kwamen informeren naar de vorderingen, bedachten ze dat ze echt iets moesten doen. De les is dat je als management er bovenop moet zitten. Je moet ook niet denken dat je door middel van de bonussen de teams zelfstandiger kunt laten werken. Dat gaat niet. Het team moet al goed functioneren.’

Wat bleken nog meer struikelblokken?

‘Waar sommige scholen het wel erg moeilijk mee hadden, was nee zeggen. Er waren scholen bij die kwamen met heel lage targets en dan nog haalden sommige teams het niet. Toch werd de bonus uitgekeerd. Als je zo zou omgaan met een schoolklas, lachen ze je de rest van het jaar uit.

‘Teambeloning werkt het best als er ook een individuele beloning aan gekoppeld is. In vrijwel elk team zijn mensen die de kar trekken en anderen die er rustig op gaan zitten. Dat moet je met individuele beoordelingen vaststellen. De trekkers kun je extra belonen, de freeriders zou je hun automatische periodiek moeten durven onthouden.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden