Je bent jong en je wil wat nieuws

Jongeren willen serieus nieuws horen, maar graag op een lossere toon gebracht en verteld door de mensen zelf. Het degelijke NOS Journaal zit met het jeugdige NOS op 3 op het goede spoor.

Helemaal rechts op de nieuwsvloer van het NOS-gebouw in Hilversum, is een team van twaalf twintigers en dertigers aan het vergaderen over het nieuws van de dag. Met blikjes cola light in de hand hangen ze rond een wit bord waarop met stift de ideeën voor de nieuwsuitzending van vanavond worden geschreven: de Benstedentocht is trending, dus die moet zeker mee. Aan de muur hangen Delfts blauwe tegeltjes met kreten van de redactie, en op het raam is met post-it's in fluorescerende kleuren, het logo van NOS geplakt. Een kleurrijk contrast met de rest van de nieuwsvloer.


Het is de redactie van NOS op 3: een jong team dat bij de NOS experimenteert met toon, vormgeving en invalshoek, en, in de woorden van NOS, een journaal maakt voor een doelgroep die 'jong (van geest), kritisch en visueel ingesteld is'. Waar NOS het over 'De nieuwe NS-dubbeldekker' heeft, kopt NOS op 3 'Loungen met de NS', en waar het reguliere journaal een provocerende mode-shoot in Israël onbesproken laat, maakt NOS op 3 daar wel een item over.


Al elf jaar heeft Nederlands grootste nieuwsinstantie een 'jonger journaal'. Eerst onder de naam NOS Headlines en alleen op radio en internet, maar sinds 2006 ook op televisie, toen nog als Journaal op 3. In mei vorig jaar fuseerden de radio-, internet- en televisieredactie en sindsdien opereren ze onder de huidige naam.


De vraag naar een jonger en gedurfder journaal kwam uit De Nederlandse Publieke Omroep (NPO), die bij elke publieke zender een doelgroep in gedachten heeft. Het reguliere NOS Journaal zou niet goed aansluiten bij de doelgroep van 3FM en Nederland 3, die jonger is dan van de andere publieke zenders. 'Een aangepast journaal voor de derde publieke zender vloeit voor uit de publieke taak die de NOS heeft', vindt Marcel Gelauff, hoofdredacteur van NOS Nieuws. 'Alle doelgroepen, van jong tot oud, hoog- tot laagopgeleid, moeten zich aangesproken voelen.'


Terug naar waar het allemaal begon, de 3FM-studio in het NPO-gebouw naast de NOS. Dagelijks verzorgt NOS op 3 hier het nieuws. Met de gemiddeld 2,9 miljoen luisteraars die 3FM per week heeft, en de nieuwsbulletins ieder uur, is het bereik van NOS op 3 hier het grootst (het televisieprogramma trekt 750 duizend kijkers per week, de site heeft er per week 100 duizend).


Het is vrijdagmiddag, bijna half 5 en het duurt nog een paar minuten voordat nieuwslezer Bart Jan Cune (30) het nieuws brengt in De Coen & Sander Show. Als een routinier schrijft hij vlak voor de uitzending nog wat aan de nieuwsberichten die hij straks zal lezen. Dan schuift hij aan tafel bij dj's Coen Swijnenberg en Sander Lantinga:


Bart Jan: 'Als je de trein wilt pakken vandaag, is de kans groot dat je iets langer moet wachten op het station, want de NS en ProRail blijven volgens de speciale winterdienstregeling rijden.'


Sander, op cynische toon: 'En terecht ook hoor.'


Coen: 'Jaaa want er ligt een halve meter sneeuw hè Bart Jan.'


Bart Jan: 'We hebben ze gebeld om eens uit te leggen waarom nou, die winterdienstregeling. Maar ze willen het mondeling niet toelichten.'


Sander: 'Aiii'


Bart Jan: 'Ze verwijzen naar het persbericht. Daarin staat dat het weer op dit moment te instabiel is.'


Coen: 'Het wordt met de dag lachwekkender hè.'


Het laat goed de toon zien waarmee NOS op 3 het publiek wil aanspreken. 'Het nieuws vertellen zoals een vriend dat in de kroeg zou doen', aldus Cune. Iets wat volgens de nieuwslezer goed werkt. 'De dj's zijn de eerste luisteraars en geven een primaire reactie op het nieuws dat je vertelt. Ze stellen in grote lijnen dezelfde vragen als de luisteraar, waar ik dan weer antwoord op geef. En als ik het niet weet, zoek ik uit hoe het zit en kom ik er een uur later op terug.'


Bang dat mensen deze lossere, meer gewaagde toon en de experimenten van NOS op 3 moeilijk te rijmen vinden met het merk NOS, is hoofdredacteur Gelauff niet. 'Als je experimenteert, zijn er altijd mensen die het niet leuk vinden, maar het is de kunst om te vernieuwen zonder het merk aan te tasten. Dat doe je door bijvoorbeeld niet op primetime te experimenteren, maar op een later tijdstip waardoor er ook een ander publiek kijkt.' Gelauff ziet het als een positieve ontwikkeling dat er bij de NOS nu meer ruimte is voor vernieuwing. 'Geslaagde experimenten kunnen ook door het reguliere NOS Journaal worden overgenomen.'


Dat het vinden van een juiste toon en vorm voor een jongere doelgroep best lastig is, toont het onderzoek van hoogleraar journalistiek Irene Costera Meijer. In 2004 voerde zij in opdracht van de NOS een onderzoek uit naar de wensen van tieners en twintigers bij de informatievoorziening. Belangrijk punt uit haar studie is dat jongeren graag serieus willen worden genomen, en dat het nieuws daarom niet simpelweg moet worden 'opgeleukt' met een leuk muziekje, mooie visuals of jonger taalgebruik.


Waar jongeren volgens het onderzoek van Costera Meijer wel behoefte aan hebben, is 'ervaring': jongere nieuwsgebruikers willen het nieuws ervaren vanuit het lichaam en de emoties van de hoofdpersoon. NOS op 3 springt hier op in door gebruik te maken van een Skype-netwerk. Zo zijn het geen correspondenten die verslag doen uit probleemgebieden, maar doet de lokale bevolking dat via de webcam.


'We kiezen geen standaardopzet met een verslaggever, maar maken gebruik van mensen die betrokken zijn bij het nieuws', zegt Gerard de Kloet (37), chef van NOS op 3. Een voorbeeld van deze aanpak is de manier waarop de jonge nieuwsinstantie de opstanden in Libië in beeld bracht. Er werd gebruik gemaakt van een vaste spreker in Benghazi, die uiteindelijk overleed bij de gevechten. Naderhand maakte NOS op 3 nog een reportage over de dood van de jongen. 'Zo breng je het nieuws dichtbij', aldus De Kloet.


Volgens Costera Meijer is NOS op 3 met deze aanpak 'op de goede weg'. 'NOS op 3 kiest invalshoeken die jongeren interessant vinden, ze hebben een andere spanningsopbouw dan de NOS, en er is terecht meer aandacht voor 'lekker nieuws'. Maar de focus op ervaring gaat soms ten koste van andere gezichtspunten. Jongeren willen graag meerdere perspectieven horen, waaronder die van deskundigen. Je kunt het expertperspectief niet negeren.'


Aan de kijkcijferstatistieken van Stichting Kijkonderzoek te zien, lukt het NOS op 3 steeds beter de juiste toon voor de doelgroep te vinden. Dit seizoen trekt NOS op 3 ruim 200 duizend kijkers (ter vergelijking: het achtuurjournaal trok in 2011 gemiddeld 2 miljoen kijkers per uitzending). Hoewel het aantal kijkers gedurende het seizoen gelijk bleef, werden de kijkers in de loop van het seizoen wel jonger. Aan het begin van het televisieseizoen was het grootste deel van de kijkers 50 jaar of ouder, nu zit bijna 60 procent van het publiek in de leeftijdsgroep 20-49 jaar. Hierbij helpt het ook dat NOS op 3, in tegenstelling tot het vorige televisieseizoen, nu een vast tijdstip heeft, en vlak voor PowNews wordt uitgezonden. Een programma dat ook een jongere doelgroep trekt.


Het is inmiddels 22.15 uur. De redactie van NOS op 3 legt de laatste hand aan de montage van de items. De kersverse presentatrice Dionne Stax (26) komt net uit de make-up en repeteert in de studio vast haar presentatietekst. 'Mag ik mezelf nog even in beeld zien?', vraagt ze aan de regie. Voor het beeldscherm doet ze haar haren goed en dan is alles klaar om de teaser op te nemen. Een filmpje van een Fries op het ijs verschijnt. Hij doet zijn verhaal in het Fries, waarvan - voor de niet-Friezen - alleen het woordje 'boerenlul' te verstaan is.


'Dat van die boerenlul verstond ik, maar wat hij verder zei? Dat zie je straks in NOS op 3', luidt de teaser van Stax. Dat het zoeken blijft naar de grens wat wel en niet kan, blijkt na de uitzending. De tweets en smsjes die als reactie op de uitzending zijn gekomen, worden nog even gecheckt. Stax leest voor: 'Boerenlul uit de mond van zo'n net meisje. Gewaagd hoor.'


NOS op 3 is zeven dagen per week om 22.30 uur te zien op Nederland 3. De nieuwsbulletins op 3FM worden dagelijks tussen 6.30 en 19.00 uur door NOS op 3 verzorgd. Zeven maal per dag schuiven de nieuwslezers aan bij De Coen en Sandershow en bij GIEL met dj Giel Beelen.


Nosop3.nl


Proeflokaal van Journaal

Hoofdredacteur Marcel Gelauff ziet het als een positieve ontwikkeling dat er met NOS op 3 meer ruimte is om te experimenteren bij de NOS. 'Als iets goed werkt, kan het ook door het reguliere NOS Journaal worden overgenomen.' Dat dit ook geldt voor de presentatoren blijkt uit het verleden. Nieuwslezeres Eva Jinek begon bij NOS op 3 (toen nog Journaal op 3) en ook Annechien Steenhuizen werkte tweeënhalf jaar bij 'het jongere broertje van', maar maakte in november vorig jaar de overstap naar het reguliere NOS Journaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden