Japan heeft eigenlijk niets te kiezen

Op de plek waar anders altijd ultranationalisten demonstreren – Hachiko Crossing; het drukste kruispunt van Tokio – werden gisteren de kandidaten voor het premierschap gepresenteerd aan het Japanse publiek....

Even leek het alsof er straks, op 22 september, ook echt iets te kiezen valt. ‘Maar dit is pure misleiding’, luidde het commentaar van Takimitsu Maejima (27). ‘Want de regeringpartij LDP bepaalt wie de nieuwe premier wordt, niet het volk. Daarom is deze bijeenkomt nogal komisch.’

De Japanse politiek verkeert in een crisis. Na het vertrek van de charismatische Junichiro Koizumi, wiens termijn er op zat, zijn er in twee jaar tijd twee premiers afgetreden. Vorig week maandag gooide Yasuo Fukuda de handdoek in de ring. Hij was niet langer opgewassen tegen de weerstand van de oppositie, die zijn beleid telkens blokkeerde in de Eerste Kamer. De belangrijkste werkgeversorganisatie Keidanren, woedend over het falende landsbestuur, noemde de actie van Fukuda pathetisch. En de meeste Japanners hebben zich al lang afgewend van de politiek.

Maar ofschoon h et land vrijwel onbestuurbaar is, stelden meer kandidaten dan ooit zich verkiesbaar voor het hoogste ambt. De grote kanshebber is Taro Aso (67), secretaris-generaal van de Liberale Democratische partij (LDP) en oud-minister van Buitenlandse Zaken. Aso wil vooral de geldkraan opendraaien om de ontwikkeling van het zieltogende platteland en de stagnerende economie te stimuleren. Hervormingen en bezuinigingen moeten op een lager pitje worden gezet en de verhoging van belasting op consumptie is niet aan de orde.

Aldus Aso, die een groot liefhebber is van manga-strips en afstamt van de Japanse aristocratie. Hij is de kleinzoon van Shigeru Yoshida, een van de succesvolste premiers in het naoorlogse Japan.

Opiniepeilingen wijzen uit dat 163 van de 387 LDP-parlementariërs zich achter Aso hebben geschaard. Evenals 23 van de 47 regionale LDP-afdelingen, die samen 141 stemmen mogen uitbrengen. De nieuwe premier moet de absolute meerderheid behalen.

Lijnrecht tegenover Aso staat de man met de meeste realiteitszin, Kaoru Yoshano (70), die minister is van Economische Zaken. Volgens Yoshano is verhoging van de belasting op consumptie onontkoombaar om de snelle vergrijzing op te vangen en om een duurzaam sociaal beleid te kunnen voeren. Maar dan moet er meer begrip worden gekweekt bij de bevolking. Zijn prioriteit is het invoeren van economische stimuleringsmaatregelen die twee weken geleden werden gepresenteerd.

De grote verrassing echter is Yuriko Koike, de eerste vrouw die zich in Japan ooit verkiesbaar heeft gesteld als premier. De arabist en ex-nieuwslezeres was minister van Milieu en twee maanden minister van Defensie. Ze wordt achter de schermen gesteund door Koizumi onder wiens leiderschap vergaande hervormingen werden doorgevoerd.

Ook Koike is vooreen kleinere overheid en marktgeleide hervormingen, maar pleit eveneens voor een stimulering van de doorgaans onrendabele landbouw, om de kloof tussen het platteland en de steden te verkleinen. Dat ze haar eigen kansen niet hoog inschat, blijkt uit een tv-interview waarin ze haar strijd vergeleek met die van Hillary Clinton. ‘Hillary moest door glazen plafond heen zien te breken. Maar in Japan is het plafond doorgaans een stalen plaat.’

De andere kandidaten: de parlementariër Nobutera Ishihara (51) en ex- minister van Defensie Shigeru Ishiba (51), worden kansloos geacht. ‘Ze zijn te jong en te onbekend’, zegt Maejima. ‘Ik gun het Aso wel. Hij heeft al drie keer eerder gestreden om het premierschap.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden