ProfielKandidaat-premier Sanae Takaichi

Japanse Margaret Thatcher verlangt terug naar vergane militaire glorie

Als student was Sanae Takaichi (60) een stoere meid met roze haar die het liefst op haar motor zat, of achter haar drumstel. Met haar conservatieve, ultranationalistische standpunten wil ze de eerste vrouwelijke premier van Japan worden.

Een campagnespeech van Sanae Takaichi op 17  september. Op 29 september kiest de LDP een nieuwe leider die vrijwel zeker premier wordt. Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Een campagnespeech van Sanae Takaichi op 17 september. Op 29 september kiest de LDP een nieuwe leider die vrijwel zeker premier wordt.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Sanae Takaichi doet een beetje alsof ze al regeert. Zodra ze zich kandidaat had gesteld als premier, voorzag ze haar voorgenomen beleid van haar voornaam: Sanaeconomics moeten de ingedutte Japanse economie energie geven. Dat is méér dan een knikje naar de Abeconomics van haar rolmodel, oud-premier Shinzo Abe: Takaichi volgt naadloos zijn soepele monetair beleid, gecombineerd met fiscale stimuleringsmaatregelen en staatsinvesteringen.

Abe, met bijna acht jaar de langstzittende premier in de Japanse geschiedenis, trad vorig jaar onverwachts af wegens problemen met zijn darmen. Zijn opvolger Yoshihide Suga hield het nog geen jaar vol, dus is de Liberaal Democratische Partij (LDP) op zoek naar nieuw leiderschap. Wie de grootste politieke partij leidt, wordt vrijwel zeker premier, behalve als parlementsverkiezingen eind november voor een onvoorstelbare revolutie zorgen. Vandaar dat Abe zijn beschermeling Takaichi naar voren schuift.

Als de partij op 29 september een nieuwe leider kiest, is Abes steun niet per se een garantie voor de overwinning van hardliner Takaichi. Critici klagen dat Abe via zijn belangrijkste discipel wil meeregeren. Takaichi voelt zich naar eigen zeggen ‘een mier die een olifant uitdaagt’ in de concurrentieslag met de populaire coronaminister Taro Kono en voormalig buitenlandminister Fumio Kishida, die in de peilingen voorop loopt.

Vrouwen zijn zeldzaam in de hoogste regionen van de Japanse politiek: de enige keer dat een vrouw zich opwierp als kandidaat-premier was in 2008. Nu kunnen de leden van de LPD uit twee dames kiezen. De huidige diversiteitsminister Seiko Noda (61), die onderaan bungelt in de peilingen, is het progressievere alternatief. Takaichi is met haar snoeiharde conservatieve standpunten een kopietje van Abe, maar dan nog rechtser.

Eerste klap

Net als Abe is ze lid van Nippon Kaigi, een genootschap van monarchisten dat ijvert voor herstel van de oude machtspositie van de Japanse keizer en de gruwelen van het Japanse oorlogsverleden ontkent. Zo verdedigt Takaichi haar frequente bezoeken aan de Yasakuni-tempel, waar naast gewone Japanse oorlogsdoden ook oorlogsmisdadigers als helden worden vereerd, als ‘een kwestie van vrijheid van religie’. Haar ultra-nationalistische overtuigingen vallen gegarandeerd verkeerd in Korea en China, buurlanden die zwaar geleden hebben onder de Japanse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Havik Takaichi vindt echter dat Japan zich niet hoeft te verontschuldigen voor de oorlog. Volgens haar moet de pacifistische grondwet juist op de schop, en moet het defensiebudget worden verdubbeld, zodat Japan in een confrontatie met China desnoods de eerste klap uitdeelt. De grondwet is sowieso niet veilig voor haar, want ze wil ook sleutelen aan het in de grondwet verankerde recht op bewegingsvrijheid om dwingendere lockdowns tegen corona-uitbraken mogelijk te maken.

Als student was Takaichi een rebel, met haar voorliefde voor motorrijden en heavy metal, met haar drumstel en felroze geverfd haar. Als politicus shockeert ze met proefballonnetjes die altijd net iets te ver gaan. Als minister van communicatie dreigde ze in 2016 bijvoorbeeld met het intrekken van zendvergunningen van televisiezenders die in haar ogen ‘politiek bevooroordeelde berichtgeving’ brengen.

Vies woord

Voor die controversiële censuurpoging hield ze in 2013 een pleidooi voor kernenergie, hetgeen in die tijd, twee jaar nadat de tsunami die de kernreactor in Fukushima trof, onbespreekbaar was. Takaichi veegde bezwaren van tafel met het argument dat er ‘geen doden zijn gevallen bij de meltdown van Fukushima’. Dood zijn ze inderdaad nog niet, de zes mannen die kanker overhielden aan hun reddingswerk, maar Japan stond versteld van haar botheid.

Takaichi vindt feminisme een vies woord: wat haar betreft zijn vrouwelijke leden van de keizerlijke familie niet in staat de bloedlijn voort te zetten, en nemen Japanse vrouwen na hun trouwen gewoon de achternaam van hun echtgenoot aan. Haar eigen, op het oog ideale, huwelijk met een oudere LDP-politicus liep overigens in 2017 stuk op onoverbrugbare politieke meningsverschillen en scheefgroei in hun carrièreperspectief. Terwijl Takaichi het via de ene ministerspost na de andere tot Abes favoriet schopte, bleef haar man steken in het parlement.

Drie keer Sanae Takaichi

- Takaichi gaf haar grote hobby motorrijden op omdat ze bang was dat een ongeluk haar politieke carrière negatief zou beïnvloeden.

- De avond voordat ze zich kandidaat stelde, bezocht ze het huisadres van haar beschermheer Shinzo Abe, om zich te verzekeren van zijn steun.

- Smetje op haar blazoen: ze poseerde in 2011 met de Japanse neo-nazi Kazunari Yamada. Ze verweerde zich door te zeggen dat ze Yamada voor een notulist bij een interview had gehouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden