Japan kiest overtuigend Koizumi als zijn sterke man

De Japanse kiezers hebben hun nieuwe sterke man aangewezen. Junichiro Koizumi, de 63-jarige premier die vorige maand de on-Japanse gok nam tussentijdse verkiezingen uit te schrijven over een reorganisatie van de postbank, zag zijn lef beloond met een overwinning....

Hans Moleman

De overwinning mag historisch heten. Koizumi’s Liberaal-Democraten haalden met hun kleine coalitiepartner een tweederde meerderheid. Geholpen door een hoge opkomst (73 procent) werd de oppositie verpulverd. Vooral bij het electoraat in de grote steden scoorde de onorthodoxe premier met zijn zilvergrijze lokken, die eerder naam maakte door zijn stropdas af te leggen en een dansje te maken met Richard Gere.

Jong Japan, doorgaans nogal apathisch ten opzichte van de politiek, kwam naar de stembus en beloonde de man die af wil van de stijve politieke cultuur. Dat die juist bij zijn eigen partij traditie was geworden nam men voor lief. Koizumi begon de afgelopen maand opzichtig met de sanering van de eigen gelederen door jonge internetondernemers en vrouwen als kandidaat naar voren te schuiven.

De verkiezingen hadden vooral een binnenlandse agenda. Japan sukkelt al jaren met weinig groei en welvaartsverschijnselen als een vergrijzende, krimpende bevolking, pensioenproblemen en medische zorgen. De kiezers hopen dat Koizumi het wondermiddel weet te vinden om er weer vaart in te brengen, met als eerste symbool de reorganisatie van het postbedrijf.

Minstens zo interessant zijn de gevolgen die de versterkte positie van Koizumi op het internationale vlak kan hebben. Japan zal zijn positie als voornaamste bondgenoot van de Verenigde Staten en Taiwan in een regio met China en Noord-Korea waarschijnlijk onderstrepen, tot ongenoegen van China.

Koizumi zal president Bush, die in november naar Tokio komt, waarschijnlijk ook een voortzetting van de Japanse aanwezigheid in Irak aanbieden. De grootste zorg van de Amerikanen – een overwinning van de Japanse oppositie, die het contingent had willen terugtrekken – is weggenomen.

Ook het hangende overleg over een hergroepering van de Amerikaanse militaire bases in Japan zal waarschijnlijk vlotter verlopen nu de LDP stevig in het zadel zit. En de Verenigde Naties kunnen een lagere contributie van Tokio verwachten als reactie op het niet-vervullen van de Japanse wens een permanente zetel in de Veiligheidsraad te krijgen.

China is in mineur over de grote overwinning van de Japanse premier. Zijn bezoeken aan de omstreden herdenkingsplaats waar ook Japanse oorlogsmisdadigers liggen, waren voor de Chinezen aanleiding tot een anti-Japanse campagne, die de moeizame betrekkingen tussen de twee Aziatische grootmachten tot een na-oorlogs dieptepunt brachten. Hoewel Koizumi in de periode vlak voor de verkiezingen inbond door de herdenkingsplaats te mijden, wordt in Peking betwijfeld of hij deze verzoenende lijn in de roes van de verkiezingsoverwinning zal voortzetten. De sterke economische belangen van het Japanse bedrijfsleven in China pleiten daar op zich wel voor.

Koizumi verklaarde maandag dat hij meer zal investeren in de diplomatieke verhoudingen met de rest van Azië. Hij heeft nu in theorie de ruimte om zich te ontpoppen als de staatsman die het oude zeer met China en de Koreanen wegwerkt. Het buitenlandse beleid heeft in de verkiezingscampagne nauwelijks een rol gespeeld.

Maar het kan ook de andere kant opgaan. In Japan leeft de vrees dat China te machtig wordt. Er zijn al signalen dat Japanse bedrijven investeringen die ze hadden willen doen in China verleggen naar ander lagelonenlanden, zoals Vietnam. Koizumi zou daarop kunnen inspelen door een hardere toon tegen Peking aan te slaan.

Dat zou daar meteen de angst aanwakkeren dat Japan verder het ‘nationalistische’ en ‘militaristische’ pad opgaat, zoals het in de Chinese staatsmedia heet, als assertieve partner van een conservatieve Amerikaanse regering die het opkomende China zoveel mogelijk tracht in te perken. Zo zou een verkiezing die als inzet een eenvoudige postbank had, de wapenwedloop in Azië wel eens een nieuwe impuls kunnen geven.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden