Japan spendeert record aan leger om spanning met China

Japan wil tegenwicht bieden aan de permanente druk van China. Defensie krijgt miljarden om sterker te staan.

Japan Air Self Defense ForceBeeld ap

In het jaar waarin de 70ste verjaardag van het einde van de Tweede Wereldoorlog wordt herdacht, brengt de Japanse regering van premier Shinzo Abe haar defensie-uitgaven naar een nieuw record: ruim 35 miljard euro. Patrouille- en verkenningsvliegtuigen, drones en straaljagers zullen worden aangeschaft om sterker te staan tegenover de grote buurman, China. De territoriale spanningen op zee tussen beide landen zijn nog allerminst opgelost.


Het is het derde jaar op rij waarin de nationalistische conservatief Abe meer geld uitgeeft aan defensie, na de daaraan voorafgaande jaren van bezuinigingen. Die strategie heeft alles te maken met de assertieve koers van China sinds 2008.


De grote buurman, met ruwweg tien keer meer inwoners, geeft jaarlijks niet alleen ruim drie keer zoveel uit aan defensie, maar houdt de historische vijand Japan al jaren onder druk in het dispuut over de Senkaku-eilanden. Beide landen claimen die eilandengroep nabij Taiwan.

Beeld afp

China blijft druk uitoefenen

In november vorig jaar trad er enige dooi op in de bevroren betrekkingen tussen de Aziatische grootmachten. De Chinese president Xi gaf Abe voor het oog van de camera's met een uitgestreken gezicht een hand. Buiten het zicht spraken beide mannen een half uurtje met elkaar. Voor lagere Chinese politici was dat het signaal om weer met Japan in gesprek te gaan over investeringen in China. Die daalden in het afgelopen jaar, tot schrik van China, met ruim 40 procent, mede als gevolg van de onderlinge spanningen.

Maar de dooi na de handdruk van Xi en Abe moet niet worden overdreven, stelt Yuichi Hosoya, specialist internationale betrekkingen aan de Keio University in Tokio. 'China heeft zich sinds november helemaal niet verzoenend opgesteld en is met vliegtuigen dagelijks druk op Japan blijven uitoefenen in het gebied van de Senkaku-eilanden. In de Chinese perceptie is Japan een macht in verval. Daarvan wil China gebruikmaken door permanent druk uit te blijven oefenen.'

Het Japanse antwoord is een harde opstelling. Anders dan de voorgaande regering, die van 2009 tot 2012 vriendelijke toenadering tot China zocht en de confrontatie rond de Senkaku-eilanden meed, stelt Japan zich onder Abe assertief op. Vandaar de hoge defensie-uitgaven en een nieuwe, ruimere interpretatie van de Japanse grondwet. Die geeft het leger meer ruimte aan 'collectieve zelfverdediging' mee te doen.

Beeld reuters

Denkbeeldige Noord-Koreaanse raket

Voor Europese landen is dat in NAVO-verband doodnormaal, maar bij de Japanse publieke opinie ligt dat erg gevoelig. In de traditionele visie mag het Japanse leger alleen in actie komen, wanneer het eigen grondgebied wordt aangevallen. Een denkbeeldige Noord-Koreaanse raket die op weg is naar de VS, mag dan niet vanaf Japans grondgebied uit de lucht worden geschoten.

Abe's nieuwe interpretatie van de grondwet maakt dat wel mogelijk. De steeds hogere defensie-uitgaven horen daarbij: zij moeten het mogelijk maken dat Japan niet alleen op papier, maar ook in de praktijk de VS kan helpen bij het indammen van de militaire macht van China.

Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden