Opinie

'Jannetje Koelewijn verdient alle lof'

Ging NRC Handelsblad in de fout met het verhaal van Jannetje Koelewijn over de toestand van prins Friso? Niks daarvan, het was een prachtige primeur. Dat stelt student journalistiek aan de hogeschool Windesheim Sander Gregoire.

Prins Johan Friso. © ANP

Verslaggeefster Jannetje Koelewijn van NRC Handelsblad durfde het aan Nederland te vertellen dat prins Friso geen schedelbasisfractuur heeft. Zij beriep zich daarbij op een bron die het medisch beroepsgeheim schond. Of die bron haar man was en niet de behandelend arts, laat ik in het midden. Ik beperk mij tot de negatieve reacties op Koelewijns publicatie, onder meer afkomstig uit de journalistiek.

Opvallend toch die massale verontwaardiging over de kerntaak van de journalist: het brengen van nieuws. Meer dan zevenhonderd, overwegend negatieve, reacties op de website van NRC en kritische media.

Bij RTL Boulevard, De wereld draait door en Pauw en Witteman was de kritiek niet mild. Interviewers Matthijs van Nieuwkerk, Jeroen Pauw en Paul Witteman legden respectievelijk Jannetje Koelewijn (bij DWDD) en haar man, neurochirurg Kees Tulleken (bij P&W) het vuur na aan de schenen. Scherp ondervragen is goed, maar dat had in het geval van Van Nieuwkerk ook moeten gelden voor de criticasters aan zijn tafel; Marc van der Linden, koningshuisdeskundige van RTL Boulevard, kreeg van hem liefst een kwartier om los te gaan op de NRC-journaliste.

Volgens Van der Linden was Koelewijns verhaal nog incorrect ook. Welke bronnen hij had voor die conclusie, zei hij er niet bij. Maar het viel zo wel heel erg op dat Van der Linden precies datgene deed wat hij Koelewijn verweet, namelijk nieuws naar buiten brengen over de medische situatie van prins Friso.

Transparant
Jannetje Koelewijn brak geen enkele wet. Zij maakte zich bekend als journalist en publiceerde daarna in haar krant het hele verhaal op een transparante manier. Dat zij daarbij de privacy van prins Friso schond, is geen sterk argument. Had zij de informatie van prins Willem-Alexander gekregen, dan zou niemand erover geklaagd hebben.
De journalistiek in Nederland dient onafhankelijk, vrij en zonder schroom nieuws te brengen. Uiteraard zijn de media daarbij gebonden aan wettelijke en ethische regels. Over de wettelijke regels valt misschien niet te twisten, over de ethische wel. Juist daarom is het goed dat NRC Handelsblad dit nieuws in alle openheid naar buiten bracht. Zo kunnen we de grenzen van de journalistieke ethiek verkennen.

Media in het algemeen zouden zeer terughoudend moeten zijn met het achterhouden van nieuws dat van belang is voor de samenleving. Het tast de geloofwaardigheid van bijvoorbeeld een onafhankelijke krant aan als deze voor haar lezers bepaalt wat zij wel en niet mogen lezen. Dat oordeel kan die lezer prima zelf vellen. Dit blijkt ook weer uit de tientallen opzeggingen van NRC-abonnees die ontstemd waren over Koelewijns publicatie.

Zelfcensuur is misschien wel de ergste vorm van censuur, omdat niemand daarin inzicht kan krijgen. Overigens ben ik benieuwd hoeveel abonnees NRC Handelsblad erbij kreeg na alle aandacht voor Koelewijns verhaal.

De oplagecijfers van de gedrukte media gaan al jaren gestaag omlaag. Dat de media intussen meer en meer op elkaar zijn gaan lijken, helpt niet om die trend te keren. Na het opstappen van Job Cohen als PvdA-leider stonden in alle kranten ongeveer dezelfde artikelen. Dat is bij elke hype zo, zoals we ook weer zagen in de berichtgeving over de Elfstedentocht die niet doorging.

Dit maakt dat NRC Handelsblad met het verhaal over Friso op een prachtige manier nieuws heeft gebracht. Door interessant nieuws op de voorpagina te zetten in de vorm waarin Koelewijn het goot, kan de krant een voorbeeld zijn voor andere dagbladen en zo bijdragen aan vergroting van de pluriformiteit van het medialandschap.
Kort nadat Friso was bedolven door een lawine, werd de Nederlandse burger geconfronteerd met een tsunami aan berichten over de prins. Door de afwachtende houding van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) regende het oud nieuws en oninteressante feitjes die niets te maken hadden met Friso's ongeluk. Dat een krant dan ander nieuws zoekt en vindt, is een logisch gevolg hiervan.

Niet ethisch
Dat de bron van het nieuws niet ethisch gehandeld heeft, komt niet voor rekening van NRC Handelsblad. Die krant hoeft alleen uit te leggen waarom ervoor gekozen is dit nieuws te brengen. Koelewijn heeft haar verantwoordelijkheid genomen door open en eerlijk te vermelden hoe zij aan het nieuws kwam en waarom zij het opschreef.
Getuige de consternatie in het land over het ongeluk van Friso was er een duidelijke aanleiding om het nieuws te brengen. Dat Koelewijn en NRC Handelsblad niet hebben verzaakt, verdient alle lof - al was het maar omdat zij hiermee een discussie hebben losgemaakt over de ethiek van de journalistiek.

Sander Gregoire is student journalistiek aan hogeschool Windesheim.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden