Jason W. door studeren tot inkeer

xxxxxx

AMSTERDAM Granaatwerper Jason W. (25) heeft op de terroristenafdeling (TA) van de gevangenis in Vught met de andere gedetineerden gesproken over zijn 'Herzieningsdocument', waarin hij afstand neemt van het moslimextremisme.


'Nouredine el F. reageerde positief', verklaarde W. woensdag voor het Amsterdamse hof. 'Hij zei: je had mijn naam er ook wel onder kunnen zetten.' El F., evenals W. vermeend lid van de Hofstadgroep, werd voorjaar 2005 op het Amsterdamse station Lelylaan aangehouden met een geladen machinegeweer. Andere gevangenen op de TA, onder wie Samir A., waren 'minder blij' met de brief die de Volkskrant op 16 oktober publiceerde.


De rechters van het hof, dat opnieuw moet beoordelen of de Hofstadgroep een terroristische organisatie is, was de brief ook niet ontgaan. W. werd het hemd van het lijf gevraagd en had ook zelf een enorme drang te vertellen over zijn ommezwaai.


Of hij in Vught was 'gehersenspoeld' wilde de rechter weten. 'Absoluut niet', antwoordde W. Hij vertelde dat hij sinds zijn plaatsing op de TA in 2006 aanvankelijk verder radicaliseerde. 'In het begin was ik ontzettend boos. Ons wordt gigantisch onrecht aangedaan. Wij zitten onder zware omstandigheden vast, terwijl moordenaars en verkrachters in een gewone gevangenis verblijven, dacht ik. Je zit daar in totale isolatie. Ik had niets te doen, ik was 24 uur per dag met religie bezig.'


Later veranderde zijn houding. Hij kreeg de gelegenheid te studeren aan de Open Universiteit: cultuurwetenschappen, geschiedenis, filosofie. Hij raakte 'in de ban van de wetenschap' en kreeg zo 'een kritische attitude'. Vooral Plato maakte grote indruk. 'Die stelde zijn eigen opvattingen aan scherpe kritiek bloot.'


W. had voor zichzelf een test ontworpen. Als het woord van God de absolute waarheid is, is dat niet aan bepaald tijdperk gebonden, redeneerde hij. De Koran is het woord van God. 'Als daar ook maar een foutje in staat - en de wetenschap heeft aangetoond dat dat zo is - is dat genoeg om de islam in één keer te weerleggen.'


Hij las over het Ottomaanse rijk, 'dat na de Eerste Wereldoorlog volledig in elkaar is geklapt'. W: 'Atatürk heeft seculiere hervormingen doorgevoerd en religie ondergeschikt gemaakt. Turkije heeft aansluiting gekregen bij de moderne westerse wereld, terwijl de Arabische wereld achterlijk is gebleven en eeuwen achterloopt.'


Door al dat lezen raakte W. 'zwaar gedesillusioneerd' in zijn vroegere wereldvisie. 'Ik was de theologie spuugzat. Religie is obscuur vergeleken met de heldere argumenten van de wetenschap.'


W. vroeg de verslaggevers 'prudent' met zijn ontboezemingen om te gaan. De media hebben een eigen verantwoordelijkheid, reageerde de rechter. 'Dat geld ook voor u.' De reden van zijn verzoek, legde W. uit, is het gepolariseerde klimaat in Nederland. 'Ik wil de PVV geen munitie geven. Ik val de islam niet aan, maar het extremisme en salafisme (ultraorthodoxe islam, red.). Van de moslims in Nederland is 95 procent seculier, die geven geen problemen.'


Het Openbaar Ministerie wilde weten hoe zijn 'Herzieningsdocument' zich verhoudt tot zijn vroegere gedachtengoed en handelen. W. had immers gezegd dat hij blij was dat Theo van Gogh 'halal was geslacht'. Hij had op 10 november 2004 tijdens de belegering van zijn woning in de Haagse Antheunisstraat een krant voor de ramen gehouden met de kop 'Oorlog'. Hij had een document in zijn bezit waarin stond dat Wilders met de kop naar beneden van de Euromast moest worden gegooid en een handgeschreven testament achtergelaten.


Gisteren zei W. zelf ook enigszins moeite te hebben om zijn gedrag van destijds te begrijpen. 'Ik leefde in een soort duister obscurantisme. Hoe is het mogelijk dat ik dat soort onzin heb kunnen geloven. Het is alsof het over een heel ander persoon gaat.'


Hij deed een poging uit te leggen hoe hij in die periode in het leven stond. 'Ik was toen echt blij met de dood van Van Gogh. We zagen hem als een handlanger van de duivel, als het kwaad dat de islam beledigt. Nu schaam ik me, het was een schandalige opmerking.'


Dat veel van zijn afgeluisterde telefoongesprekken en door de AIVD verzamelde chatgesprekken niet als serieuze jihadhandelingen moesten worden opgevat, hield W. ook gisteren staande. Neem die opmerking over Wilders en de Euromast. In die periode was een boek in het nieuws dat was aangetroffen op een islamitische basisschool. Daarin stond dat homo's met hun hoofd naar beneden van een hoge toren moesten worden gegooid. W.: 'In onze kringen ging het gerucht dat Wilders homo was. Dat van die Euromast zag ik toen als een parodie op de controverse rond dat boek.'


En de kop 'Oorlog', had hij niet met de witte vlag van overgave kunnen zwaaien? Nu vindt W. het onbegrijpelijk dat hij daar toen niet aan heeft gedacht. 'De toenmalige vicepremier Zalm had over oorlog gesproken. Zo leek het ook.' Hij denkt dat de handgranaten door een AIVD-informant bij hem in bewaring waren gegeven. Toen hij er eentje 'impulsief' naar het arrestatieteam had gegooid, vlogen de kogels hem om de oren. 'Ik dacht dat we er niet levend uit zouden komen. De opdracht van de politie leek shoot to kill'.


W. werd geraakt door een van de kogels. Toen hij een beetje bij zinnen kwam in het ziekenhuis, dacht hij eerst alles gedroomd te hebben. 'Het was een roes. Ik kan het nog steeds niet begrijpen, het was een merkwaardige periode.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.