Jazz Thing van Gang Starr

Hij is al weer een paar dagen dood, rapper Guru, en ik ben de platen van Gang Starr meer gaan draaien dan ooit. De eerste die ik opzette is die verzamelaar Full Clip: A Decade Of Gang Starr uit 1999. Alleen dat titelnummer al, stond niet op een album maar was wel als single verkrijgbaar. Ik hoorde hem weer en was meteen gegrepen. Zo simpel, zo soulvol en zo swingend ook. Er ging in 1999 nauwelijks een week voorbij dat dj St. Paul op de Pop-O-Matic in Tivoli waar we toen samen draaiden, het nummer niet draaide.

En zo hoorde ik meer nummers voorbij komen waar ik haast nostalgisch van werd. Met als belangrijkste Jazz Thing, die ik sinds 1990 op 12 inch heb, en nog altijd koester.

Cruciaal nummer dit. Er staat ook een versie van op de soundtrack van Spike Lee's Mo' Better Blues, maar deze 'video-mix' is de real thing.

Hiphop maakte, althans in mijn oren, in 1990 een rare tijd door. En niet alleen hiphop ook house, zoals we dance toen nog noemden. Public Enemy vond ik nog altijd prachtig en ook nu nog zou ik niet die critici-favoriet It Takes A Nation Of Millions To Hold Us Back als favoriet PE album aanwijzen maar Fear Of A Black Planet.

Maar verder was er niet zoveel. Het wachten was op een nieuwe De La Soul maar hun De La Soul Is Dead verscheen pas in 1991 en viel tegen. Wel heel goed vond ik A Tribe Called Quest en de Jungle Brothers, maar die laatsten wisten hun meesterwerk Done By The Forces Of Nature ook geen gevolg te geven.

Erg vond ik de ranzige Two Live Crew en het rabiaat vrouwonvriendelijke Geto Boys. Nog lelijk ook. Ik verkocht het wel veel in die tijd en kan me nog opgeschoten jochies herinneren met de vraag: 'heeft u nog meer vrouwonvriendelijke rap?' Dat was dankzij mediagedoe blijbaar een officieel genre geworden.

Het werd bovendien tijd dat de hiphop dj's/producers die James Brown catalogus eens met rust lieten en hun samples ergens anders vandaan haalden.

Het was in 1990 kortom tijd voor iets nieuws.

Dat was er wel in de pop, want we beleefden hoogtijdagen van Madchester en het wemelde van de 'baggy bands'. House was langzaam echt groot geworden, en hoewel het even duurde voordat ik het toegaf, waren de vrijdagavonden in de Roxy al lang niet meer wat ze een jaar eerder waren.

Publiek en muziek stond me steeds minder aan. Ik deed toen ook al niet aan drugs en voelde me soms de enige. Iets waar ik een jaar geleden geen last van had, maar misschien werden de drugs wel slechter en de mensen dus steeds vervelender.

Tijd voor iets anders dus, en dat kwam in Paradiso met de maandelijkse Jazz Bop avonden georganiseerd door Graham B.

Mooi idee, en dapper van Paradiso dat ze het aandurfden, want aanvankelijk kwam er geen hond. Jazz, latin en een beetje funk was in die tijd alles behalve hip. Er waren ook optredens van James Taylor Quartet, Brand New Heavies en andere 'Acid Jazz' bands. Best leuk maar los van meer mensen kon de avond ook wel muziek gebruiken die actueel was en echt iets opzwepends had, wat de verwaterde soul zoals de meeste Acid Jazz klonk kon verdrukken.

Jazz Thing van Gang Starr was zo'n nummer. Ik weet nog dat Graham B het draaide op zo'n avond en het voelde echt als een soort bevrijding. Of Graham B dat zelf ook zo ervoer weet ik niet. Hij was beslist een purist die meer naar jazz dan naar 'bop' neigde. Toen de avond vanaf 1991 keer op keer lang van te voren uitverkocht raakte stopte hij er ook mee, volgens mij mede omdat hij het gevoel had dat het publiek voor de 'verkeerde' muziek kwam.

Hoe dan ook Jazz Thing met dat intro van aan elkaar geplakte klassieke jazz-intro's, en dan die lome diepe beat en Guru die zijn ongekend soepele stem inzet. Ik krijg er nog altijd kippenvel van.

Jazz werd erdoor populair onder rappers. A Tribe Called Quest lieten op hun onovertroffen Low End Theory (1991) Ron Carter meebassen en nog later kreeg je natuurlijk US3 die de Blue Note catalogus plunderde.

Dat hun hit Cantaloupe van Herbie Hancock was, wist niemand, ik ook niet.

Gang Starr zelf kwam in 1991 ook al met een album dat nog altijd overeind staat: Step In The Arena. Ik moet Guru en DJ Premier in die tijd ook live gezien hebben, maar kan het me niet herinneren. Niet veel indruk gemaakt blijkbaar.

Gang Starr en A Tribe Called Quest maakten hiphop die iets gemoedelijks had, ook al was de boodschap minstens zo hard als op de platen van Public Enemy. Er kwam ook een steeds groter wat ouder publiek dat eigenlijk precies van het soort muziek hield wat Graham B draaide: jazz, soul en hiphop die niet aggressief maar vooral muzikaal was.

Guru's nieuwe project Jazzmatazz was in 1993 een schot in de roos. Hij wist trompettisten als Donald Byrd en Freddie Hubbard te koppelen aan jonge zangeressen, zangers en muzikanten. Heel hip, en op maat gesneden voor zowel het Amsterdamse uitgaanspubliek als North Sea Jazz.

Guru toonde aan dat jazz en hiphop meer met elkaar te maken hadden dan je zou denken, en ik ben het met Saul van Stapele in zijn mooie postuum in NRC Handelsblad van gisteren eens dat hij de weg heeft vrijgemaakt voor iemand als Kyteman.

Guru heeft samen met zijn dj Premier veel betekend voor het doorbreken van de hokjesgeest in hihop maar ook in jazz.

Luister hier nog eens naar Jazz Thing en alles valt samen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.