Janácek op zijn best: dieren en klankmengsels

Janácek..

amsterdam Hoe vitaal een componist op zijn oude dag nog kan klinken – of beter nog: klinkt – was dinsdag te horen bij het laatste deel van een Janácek-drieluik, waarvoor een aantal Nederlandse ensembles samenwerken. Het is geen jubeljaar voor de Tsjech Leos Janácek (1854-1928), dus de onderneming is uitsluitend ingegeven door liefde voor het bijzondere werk van deze componist.

Het vocale element is een belangrijke factor in Janáceks muziek. Vier van zijn negen opera’s worden met enige regelmaat opgevoerd, maar zijn koormuziek is veel minder vaak te horen. Cappella Amsterdam deed daar wat aan, met hulp van de musici van het Schönberg Ensemble. De werken uit het eerste deel van het programma deden nog betrekkelijk ordentelijk aan. Dat gold vooral voor de bewerkingen die Janácek maakte van een aantal Moravische liederen van Dvorák. Maar in Vicí stopa, een minidrama over een weerwolf, brak de typische Janácek-stijl met zijn korte, lapidaire motieven al door. Sopraan Asa Olsson en de Cappella-dames werden gedragen door het zelfverzekerde spel van pianiste Pauline Post, die als instrumentaal intermezzo het beeldende In de mist voordroeg. In de Treurzang op de dood van mijn dochter Olga met tenor Kevin Doss als voorzanger, wisselen weemoedige en troostrijke klanken elkaar af.

Dieren spelen een voorname rol bij Janácek (wat zijn ultieme belichaming krijgt in de opera Het sluwe vosje). Dit programma bood een eend, een duif, en vervolgens in Rikadla een mol, een hamster, een paard, een spin, een hond, alsmede diverse koeien en geiten, die onder aanvoering van dirigent James Wood allemaal in een rotvaart langs renden, want de lengte van die achttien bakerrijmpjes laat zich eerder in seconden dan in minuten uitdrukken. Hier is Janácek op zijn best: de muziek bevat geen dierenimitaties, maar wel fascinerende klankmengsels en wonderlijke weefsels die uit minieme bouwsteentjes bestaan.

Cappella Amsterdam, dat veerkrachtiger klinkt dan ooit, besloot het concert op ingekeerdere toon met een Ave Maria en een Onze Vader, waarin de devotie allesbehalve een doorsneekarakter heeft. Harmonium en harp zorgden in het laatste werk voor zonderlinge timbreversmeltingen die voorbodes lijken van de eigenzinnige, hoekige klanken die de componist later met groot meesterschap aaneen zou smeden.

Frits van der Waa

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden