Nieuws veroordeling

Japan hangt sekteleider en zes aanhangers op voor zenuwgasaanval metro

De oud-leider van de Japanse sekte Aum Shinrikyo en zes van zijn volgelingen zijn vrijdag onverwacht opgehangen. Shoko Asahara (63) en zijn aanhangers waren verantwoordelijk voor de aanslag met zenuwgas in de Tokiose metro in 1995, waarbij dertien doden vielen. Zo’n 5.800 anderen raakten gewond.

Sekteleider Shoko Asahara na een ondervraging in september 1995. Beeld REUTERS

De aanval met het zenuwgas sarin was de ergste aanslag in Japan na de Tweede Wereldoorlog. De bloedige aanslag schokte Japan, een land dat tot dan trots was op zijn openbare veiligheid, en de rest van de wereld. Het zeer dodelijke sarin was ooit door de nazi’s ontwikkeld.

Asahara, die eigenlijk Chizuo Matsumoto heette en werd beschouwd als het meesterbrein achter de aanslag, werd als eerste opgehangen. In de loop van de ochtend volgden de zes andere leden van de sekte die het boeddhisme en hindoeïsme vermengde met preken over het naderende einde van de wereld. Onder de opgehangen sekteleden waren twee wetenschappers die het sarin hadden gemaakt. Tv-programma’s werden onderbroken om de ophanging van de zeven terroristen te melden.

Asahara was ruim tien jaar op 'death row'. De doodstraf wordt in Japan niet vaak toegepast. Vorig jaar werden vier gevangenen opgehangen. Uit onderzoeken blijkt echter dat een grote meerderheid van de bevolking, zo'n tachtig procent, achter de doodstraf staat. Nabestaanden van de slachtoffers reageerden dan ook opgelucht nadat de ophanging van Asahara en zijn volgelingen bekend was gemaakt.

‘Het is goed dat hij ter dood is gebracht’, aldus Shizue Takahashi, die haar man verloor bij de aanslag. Haar echtgenoot was een werknemer van de metro. Hij verwijderde een zak met sarin uit een metrovoertuig en overleefde dit niet. Takahashi: ‘Mijn ouders en schoonouders zijn inmiddels overleden. Zij vonden het erg dat zij het nieuws over de ophanging niet konden meemaken.’ Kiyoe Iwata, die zijn dochter verloor, zei dat hij nu ‘eindelijk rust’ heeft. 

Gewonden van de sarinaanval worden naar het ziekenhuis gebracht. Beeld AP

Jarenlange klopjacht

Minister van Justitie Yoko Kamikawa zei dat zij dinsdag akkoord ging met uitvoering van de doodstraf vanwege 'de pijn en het lijden' van de slachtoffers en hun families en omdat de rechtszaken van alle daders waren afgerond. Zoals gebruikelijk werd de datum van de ophanging geheim gehouden. Naar verluidt kreeg Asahara, een van de 124 gevangenen in Japan op 'death row', pas in de ochtend te horen dat de doodstraf zou worden voltrokken. Nog zes andere sekteleden wachten op de uitvoering van hun doodstraf.

De sekteleider, een deels blinde yogaleraar, werd in 2004 ter dood veroordeeld wegens de sarinaanval en nog twaalf andere aanslagen waarbij in totaal 29 doden vielen. Het hooggerechtshof verwierp in 2006 het laatste beroep van Asahara tegen zijn ophanging. De regel is dat de doodstraf binnen zes maanden na het hoger beroep moet worden uitgevoerd, maar in de praktijk wachten gevangenen in Japan jarenlang op hun ophanging. In 2012 kwam met de arrestatie van de laatste drie verdachten van de metroaanslag een einde aan een zeventien jaar lange klopjacht op de daders. 

De goed gecoördineerde aanslag vond op 20 maart 1995 plaats. Een groep van vijf sekteleden gebruikte de drukke ochtendspits om zoveel mogelijk slachtoffers te veroorzaken. Op drie drukke lijnen van de metro lieten zij plastic zakken met sarin, gewikkeld in krantenpapier, op de grond vallen waarna ze met de punten van paraplu’s lek werden geprikt. De beelden van talloze mensen die op de grond lagen, gingen de hele wereld over. 

De sekte Aum Shinrikyo (‘Opperste Waarheid’) werd in 1984 opgericht door Asahara en had ooit zo’n tienduizend aanhangers. De volgelingen geloofden dat het einde der tijden naderde en bereidden zich vanaf het begin voor op een gevecht met de overheid. Zo deden ze alles om aan chemische en biologische wapens te komen.  Aum Shinrikyo trok vooral jongeren aan. Onder de leden waren personen die aan Japanse topuniversiteiten hadden gestudeerd. Asahara koos hen persoonlijk uit om hem en de sekte te dienen.

De sarinaanval leidde tot de invoering van diverse veiligheidsmaatregelen, zoals de verwijdering van vuilnisbakken die niet transparant zijn. Volgens zijn familie was Asahara, die ruim tien jaar op ‘death row’ zat, de laatste jaren een gebroken man. Hij praatte niet meer met zijn familieleden en advocaten. Ook bevuilde hij voortdurend zijn cel en weigerde hij de ruimte te verlaten.  Als hij iets zei, was dat onverstaanbaar. 

Ook tijdens zijn rechtszaak zweeg Asahara voortdurend. Toen een van zijn aanhangers, een arts die een belangrijke rol speelde bij het maken van het sarin, hem in 2001 vroeg waarom hij opdracht had gegeven tot de diverse aanslagen, mompelde hij iets dat niemand begreep.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.