Je bulldozer of kraan leen je dus niet uit

Een wekker gaat af in een van de vele puinhopen van Gölcük. Maar er komt niemand levend uit het puin tevoorschijn....

Er is geen stroom, nauwelijks leidingwater, geen telefoon, geen brood, geen hulp van buitenaf, geen coördinatie. Eigenlijk is er nog nauwelijks wat gebeurd aan de puinhopen die er nu al meer dan 24 uur liggen. De mensen verkeren in een shock. Ze zitten versuft in de velden na een korte gebroken nacht.

In de stad van 100 duizend zielen zijn honderden huizen ingestort. Vele andere staan scheef of hebben scheuren, instorting dreigt. De situatie langs de zee is hopeloos. Overal ligt puin.

In het dorpje Yeni Koy is een wijk weggevaagd. Vierhonderd gezinnen zijn hun huis kwijtgeraakt. Meer dan honderd mensen moeten nog onder het puin liggen. En misschien nog veel meer.

Ook hier zijn het vooral nieuwbouwhuizen die zijn getroffen. Deze wijk was nog geen drie jaar oud. De oudere gebouwen zijn blijven staan, omdat deze degelijker zijn gebouwd en er niet is bezuinigd op cement en staalconstructies.

In Gölcük zijn nog nauwelijks mensen geborgen. Normaal helpen de militairen bij dit werk. In andere gebieden gebeurt dit ook, maar hier hebben de militairen zelf een enorme klap gekregen bij de marinebasis van Gölcük. Wie een bulldozer of kraan heeft kunnen bemachtigen, gebruikt deze voor zijn eigen huis. En als de kraan even stil staat, wordt hij niet uitgeleend uit angst dat een ander ermee vandoor gaat. Intussen halen vrouwen voorraden voeding en dekens uit de kelders voor de volgende nacht in de open lucht.

Mensen uit andere steden in Turkije, maar ook uit Duitsland, komen in de loop van de ochtend aan om te kijken hoe het met hun familie is en om te helpen bij het ruimen van de puinhopen. Zoveel activiteit als er dinsdagavond in Istanbul was, zo rustig moedeloos is iedereen hier.

Een man hoort dat er Nederlanders rondlopen. 'Komt u uit Nederland', zegt hij trillend. 'Ik heb boten gemaakt voor Nederland. Ik heb Nederlandse vrienden.'

'Is dit uw huis?', vraag ik. Tranen. 'Mijn kind ligt hier.' De hulpeloosheid is enorm, de neiging tot weglopen heel groot.

Gölcük is total loss. Het wordt nooit meer wat het was. De huizen die nog staan, zijn voor een groot deel onbewoonbaar. Mensen lopen doelloos door de stad. Ze kijken en ze slikken, huilen en lopen weer verder. In het hele gebied zouden nog wel eens duizend doden kunnen worden gevonden die nog niet eens zijn meegeteld door hulpverleners, omdat die er nog niet zijn.

Een enkeling haalt wat meubels, een bal, een oude encyclopedie, een stofzuiger, wat oorbellen uit de puinhopen. Ook dekens worden zoveel mogelijk in veiligheid gesteld.

Om half een is de weg geblokkeerd, de weg die al overvol met verkeer is tussen Yalova in het westen en Izmit in het oosten. De autowegen waren al gestremd en nu stort er een gebouw in op de weg waardoor het verkeer urenlang stilstaat. Iemand die denkt nog met een veerboot naar Istanbul te kunnen varen, heeft pech want die zijn door de vloedgolf na de aardbeving gezonken, samen met de aanlegsteiger.

Tegen het middaguur begint men de doden voor het eerst te ruiken. Steeds meer nabestaanden regelen kranen. Rond twee uur is de hitte onverdraaglijk en kun je eigenlijk niet langer dan een kwartier tot twintig minuten in de zon werken. Op dat moment is een groot deel van de mannen op volle kracht bezig de stenen stuk voor stuk weg te trekken en kruipt men op een gevaarlijke manier onder de puinhopen, in de hoop familieleden te kunnen bevrijden.

Tegen de avond bouwen bewoners opnieuw tenten alsof het nooit anders is geweest, alsof het een nomadenvolk is. De vraag dringt zich op wanneer de mensen zich weer veilig kunnen voelen in de huizen die zo beschadigd zijn. In de verte hangt nog altijd de dikke rook van de brandende olieraffinaderij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden