Japanners: cel kan in halfuurtje stamcel worden

Een half uurtje in een mild zuurbad lijkt genoeg om volwassen cellen te 'resetten' tot stamcellen, embryo-achtige cellen waaruit alle andere weefseltypen kunnen ontstaan.

AMSTERDAM - Met die ontdekking zouden artsen de beschikking kunnen krijgen over eindeloos veel jeugdig 'reserveweefsel' om kapotte harten, breinen of andere organen te repareren.


Dat althans blijkt uit een studie op muizen, die Japanse onderzoekers uit Kobe morgen publiceren in vakblad Nature. Als de techniek ook werkt in menselijke cellen zou dat de 'regeneratieve geneeskunde' wel eens definitief op de rails kunnen zetten, denken artsen. Bij die nog futuristische tak van geneeskunde gaat het erom ziek of beschadigd weefsel in het lichaam te vervangen, bijvoorbeeld na een hartaanval of bij dementie.


Voorlopig verwelkomen internationale experts de Japanse experimenten met een mix van opwinding en ongeloof. 'Als dit werkt bij de mens, zou het een keerpunt zijn dat uiteindelijk een breed scala aan celtherapieën mogelijk maakt, met de cellen van de patiënt zelf als uitgangspunt', reageert de Londense stamcelexpert Chris Mason. 'Het tijdperk van de gepersonaliseerde geneeskunde zou eindelijk aanbreken.'


Maar anderen vinden de experimenten 'te mooi om waar te zijn' en wijzen erop dat het gek is dat ons lichaam niet in stamcellen verandert als we iets zuurs eten of drinken. Bovendien is het onzeker of iets dat werkt bij jonge muisjes uiteindelijk ook werkt bij volwassen mensen.


Vandaag de dag verkrijgen artsen stamcellen uit embryo's en navelstrengbloed, of door huidcellen om te programmeren met chemicaliën. Maar aan al die methoden kleven nadelen: zo duurt het omprogrammeren van huidcellen weken tot maanden en geeft het stamcellen waaruit misschien tumoren kunnen groeien.


De Japanners onderzochten hoe muizencellen reageren op stress door bijvoorbeeld zuurstoftekort of beschadiging, vanuit het besef dat plantencellen onder druk soms opeens 'jeugdig' worden. Nadat de onderzoekers wittebloedcellen van jonge muizen een half uur in een mild zuur hadden gedoopt, met een pH van 5,7 nog niet eens zo zuur als wijn, zagen ze hoe de cellen langzaam steeds meer trekjes aannamen van echte stamcellen.


Toen de wetenschappers de cellen implanteerden in muizenembryo's, gedroegen ze zich net als gewone begincellen: ze werden onderdeel van de muis. Ook uit andere tests bleek dat de cellen zich gedragen als 'echte' stamcellen. Zo echt zelfs, dat het misschien mogelijk is om er complete nieuwe individuen uit op te kweken, een procedure die lang niet voor alle soorten stamcellen opgaat. Als dat klopt, zou de techniek meteen een forse knuppel in het ethische hoenderhok zijn.


Een naam voor de nieuwe reservecellen hebben de Japanners al wel: STAP-cellen, waarbij STAP staat voor 'door stimulering verkregen pluripotentie' ('stimulus-triggered acquisition of pluripotency').

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden