nieuws Japan

Japanse premier Abe wint verkiezingen – en wordt waarschijnlijk langstzittende premier

De partij van premier Shinzo Abe heeft zondag de verkiezingen voor het Japanse Hogerhuis gewonnen. Daarmee staat Abe niets meer in de weg om in november de langstzittende premier van Japan te worden. Mogelijk zal hij nu ook met een voorstel durven komen voor een omstreden wijziging van de pacifistische grondwet.

Japans premier Shinzo Abe wordt na het winnen van de verkiezingen zondag waarschijnlijk de langst zittende regeringsleider van het land. Beeld Reuters

Bij de verkiezingen stonden iets meer dan de helft van de 245 zetels in het Hogerhuis op het spel. Abes Liberaal Democratische Partij (LDP) en zijn coalitiepartner Komeito wonnen volgens een exitpoll minimaal 64 van de 124 beschikbare zetels. Daarmee behoudt de coalitie met gemak zijn meerderheid. De twee partijen hebben samen ook een meerderheid in de Japanse Diet.

‘We hebben steeds gezegd: wil je een stabiele regering of chaos?’, aldus een tevreden Abe zondagavond. ‘Het antwoord is dat de kiezers een stabiele politieke basis willen.’

Abe, die in september 65 wordt, is deze zomer 6,5 jaar aan de macht. Hij werd in 2006 de jongste naoorlogse premier van Japan, maar trad een jaar later abrupt af nadat zijn populariteitscijfers waren gekelderd. In 2012 werd hij opnieuw premier en sindsdien won hij zes verkiezingen op rij. Houdt Abe het nu nog tot november vol, dan wordt hij de langstzittende premier van Japan. LDP-secretaris-generaal Toshihiro Nikai flirtte zondag zelfs met de gedachte Abe een vierde termijn als premier te gunnen. Daarvoor zouden de regels wel eerst moeten worden aangepast.

Premier Abe juicht enkele kandidaten van zijn partij toe aan de vooravond van de Japanse verkiezingen. Beeld EPA

Abes succes is deels te danken aan zijn kernboodschap: stabiliteit, een sterke economie en een sterk leger. Dat verkiezingsprogramma gaat er bij zijn conservatieve achterban in als zoete koek. Hij profiteert ook van de verdeelde oppositie, wier boodschap niet genoeg onderscheidend lijkt. Bovendien valt de opkomst in Japan vaak tegen, wat in het voordeel is van de fanatiekere LDP-aanhang.

Pacifistische grondwet

Met de verkiezingswinst kan Abe wellicht een oude droom realiseren: het wijzigen van de pacifistische grondwet. Na de nederlaag in de Tweede Wereldoorlog kreeg Japan in 1947 een nieuwe, pacifistische grondwet met het fameuze artikel 9, waarin afstand werd gedaan van het recht ‘land-, zee- en luchtstrijdkrachten in stand te houden’. Dat leger kwam er toch – de ‘zelfverdedigingstroepen’ – en Abe wil dat dit in de tekst van de grondwet wordt vastgelegd.

Dit lijkt misschien een kleine wijziging, maar in Japan ligt het erg gevoelig. Artikel 9 heeft voor zowel de voor- als de tegenstanders grote symbolische waarde als een manifestatie van pacifisme en een anti-militaire cultuur na 1945. Veel conservatieven zien de door de VS gedicteerde grondwet als een vernedering. Anderen waarschuwen dat Japan weer in oude fouten zou kunnen vervallen.

Tot nu strandden de pogingen van Abe, temeer omdat zijn coalitiepartner – het boeddhistische Komeito – van nature naar pacifisme neigt en er dus eigenlijk geen trek in heeft. Daarnaast zouden er veel twijfels zijn over de haalbaarheid van het voorstel. Voor een grondwetswijziging is een tweederde meerderheid nodig. Daarna mag de bevolking zich uitspreken in een referendum.

Handelsconflict met Zuid-Korea

Het snel oplopende handelsconflict met Zuid-Korea lijkt geen grote invloed te hebben gehad op de verkiezingen. De opkomst was met 49 procent – volgens de exitpoll – zelfs lager dan bij de vorige Hogerhuisverkiezingen (54 procent). Het zou de eerste keer zijn sinds 1995 dat minder dan de helft van de kiezers kwam opdagen.

Begin deze maand voerde Tokio exportrestricties in voor Japanse bedrijven die zaken doen met Zuid-Koreaanse producenten van halfgeleiders en beeldschermen, zoals Samsung. Japanse bedrijven moeten nu speciaal toestemming vragen om zaken te doen met Zuid-Korea.

De maatregel is officieel ingevoerd vanwege een ‘gebrek aan vertrouwen’, maar lijkt een straf voor een geschil over compensatie van Zuid-Koreanen die tijdens de Tweede Wereldoorlog door het Japanse koloniale regime werden tewerkgesteld. Eerder dit jaar besloot het Zuid-Koreaanse Hooggerechtshof dat twee Japanse bedrijven een schadevergoeding moeten betalen aan enkele voormalige dwangarbeiders. In afwachting daarvan werd beslag gelegd op de bezittingen van de bedrijven in Zuid-Korea.

Japan meent dat de kwestie al geregeld is onder een bilateraal verdrag dat de twee landen in 1965 sloten. De afgelopen weken regende het over en weer verwijten tussen de twee landen. In Zuid-Korea wordt opgeroepen tot een boycot van Japanse producten. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden