PROFIEL

Japan huilt: oudste boyband stopt

Zo onbekend als ze in de rest van de wereld zijn, zo groot zijn de jongens van boyband SMAP in Japan. En nu staat het onvoorstelbare te gebeuren: de jongens gaan na een kwart eeuw uit elkaar. De jongste staat op het punt 40 te worden, en dat is wat oud voor een boyband. Japan heeft het even niet meer.

De onbetwiste grootmeesters van de J-pop, de boyband SMAP. Opgericht in 1988 scoorden ze enorme hits in Japan en werden ook populair op televisie en in het theater Beeld RV
De onbetwiste grootmeesters van de J-pop, de boyband SMAP. Opgericht in 1988 scoorden ze enorme hits in Japan en werden ook populair op televisie en in het theaterBeeld RV

Miljoenen Japanners hopen dat het niet zal doorgaan, de burgemeester van Tokio is verdrietig, de minister van Economische Zaken vreest dat het gevolgen zal hebben voor het imago van het land en eerste minister Abe ontkende het nieuws. Toch gaat het gebeuren. SMAP, Japans beroemdste boyband, geeft er na een kwart eeuw de brui aan.

Het land is in rouw gedompeld. 'Dit laten we niet gebeuren', schreef een fan op een van de vele onlinepetities die werden gelanceerd. 'Als ze uit elkaar gaan, is het afgelopen met Japan.'

Masahiro Nakai, Takuya Kimura, Goro Inagaki, Tsuyoshi Kusanagi en Shingo Katori - toen ze begonnen deed ook Katsuyuki Mori mee, maar die besloot later autocoureur te worden - zijn zoiets als The Beatles van Japan.

Hun beroemdste liedje Sekai ni Hitotsu Dake no Hana (De enige bloem van de wereld) is studiemateriaal op scholen, van hun albums werden 35 miljoen exemplaren verkocht. Elk jaar deden ze mee aan het Kohaku songfestival op Oudejaarsavond. Hun lied Arigato (Bedankt) deed dienst als tune bij uitzendingen van de Olympische Spelen.

Internationale spanningen

De naam SMAP staat voor Sports Music Assemble People, een overblijfsel van de skate-act die ze in hun begintijd hadden. SMAP is voor Japanners heel wat anders dan een binnenlandse versie van Take That, Backstreet Boys of One Direction. Een generatie Japanse tienermeisjes bereikte met hen de middelbare leeftijd, en verloor de band intussen nooit uit het oog. Het succes hangt sterk samen met SMAP × SMAP, hun tv-show die al twee decennia elke maandag hoge kijkcijfers scoort. Daarin koken, zingen, dansen en grappen ze met sterren als Justin Bieber, Madonna, Lady Gaga of Ariana Grande.

Zelfs bij internationale spanningen wordt de band ingezet. Nadat een Chinees vrachtschip in 2010 in de Oost-Chinese zee in aanvaring kwam met een schip van de Japanse kustwacht, mocht SMAP in Tokio optreden voor de Chinese premier Wen Jiabao. Niet lang daarna werd SMAP uitgenodigd voor een zeldzaam concert in Peking.

Het jongste SMAP-lid is 39 jaar inmiddels, de oudste 44. Toch schijnt niet leeftijd, maar gedoe met elkaar en het management de reden te zijn voor de genadeklap. SMAP hoort tot de stal van Johnny & Associates, het bedrijf van Johnny Kitagawa (80), dat al veertig jaar de Japanse boyband-wereld beheerst met een strak parcours van recrutering, training - Johnny's juniors - en exploitatie. Talenten worden al voor hun 10de gescout. Wie door de selectie komt, begint als achtergrondzanger, en kan doorgroeien naar een plek in een verse boyband. Zo ontstond ook SMAP.

null Beeld RV
Beeld RV

J-pop

In Europa wordt zelden iets van SMAP vernomen. J-pop, de popmuziek van Japan, is gericht op de eigen markt en die van Zuidoost-Azië. Het repertoire bestaat overwegend uit ballads, ver weg van de hoofdstromen in de westerse popmuziek. YouTube, Instagram, Twitter of Facebook spelen amper een rol, live zingen wordt niet verwacht, de dans is weinig uitbundig. Dit alles in tegenstelling tot de meer universele K-pop uit Zuid-Korea, die getuige het succes van Gangnam Style wereldwijd begrepen wordt.

In Zuid-Korea, Taiwan en elders in Azië heeft SMAP wel een grote aanhang. Reden voor Hiroshige Seko, minister van economie en handel, om zich zorgen te maken om de gevolgen voor de Cool Japan-campagne, bedoeld om het buitenland ontvankelijk te maken voor de Japanse cultuur.

Al in januari werd het einde aangekondigd. Een actie van fans en kalmerende woorden van premier Abe wisten het onheil toen nog af te wenden. Met een diepe buiging zwoer het in het zwart geklede vijftal in de eigen tv-show trouw aan elkaar.

De vrede blijkt van korte duur. Twee SMAP-leden vroegen de fans op de radio om vergeving voor deze definitieve stap. 'Ik kan de juiste woorden niet vinden', zei Kimura.

null Beeld RV
Beeld RV

Bloemenhit

Eeuwige roem in Japan verwierf SMAP met Sekai ni Hitotsu Dake no Hana uit 2003. Het lied is een pleidooi om jezelf niet met anderen te vergelijken, dat doen de bloemen in de kiosk immers ook niet. Grote bloemen, kleine bloemen en geen twee zijn er hetzelfde, zingen de mannen van SMAP. Allemaal fier rechtop in hun emmer. Je hoeft niet nummer 1 te worden, zingt SMAP. Dat is wel wat met dit nummer gebeurde. In 2003 werden tweeënhalf miljoen exemplaren verkocht. Toen SMAP in januari uit elkaar leek te vallen, kochten fans zoveel exemplaren van Sekai... dat het nummer opnieuw op 1 in de hitlijsten kwam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden