Nieuws

Jawed S. krijgt 27 jaar cel en moet slachtoffer 3 miljoen euro betalen

De Amsterdamse strafrechter heeft een recordbedrag van bijna 3 miljoen euro aan schadevergoedingen toegekend aan een van de slachtoffers van Jawed S.. De Afghaanse vluchteling stak op 31 augustus 2018 twee willekeurige Amerikaanse toeristen neer op Amsterdam Centraal. Een van hen zal de rest van zijn leven in een rolstoel zitten, kampt met chronische pijn en zal nooit meer werken. Daarnaast veroordeelde de rechtbank Jawed S. tot de maximumstraf van bijna 27 jaar.

Rechtbanktekening van verdachte Jawed S. (midden) tijdens een voorbereidende zitting, eind vorig jaar. Beeld ANP

‘Dit is ongekend in het strafrecht’, zegt Arlette Schijns. Ze is slachtofferadvocaat bij Beer Advocaten en doet aan de Vrije Universiteit onderzoek naar dit onderwerp. ‘Vaak zie je dat strafrechters terugschrikken van complexe claims. Maar hier heeft de rechtbank gezegd: dit is goed onderbouwd, dus we kunnen dit best beoordelen.’

Jawed S. moet de 39-jarig Ermias een materiële schadevergoeding van 2.625.860 euro betalen, ook wees de rechter een immateriële vergoeding van 200 duizend euro toe. Dit laatste bedrag is geen record. Het is enkele malen voorgekomen dat de rechter slachtoffers 250 duizend euro aan smartengeld toekenden. ‘Bijvoorbeeld in een zaak waarin het slachtoffer als gevolg van het misdrijf ‘laag bewust’ is. Hij krijgt alles mee, maar kan nergens op reageren’, zegt letselschade-advocaat Edwin Bosch.

Voorschieten

Als het vonnis in de zaak van Jawed S. in hoger beroep standhoudt, zal de Nederlandse staat het bedrag voorschieten en proberen te verhalen op de Afghaan die op zijn 15de als vluchteling zonder zijn ouders in Duitsland aankwam. De kans dat dat lukt is nihil.

Volgens Schijns zal dit vonnis ook gevolgen hebben voor andere slachtoffers en nabestaanden. ‘Al is dit bedrag wel uitzonderlijk hoog. Dat heeft ook te maken met het feit dat het slachtoffer in de Verenigde Staten woont, het sociaal vangnet van uitkeringen is daar niet zoals in Nederland.’ Maar, stelt ze, ‘strafrechters kunnen hierdoor minder makkelijk zeggen: de vordering is te complex.’

Als strafrechters de claim te complex vinden, mogen ze het slachtoffer doorverwijzen naar civiele rechter die veel meer kennis heeft over dit rechtsgebied. Een nadeel is dat het slachtoffer in een civiele procedure zelf verantwoordelijk zijn voor het innen van de claim als de civiele rechter deze toewijst.

‘Grabbelton’

Uit een rondgang van de Volkskrant onder slachtofferadvocaten blijkt dat er grote verschillen zijn in de wijze waarop slachtoffers worden behandeld in het strafproces. Afgelopen zomer trok Slachtofferhulp Nederland aan de bel omdat met name de hoogtes van de immateriële schadevergoedingen ‘gigantisch uiteenlopen’, zonder dat de afwegingen in vonnissen goed worden uitgelegd. Slachtofferadvocaten spreken van een ‘grabbelton’, en een ‘blackbox’. ‘Mijn indruk is dat naarmate de verdachte een grotere klootzak is, de kans op toewijzing van de schadeclaim groter is’, zegt slachtofferadvocaat Richard Korver. De Raad voor de Rechtspraak spreekt dit tegen en wijst erop dat geen enkele zaak vergelijkbaar is. ‘Het is echt maatwerk.’

Volgens de rechtbank had Jawed S. een terroristisch motief toen hij de twee toeristen in de rug stak. S. verweet Nederland dat PVV-voorman Geert Wilders niet monddood werd gemaakt, om die reden wilde hij ‘wrede en oneerlijke’ mensen doden. ‘Per toeval’ stak hij twee Amerikaanse toeristen neer. Tegen de rechter zei hij dat hij liever Nederlanders had gestoken.

Jawed S wilde ‘wrede en oneerlijke mensen’ neersteken

Jawed S. betuigde op de eerste zittingsdag geen spijt. Lees hier het rechtbankverslag van die dag

Op 31 augustus 2018 nam Jawed S. de internationale trein vanuit Duitsland. Nadat hij 45 minuten ronddrentelde op het station stak hij twee toeristen neer. Toevallige slachtoffers, stelt hij. Binnen enkele seconden schoot de politie hem neer

Jawed S. kwam in 2015 als 16-jarige vluchteling alleen in Duitsland aan. De Volkskrant reconstrueerde hoe een onopvallende vluchteling radicaliseerde

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden