Jansen Steur veroordeeld tot drie jaar cel

De ex-neuroloog Ernst Jansen Steur is veroordeeld tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van drie jaar. De rechtbank van Almelo houdt hem verantwoordelijk voor alle feiten die hem ten laste zijn gelegd. Rechter Marcel Bordenga oordeelde dat Jansen Steur met opzet zijn patiënten zwaar lichamelijk letsel heeft berokkend. Hij noemde het bewijs wettig en overtuigend dat er een rechtstreeks verband aanwezig is tussen de lichamelijke en psychische klachten van de patiënten en de handelwijze van de neuroloog.

Ernst Jansen SteurBeeld anp

Volgens de rechtbank heeft de ex-neuroloog willens en wetens gehandeld omdat hij de gevolgen van de behandeling en diagnoses bewust heeft aanvaard. Hij schond zijn zorgplicht ernstig, door zijn patiënten bloot te stellen aan langdurige gebruik van zware medicijnen als gevolg waarvan ze biochemische stoornissen opliepen.

Ernst Jansen heeft via zijn advocaat laten weten heel erg teleurgesteld te zijn in het volgens hem 'harde' oordeel van de rechtbank. 'Hij ziet het als een zware tegenslag', zei zijn advocaat Frank van Gaal. Hij gaat zeer waarschijnlijk in hoger beroep. Dat moet binnen 2 weken gebeuren. Jansen wilde niet persoonlijk reageren.

Verslaving
Jansen Steur informeerde zijn patiënten niet over de risico's en de bijwerkingen, hij sloeg onvoldoende acht op de bijwerkingen van de zware medicijnen, hij deed geen nader onderzoek, hij raadpleegde zijn collega's niet, maakte geen aantekeningen in zijn medische dossiers en liet na zijn diagnoses bij te stellen, zo oordeelde de rechtbank. De rechter noemde de neuroloog niet verminderd toerekeningsvatbaar, ondanks zijn verslaving, zijn ADHD en een geconstateerde narcistische stoornis. Zijn verdediging van had daarop aangedrongen.

Jansen Steur is onder andere verantwoordelijk voor de zelfmoord van een van zijn patiënten en het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel aan meerdere patiënten. De vrouw had te horen gekregen dat ze MSA en Alzheimer had en dat haar ziekte in een terminaal stadium verkeerde. Ze slikte langdurig zware medicijnen. Jansen Steur verzuimde nader onderzoek te doen en haar naar behoren te informeren. De vrouw verkeerde in doodsangst, aldus de rechtbank. Jansen Steur heeft nagelaten die angst weg te nemen. Hij heeft zijn zorgplicht ernstig geschonden.

Paniek
Zelfmoord is een persoonlijke afweging, aldus de rechtbank, maar de vrouw handelde in paniek. Haar ziekte en de behandeling waren relevante factoren voor haar besluit zich het leven te benemen, Haar dood is in redelijkheid Jansen Steur aan te rekenen. Hij heeft, aldus de rechtbank, zijn patiënte opzettelijk benadeeld. De rechtbank neemt het Jansen Steur kwalijk dat hij de familie van de patiënte ook na haar dood voorhield dat ze Alzheimer en MSA had.

In de zaak van ex-patiënt Mulder stelt de rechtbank vast dat er sprake is van zwaar lichamelijk letsel door het handelen van Jansen Steur. Mulder verkeerde vijf jaar lang in de veronderstelling dat hij Alzheimer had. Hij slikte al die tijd ook het verwoestende medicijn Exelon. Hij ontwikkelde een angststoornis, verloor zijn baan en is onnodig verhuisd, wat invloed had op zijn relatie.

Bij een andere patiënt stelde Jansen Steur op ondeugdelijke wijze de diagnose MS, waardoor deze uiteindelijk in een rolstoel belandde. De patiënt had geen MS, maar een hernia. Jansen Steur negeerde aanwijzingen dat daar sprake van was en bleef bij de onterechte conclusie. Ook in deze casus is het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel bewezen.

Zeer stellig
Volgens de rechter staat ook vast dat Jansen Steur bij meerdere patiënten foute diagnoses stelde en daaraan vasthield. Hij drong medicijngebruik op, vroeg geen second opinion en hield geen rekening met gevolgen voor de patiënten. Jansen Steur was volgens de rechtbank zeer stellig in zijn diagnoses, hij bracht zijn patiënten niet op hoogte van eventuele twijfels die hij had over de diagnose, en negeerde de medische richtlijnen voor het stellen van diagnoses. Hij negeerde onder andere een scan die anders uitwees. Hiermee ontnam hij zijn patiënten de kans om een second opinion te laten doen. Ook de diefstal en vervalsing van recepten en verduistering zijn bewezen. Een deel van de aanklachten voor verduistering zijn verjaard.

Vrijgesproken
Jansen Steur is wel vrijgesproken van opzettelijk in hulpeloze toestand brengen van patiënten. De patiënten waren hulpbehoevend, maar niet hulpeloos, vindt de rechter. Zij hadden op andere manieren hulp kunnen zoeken maar kozen er zelf voor om bij Jansen Steur te blijven.

Niet alleen de gevolgen voor de patiënten is Jansen Steur aan te rekenen, ook schade aan derden, familie van de slachtoffers en de maatschappij, is hem aan te rekenen, aldus de rechtbank. De rechtbank rekent het Jansen Steur aan dat hij anderen, zoals zijn vrouw en zijn vriendin, betrok bij zijn handelen. Zij werden betrokken bij diefstal van medicijnen en valsheid in geschrifte.

De bewezen feiten hebben gedurende lange periode plaatsgevonden. Waarschuwingen leidde niet tot verbeteringen. De misdiagnoses waren deels gevolg van zijn verslaving aan benzodiazepines. Daar was hij zelf verantwoordelijk voor. Als arts had hij de werking van medicijnen en gevolgen moeten inzien, oordeelt de rechtbank. Alle door Jansen Steur begane handelingen zijn hem dus volledig toe te rekenen.

Eis
Jansen Steur was aangeklaagd voor het toebrengen van zwaar lichamelijk en psychisch letsel, verduistering van geld en diefstal van medicijnen. De ten laste gelegde feiten vonden plaats tussen 1997 en 2003. Het Openbaar Ministerie had in december een onvoorwaardelijke gevangenisstraf geëist van zes jaar. Volgens het OM was Jansen Steur verminderd toerekeningsvatbaar door zijn verslaving aan slaapmiddelen. Hij kampt met een ADHD-stoornis, met een neiging naar narcisme en wellicht ook met een beginnende vorm van dementie. Kwalen die hem voor de rechtbank echter geen zier helpen, omdat ze hem niet minder strafbaar maken, oordeelt het OM. Oftewel, om met de woorden van de officier van justitie te spreken: Jansen Steur gebruikte zijn patiënten als proefkonijnen om zijn eigen interesse naar bepaalde ziektebeelden te bevredigen.

De advocaat van de arts zei tijdens de behandeling van de zaak dat er geen sprake is geweest van opzet, maar dat de gemaakte fouten het gevolg zijn van een hersenbeschadiging. Jansen Steur liep dat letsel op bij een ernstig verkeersongeluk in 1990. De advocaat verwijt het OM onnodige stemmingmakerij. 'Het is ondenkbaar dat een prutsdokter of boze tovenaar jarenlang aan het werk is geweest zonder dat zijn collega's, assistenten en verpleegkundigen dat in de gaten hadden', zei hij ter verdediging van zijn cliënt.

Blind vertrouwen
Jansen Steur zadelde zijn patiënten op met foutieve diagnoses van ziekten als alzheimer, parkinson of multiple sclerose. Hij hield jarenlang hardnekkig aan de gestelde diagnoses vast en schreef zware medicijnen voor, ook al bleven typische ziektebeelden uit. Hij verstrekte nauwelijks informatie aan zijn patiënten, die desondanks een blind vertrouwen in hem stelden. Voor hen werd hij pas 'Dr. Horror' toen kwam vast te staan dat hun hele leven onherstelbaar en zonder reden overhoop was gegooid.

Ruim honderd ex-patiënten hebben een schadeclaim ingediend, zoals Henny Mulder uit Haaksbergen. Zijn vrouw Gerti zei, toen na vijf jaar medicijnen slikken was geconstateerd dat Mulder geen alzheimer had: 'Ik zou er alles voor overhebben als ik de oude Henny terughad. Hij is een andere man geworden, zwaar op de hand, achterdochtig en somber. Nog heeft hij nachtmerries.'

De neuroloog schaamt zich, zei hij voor de rechter tijdens de behandeling van de zaak, maar zal de laatste zijn die toegeeft niet in het belang van zijn patiënten te hebben gehandeld. Hij was populair, zei hij meermaals, hij kon goed overweg met zijn patiënten. Volgende keer zou hij het precies weer zo doen, verklaarde hij ook. Hij handelde in zijn eentje en duldde geen tegenspraak, van niemand, van zijn patiënten noch van zijn collega's.

Ernst Jansen SteurBeeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden