Japanners kweken in muis werkend stuk mensenlever

AMSTERDAM - Voor het eerst zijn wetenschappers erin geslaagd een werkend stukje menselijke lever op te kweken uit losse cellen, en dat met succes te implanteren in een proefdier. Het bewijs dat we het tekort aan orgaandonoren op een dag kunnen omzeilen met in het lab gekweekte organen, vinden de onderzoekers.


Het team, verbonden aan de universiteit van Yokohama in Japan, maakte de lever door verschillende soorten nog ongespecialiseerde menselijke stamcellen bij elkaar op kweek te zetten - onder meer huidcellen die de onderzoekers biochemisch hadden omgeprogrammeerd tot voorlopers van levercellen.


De rudimentaire 'oerlever' die daaruit groeide, transplanteerden ze naar proefmuizen. Daar ontwikkelde het weefsel zich tot een stukje lever met bloedvaten en al, dat bovendien enigszins bleek te werken. Zo leefden proefmuizen waarbij de onderzoekers leverfalen opwekten enkele weken langer dankzij de kweeklever, en zagen de onderzoekers stoffen opduiken die kenmerkend zijn voor een werkende lever.


Het kweken van hele organen uit stamcellen geldt vanouds als een van de grote beloften van de moderne gentechnologie. Maar de meeste biomedici waren er net een beetje van teruggekomen - lukt niet, te ingewikkeld, te veel tegenslagen, zo is de stemming.


'De meeste teams zeggen: laten we eerst maar eens functionele cellen maken. Dat organen nabouwen komt nog wel', zegt de Leidse hoogleraar cardiovasculaire celbiologie Marie-José Goumans. Maar in Nature schrijven de Japanners dat hun kweeklever 'dat idee ter discussie stelt'. Desgevraagd zegt onderzoeksleider Takanori Takabe dat hij verwacht dat gekweekte levers 'over een jaar of tien' op mensen kunnen worden getest. 'We denken dat de basis van deze techniek voor verschillende organen geschikt is. Zoals de pancreas, de nieren of zelfs de long.'


Zo ver is het nog lang niet. Goumans, zelf niet betrokken bij de experimenten, wijst erop dat de kweeklever naar het zich laat aanzien niet alle stoffen aanmaakt die een normale lever produceert. Bovendien, reageert de Britse hoogleraar regeneratieve geneeskunde Stuart Forbes, mist de lever galkanaaltjes, die bij een normale lever de 'afvoer' zijn. 'Zonder zo'n netwerk is het lastig te begrijpen hoe deze weefsels de leverfunctie langere tijd kunnen vervangen.'


Niettemin spreken de meeste experts van een reuzenstap en van zeer opwindend onderzoek. 'Het zit goed in elkaar', zegt Goumans. 'Ik verwacht dat dit het veld een boost gaat geven.'


Organen zoals de lever hebben het voordeel dat hun plaats in het lichaam niet echt uitmaakt. 'Zolang ze maar in contact komen met het bloed dat ze moeten ontgiften', zegt Goumans. Voor hun experimenten plaatsten de Japanners hun kweeklever boven op de hersenen van muizen, omdat men ze daar beter kan bekijken. Belangrijker is dat de levers vastkoppelden aan de eigen bloedsomloop van de muizen. 'We denken dat dit genoeg is om de overleving na leverfalen te verlengen', aldus Takabe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden