Jasje-dasje uit het kastje

Ook, of misschien wel juist in adellijke kringen is het niet makkelijk uit de kast te komen. Daarom werd de Donderdagavond Eetclub opgericht. Die bestaat nu 35 jaar.

Niet alleen in Amsterdam zijn borrelclubs waarvan de leden naast een gemeenschappelijke achtergrond en interesses ook hun geaardheid delen. Zo heeft Den Haag de Hof Lounge, 'iedere eerste zondag van de maand de heerlijkste tunes, food & bubbles in Het Heden voor gays & friends!' Meer vergelijkbaar met de Donderdagavond Eetclub (DEC) is in Rotterdam sinds vijf jaar de Mankrachtborrel, iedere derde donderdag van de maand. De leden van Mankracht zijn elk jaar uitgenodigd voor de zomerbarbecue van DEC.


Op zijn 16de weet Daan de Villeneuve dat hij een probleem heeft: hij valt op mannen. De De Villeneuves zijn weliswaar niet zo conservatief, maar wel van adel, en in adellijke kringen spreek je niet over homoseksualiteit. Niet in die tijd, eind jaren zeventig. En dus legt hij zichzelf het zwijgen op, ook wanneer hij zich aansluit bij het van heteroseksualiteit doorzeemde studentencorps Minerva in Leiden.


De buitenwereld inlichten over zijn probleem kan hij in de gezellige studentenwereld jarenlang voor zich uitschuiven. Tot hij op zijn 23ste verliefd wordt op een jongen in zijn huis. Hij besluit het alleen een vriend, een vriendin en zijn ouders te vertellen. Pas als hij vijf jaar later op zichzelf woont, besluit hij dat het zo niet langer kan. De Villeneuve (58, bedrijfskundige): 'De psychiater stuurde me weg: 'Er is met jou niets aan de hand.' Ik zei tegen mezelf: of je stapt uit het raam, of je trekt jezelf uit de problemen.'


Zijn ouders reageren boven verwachting. 'Ze accepteerden mijn geaardheid, maar ze konden me niet helpen. Ergens was ik misschien toch een beetje bang geweest de liefde van mijn ouders te verliezen. Een vriend van mij was uit huis gezet nadat hij uit de kast was gekomen.'


Binnen het corps blijft de worsteling langer voortduren. 'Gelukkig had ik een grote muil. Daarmee kon ik veel verhullen.'


De grootste muil van het Leidse corps had jonkheer Floris Michiels van Kessenich. 'Dat komt in ons milieu niet voor', was de reactie van zijn vader toen hij na lang aarzelen vertelde dat hij op mannen viel. De Leidse corpsstudent Engels en Duits ontpopte zich na een mislukte zelfmoordpoging in 1978 tot een prototype van de 'keurige homo' en tot een voorvechter van de homo-emancipatie binnen een conservatief bolwerktrio: de adel, het studentencorps en de katholieke kerk.


Michiels van Kessenich mobiliseerde gelovige homo's om demonstratief te communie te gaan bij de Bossche bisschop die had verkondigd geen hosties uit de delen aan mannen die van de mannenliefde waren. In 1983 sloot hij zich aan bij de 'tuinbroekenbrigade' van homo's en lesbiennes tijdens Roze Zaterdag in Leiden. Hij hing een roze driehoek om zijn nek en droeg een groot karton met het opschrift 'De Adel loopt ook mee'.


Voor De Villeneuve dient zich rond die tijd een volgend probleem aan: hij is dan wel uit de kast, maar waar gaat hij gelijkgestemden vinden? 'Ik kom niet echt tot mijn recht in een homokroeg', zegt hij. 'Toen niet en nu niet.' Een jaarclubgenoot introduceert hem bij een oplossing, aangereikt door Michiels van Kessenich. Onder het mom 'Je denkt toch niet dat je de enige bent' was de jonkheer een paar jaar eerder de Donderdagavond Eetclub begonnen.


De Club viert dit najaar zijn 35-jarig bestaan. Sinds 27 september 1979 komt de groep iedere eerste donderdag van de maand bijeen, tegenwoordig in het Beurs van Berlage-café.


De enige vrouwenstem is daar vanavond van Lady Gaga. Op de website omschrijft de Donderdagavond Eetclub zich als 'een informeel netwerk van Heeren die naast vele gemeenschappelijke interesses op sociaal, maatschappelijk en professioneel gebied ook gemeen hebben dat ze homoseksueel zijn'. Mannen, variërend van pas afgestudeerd tot gepensioneerd, zoenen elkaar bij binnenkomst en zeggen hallo en long time no see.


Daan de Villeneuve voegt zich halverwege jaren tachtig bij de Club, net als erelid Jaap Nawijn (62), burgemeester van de gemeente Hollands Kroon. 'Toen was het nog een klein gezelschap van dertig, misschien veertig man', zegt Nawijn. De Club kwam samen in café De Pilserij in Amsterdam, achter de Nieuwe Kerk. 'Ik was vrij laat uit de kast, zoals dat heet, de 30 al gepasseerd. Op zo'n moment zoek je mensen in je omgeving die hetzelfde zijn.'


Hij liep er onder anderen oude vriend Chris tegen het lijf, die hij nog kende uit zijn middelbareschooltijd. Of zoals hij het zelf zegt: 'Uit de tijd dat we nog niet wisten wie we waren.'


'De club heeft mensen geholpen met hun coming out', denkt deze Chris van Oordt (58, jurist). 'Het was in die tijd veel moeilijker om je weg te vinden als homo. Je had een paar bars in de Warmoesstraat en op de Zeedijk, maar je wilde niet direct in een leernichtencafé belanden. Eenmaal in de kroeg was het moeilijk iemand te vinden die ook nog een leuke gesprekspartner was, iemand met een beetje dezelfde achtergrond.'


Eenmaal omringd door homo's met dezelfde sociale achtergrond konden leden tegen hun familie zeggen: ik val op mannen en ik ben niet de enige uit ons milieu.


In de beginjaren waren de samenkomsten een stuk spannender dan nu, vertelt Van Oordt. 'Als iemand van de Club je thuis te eten uitnodigde, kon dat zomaar een dubbelzinnige afspraak zijn. Of je zei: 'Zullen we nu het toetje eten of straks?''


Maar vooral draaiden de ontmoetingen bij de Club om plezier maken, vult Nawijn aan. 'Ik ben weleens met iemand mee naar huis gegaan, maar de Donderdagavond Eetclub was niet primair een datingclub. Juist niet. '


Wat niet betekent dat er geen relaties zijn ontstaan. 'Er zal heus het nodige gebeuren', zegt stichtingsvoorzitter Sander Allegro (45, consultant). Hij schat dat zeker veertig koppels elkaar via de club hebben leren kennen. 'We zijn geen dating- of netwerkclub, maar als iemand hier netwerkt of datet, mag hij dat rustig doen. Het moet vooral gezellig zijn.'


Het aantal donateurs schommelt rond de driehonderd, op een avond als deze komen meestal honderd mannen. Naast de maandelijkse borrels en diners zijn er ook een kerstdiner, nieuwjaarsborrel, uitstapjes en een autorally. Vroeger werd de rally georganiseerd door adellijke leden. 'Maar we zitten niet meer zo goed in de buitens', zegt Allegro. Dus wordt er nu een landgoed gehuurd. 'Met Pinksteren', vult Niels Jens (38, uitvaartondernemer) aan, 'want dan zijn ze goed te betalen.' Het thema is dit jaar Brideshead Revisited.


Iedere geïnteresseerde is welkom bij de eetclub. Twee Commissarissen Nieuwe Leden houden op lijsten bij wie er komen en na drie keer kunnen nieuwe leden worden uitgenodigd voor het 'Nieuwe Heeren Diner'. Dan worden ze lid en donateur van de stichting. 'Er zijn geen officiële toelatingscriteria', zegt voorzitter van het dagelijks bestuur Jens. 'Maar de Commissarissen overwegen wel degelijk of een uitnodiging gegeven wordt.' In de praktijk wijst het zichzelf, aldus Jens. 'Iemand voelt zich thuis of niet thuis. '


Oprichter Michiels van Kessenich sterft in 1991 op 34-jarige leeftijd aan aids. Op zijn roze marmeren grafsteen staat alleen het woord 'homoactivist'. De jonkheer schreeuwde zijn seksualiteit van de daken, zegt goede vriend Oscar Hammerstein. 'Floris was bijna militant in zijn opvattingen over homorechten.'


In het Leiden van die tijd was het moeilijk openlijk homoseksueel te zijn, memoreert advocaat Hammer- stein in zijn begin dit jaar verschenen boek Ik heb de tijd. 'Jonkheer Floris verbrak de regel over homoseksualiteit te zwijgen minstens driemaal per minuut.' Naast de Donderdagavond Eetclub richtte hij ook eigen homodispuut Antinoüs op, dat diners voor gelijkgezinden organiseerde in de bibliotheek van Sociëteit Minerva.


Bij de Eetclub is Hammerstein maar een enkele keer geweest. 'Ik kon er niet echt wortelen. Daar sta je dan, met je pak an in de Pilserij, voor mijn gevoel veel te bekakt voor die omgeving. Straatjongens vond ik stukken leuker en interessanter dan homoseksuele bankiers met banketbakkersbillen. Zo met z'n allen samengeklonterd, straalde daar toch iets vanaf als: wij zijn beter dan de rest.'


Is de eetclub een elitair, poststudentikoos gezelschap? 'Nee, elitair is niet het goede woord', vindt erelid Nawijn. 'Tegenwoordig zijn ook huis-tuin-en-keukenjongens donateur, zoals ik.'


Stichtingsvoorzitter Sander Allegro, biertje in de hand: 'Een loodgieter met algemene interesse en een beetje ontwikkeling past hier prima tussen. We hebben ook een boer. Een agrariër heet dat geloof ik netjes. Onze wortels liggen bij een traditionele studentenvereniging. We hebben geen eis dat je student of lid bent geweest, maar je moet het wel prettig vinden in zo'n gezelschap te verkeren. De heren die hier samenkomen, vinden het leuk om een gesprek op niveau te voeren.'


's Winters is een jasje (nooit colbert zeggen, weten de leden van de Eetclub) een soort van verplicht ('Iemand zonder jasje zetten we er heus niet uit'), op de zomerlocatie - de Amsterdamse Schreierstoren - gaat het er informeler aan toe.


De tweedeling is een compromis. 'Zelf vind ik een net overhemd en een nette broek genoeg', zegt jurist Joris Ottow (29). 'Maar er zijn mannen die, als ze een paar maanden te weinig jasjes hebben gezien, het bestuur mailen dat er een stukje over verloedering in het maandelijks convocaat moet komen.' Ergens begrijpt hij dat wel. 'We moeten geen platte kroeg worden. De Donderdagavond Eetclub moet anders zijn, iets toevoegen op de vleeskeuring die in veel homocafés plaatsvindt.'


Veel is hetzelfde gebleven, maar er is ook van alles veranderd in de afgelopen 35 jaar, weet Nawijn. 'In het begin kwam iedereen om zes uur, toen draaide de avond meer om het gezamenlijke diner. Nu komen veel mannen pas rond negen uur.' Belangrijker is de metamorfose die de maatschappij heeft ondergaan op het gebied van homo-acceptatie. 'Tegenwoordig zijn er sociale media, apps en websites.'


De Villeneuve: 'Het lijkt zo makkelijk en geaccepteerd , maar het grootste gevecht lever je nog altijd niet met je omgeving, maar met jezelf. Puur omdat je toekomstverwachting zo verandert.'


Nawijn vertelt hoe hij laatst nog met een introducé sprak die al wel uit de kast was, maar nog niet voor zijn ouders. 'Die jongen woonde samen met zijn vriend, maar thuis wisten ze van niks. Ik heb weleens iemand aangeboden: als het nodig is, wil ik graag een keer met je ouders praten. Dan zien ze dat het ook anders kan. Zover heeft het gelukkig niet hoeven komen.'


Ook met De Villeneuve kwam uiteindelijk alles goed. 'Toen ik mijn eerste relatie kreeg, zei mijn moeder: 'Ik ga elke dag met een glimlach naar bed.' Zo bang was ze geweest dat ik het niet meer had zien zitten.' Bij de Club maakte hij vrienden voor het leven. 'Ook al is de opvangfunctie naar de achtergrond verschoven, dat de opkomst bij de borrels zo hoog blijft en er nog altijd jonge mannen donateur willen worden, maakt dat de Club nog steeds bestaansrecht heeft.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden