Jannah Loontjens

Subtiel beklemmende regels over slapeloosheid en sociaal ongemak.

ERIK MENKVELD

Jannah Loontjens: Dat ben jij toch

Ambo/Anthos; 48 pagina's; euro 17,95.

Van Constantijn Huygens tot Martin Reints: heel wat dichters blijken slecht te slapen. Zo ook Jannah Loontjens. In Dat ben jij toch nam zij een aantal insomnia-gedichten op, waarin het noodgedwongen wachten op de verlossende slaap net als bij andere slapeloze dichters gepaard gaat met beschouwelijkheid. In de stilte en eenzaamheid van de nacht, door de overgevoeligheid van de zintuigen en de ontregeling van de niet meer te beteugelen gedachten, verliest de dagelijkse realiteit haar vanzelfsprekendheid en ontstaat er een verhevigd besef: 'Ik. Hier in bed, naast mijn/ geliefde, zijn slapend gezicht vlakbij.' (Let op de prachtige regelafbreking!)

Die nachtelijke vervreemding werkt door in het 'jakkerende' waakleven, door Loontjens verbeeld als een aaneenschakeling van beklemmende situaties in beperkte ruimtes - een lift, een treincoupé of een kamer vol gasten. Ruimtes waarin mensen een naam hebben en een paspoort en geacht worden 'mee te doen' in gangbare rollen als die van jonge moeder, echtgenote, of 'minzaam lachende intellectueel'. Maar 'iedereen is niemand', 'Ik is niet wie je denkt dat je bent' en: 'Waarom zou je altijd als jezelf ontwaken.'

In subtiele regels die blijven fascineren roept Loontjens het sociale ongemak en de existentiële bevreemding op. Indringend wordt het waar haar bedachtzaamheid en onderkoelde humor dreigen om te slaan in paniek.

Slechts af en toe worden de twijfel en beklemming opgeheven: in de onbegrensdheid en verstilling van een slapeloze winternacht vanaf een achterbalkon ('De maan rust op een dak...Dodelijk stil hangt bevroren was.') of in een onmetelijk Zweeds bos waar zij oog in oog komt te staan met een lynx. 'Het dier ziet hoe ik hier ben./ Met hem samen en alleen,/ heel even/ heel even fucking vrij.'

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden