Jan uit Brabant jaagt, maar Bill uit Texas pakt op

Plotseling staat commando Jan uit Brabant in een Afghaanse grot oog in oog met een nog slaperige, ongewapende Osama bin Laden....

Theo Koelé Pagina 9: Commentaar

Het is bovendien een operatie met juridische en militair-technische haken en ogen. Wat mogen 'onze nette soldaten' (citaat van minister Kamp van Defensie) al dan niet doen om de Amerikanen te helpen in hun 'zeer gewelddadige strijd in Afghanistan' (aldus Kamerlid Karimi van GroenLinks)?

De Nederlandse regering heeft daarover geheime afspraken gemaakt met Washington. Amerikanen voeren het bevel over Nederlandse en andere buitenlandse eenheden. Zeker is dat de regering heeft geprobeerd het optreden van de militairen met waarborgen te omkleden. Manschappen van de marechaussee worden meegestuurd om na te gaan of de elitetroepen zich houden aan de geweldsinstructies. Een Nederlandse officier, werkzaam op het Afghaanse hoofdkwartier van de internationale speciale eenheden, mag namens de chef defensiestaf in Den Haag te allen tijde een veto uitspreken over de inzet van de Nederlanders.

Waarborgen zijn nodig omdat de VS en Nederland uiteenlopende opvattingen hebben over de jacht op terroristen. Zo vindt Nederland het 'ongewenst' dat vermeende Al Qa'ida-leden en aanhangers van het verdreven Taliban-bewind zonder vorm van proces worden vastgehouden in Guantánamo Bay, een Amerikaanse militaire basis op Cuba.

In antwoord op Kamervragen liet minister Bot van Buitenlandse Zaken onlangs nog weten dat hij het oneens is met de Amerikaanse methode om een zelfbedachte categorie gevangenen, illegale strijders, letterlijk apart te zetten. Daardoor vallen ze niet onder internationale rechtsnormen en verdragen die gelden voor burger- en krijgsgevangenen. Bovendien is Nederland tegenstander van de doodstraf die gevangenen in de VS boven het hoofd hangt.

Het kan niet de bedoeling zijn dat Nederlandse militairen meehelpen aan de voor Den Haag ongewenste Amerikaanse praktijken. Daarom geldt, voorzover bekend, voor commando's en mariniers straks dezelfde stelregel als voor Nederlandse marinemensen die eerder meededen aan de strijd tegen het terrorisme: de arrestatie van verdachten wordt overgelaten aan de bondgenoten, in casu de Amerikanen.

Op open zee is dat geen probleem, afgezien van de frustraties van mariniers die zich het liefst zwaarbewapend vanuit een helikopter laten zakken op het dek van een verdacht schip. Een Nederlandse fregat kan zo'n schip gemakkelijk in de gaten houden, in afwachting van de komst van de Amerikanen. Maar heeft commando Jan in het Afghaanse gebergte de gelegenheid zijn Amerikaanse strijdmakker Bill te vragen Bin Laden in de boeien te slaan?

Regels die in Den Haag worden vastgelegd, kunnen in Afghanistan waardeloos blijken te zijn. Geen haan hoeft ernaar te kraaien. Operationele 'details' blijven geheim. Misschien zal commando Jan tandenknarsend moeten toezien hoe Bill en diens landgenoten met de eer gaan strijken, terwijl hij weet hoe het er werkelijk aan toe ging in de grot.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden