Nieuws Kernramp

Japanners woedend om vrijspraak oud-topmannen kerncentrales Fukushima

Drie voormalige topmannen van TEPCO (eigenaar van de door een tsunami getroffen kerncentrale  in het Japanse Fukushima) zijn dinsdag vrijgesproken. Volgens de rechter zijn ze niet nalatig geweest in de aanloop naar de ramp in maart 2011. Slachtoffers en familieleden reageren woedend: ‘Dit is slechts het begin van een lange veldslag.’

Medewerkers van Tepco meten het stralingsniveau in Fukushima. Beeld AFP

Volgens de aanklagers negeerde de directie van elektriciteitsbedrijf Tepco in de aanloop naar de ramp een risicoanalyse waarin werd gewaarschuwd voor de mogelijkheid van een zware aardbeving voor de kust en een daaropvolgende tsunami met golven tot 15 meter hoog. De kerncentrale ligt op 10 meter boven zeeniveau.

In plaats van maatregelen te nemen, vroeg de directie in 2008 om een second opinion. De aanklagers verweten de topmannen daarmee nalatig te zijn geweest. Ook zouden ze indirect verantwoordelijk zijn voor 44 kwetsbare patiënten die omkwamen bij de evacuatie van een ziekenhuis in de buurt van de kerncentrale.

Volgens de rechter is niet aan te tonen dat het bedrijf op tijd preventieve maatregelen had kunnen nemen om schade aan de kerncentrale te voorkomen. Volgens Tepco was in geen enkele betrouwbare voorspelling rekening gehouden met zo’n zware tsunami en was elke maatregel hoe dan ook onvoldoende geweest. De tsunami zorgde voor een meltdown in drie reactoren. 160 duizend mensen moesten worden geëvacueerd.

Experts hadden de vrijspraak al voorspeld. Ook het Japanse Openbaar Ministerie legde de zaak tot twee keer toe af omdat het onvoldoende grond zag voor een veroordeling. De zaak kreeg in een herzieningsprocedure met een burgerjury alsnog groen licht.

Wantrouwen

Veel Japanners – en zeker de (voormalige) bewoners van de regio – zijn bang dat de autoriteiten en Tepco onder een hoedje spelen om de kernramp en de nasleep ervan te bagatelliseren, onder meer met het oog op de komst van de Olympische Spelen in 2020. Ook zijn veel bewoners ontevreden over de schadevergoeding en het trage verloop van de wederopbouw. Ze kunnen rekenen op warme belangstelling van de Japanse media en op de sympathie van het publiek.

Het wantrouwen zal door de beslissing van de rechter niet worden weggenomen. ‘Niet te geloven’, werd volgens persbureau AP in de rechtszaal geroepen nadat de rechter het vonnis had voorgelezen. Buiten demonstreerden groepen betogers tegen de ‘onrechtvaardige uitspraak’. De advocaten van de verliezende partij, een groep van 5.700 bewoners uit de regio Fukushima, kondigden aan in beroep te zullen gaan. ‘Dit is slechts het begin van een lange veldslag’, aldus advocaat Hiroyuki Kawai. ‘Ons uiteindelijke doel is de sluiting van gevaarlijke kerncentrales die bewoners tot wanhoop drijven.’

De kernramp heeft in Japan een grote anti-kernenergiebeweging op gang gebracht. Zo voert de populaire oud-premier Junichiro Koizumi campagne om alle 54 kerncentrales te sluiten. Partijgenoot en huidig premier Shinzo Abe is juist voor kernenergie. Hij heeft de centrales – die na de ramp allemaal werden stilgelegd – weer laten opstarten.

Saillant detail is dat Koizumi’s zoon inmiddels minister van Milieu is. Hij moet een oplossing vinden voor de enorme hoeveelheid vervuild koelwater die bij de kerncentrale in Fukushima ligt opgeslagen. Zijn voorganger opperde om het water in zee te dumpen, maar daar bestaat veel weerstand tegen.

In verschillende civiele zaken tegen Tepco en de Japanse overheid oordeelde de rechter wel dat de kernramp te voorkomen was geweest als maatregelen waren genomen, zoals het installeren van noodgeneratoren. Tepco en de staat moeten gezamenlijk miljoenen euro’s aan schadevergoeding betalen. 

Fukushima? Denk maar niet: dat is ver weg en die nucleaire ramp daar is alweer zes jaar geleden. Want in de Japanse kerncentrale voltrekt zich nog steeds een ongekende ramp met wereldwijde gevolgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden