Jan S. heeft 'veel te veel spanning'

Na anderhalf uur lang door rechtbank-presidente mr. E. van der Herberg met zijn wandaden te zijn geconfronteerd, stort Jan S....

Van onze verslaggever Wio Joustra

S. heeft tot dan toe een verwarde indruk gemaakt. Heeft hij tegenover de politie nog gedetailleerde verklaringen afgelegd over de verkrachting van en moord op zijn buurmeisje Chanel-Naomi Eleveld, nu zegt hij zich niet veel meer te herinneren van de hem ten laste gelegde feiten. 'Ik heb veel te veel spanning', zegt hij. En: 'Ik zit helemaal dicht; het is erg moeilijk erover te praten.'

Chanel-Naomi had in juli vorig jaar de botte pech dat er geen volwassen vrouw in de buurt was waarop S. zijn kennelijk onbedwingbare seksuele lusten kon botvieren. Toen hij haar meerdere malen seksueel had misbruikt, was er geen weg meer terug. Uit angst weer terug te moeten naar de gevangenis (hij was eerder voor gewelddadige en seksuele misdrijven tot vier jaar cel veroordeeld), zag hij geen andere uitweg dan het 7-jarige meisje te vermoorden.

De presidente van de rechtbank bespaart hem geen enkel gruwelijk detail uit het politierapport. Jan S. komt daaruit naar voren als een zeer angstige man, die lijdt aan fobieën, hypochondrie en alcoholisme. Na door zijn tweede vrouw te zijn verlaten, zit hij hele dagen thuis te drinken en naar pornofilms te kijken.

Als kind en als adolescent is hij zelf seksueel misbruikt. Daarover heeft hij altijd gezwegen. Dat heeft volgens het Pieter Baan Centrum (PBC) een ernstige persoonlijkheidsstoornis tot gevolg gehad. Zijn belangrijkste fobie is verlatingsangst, de angst helemaal alleen in de wereld te komen staan. Die angst uit zich in woede, agressie en sterke seksuele lustgevoelens, die nog eens worden aangewakkerd door overmatig alcoholgebruik.

Jan S. is zwak geïntegreerd in de samenleving; hij is een zogeheten borderline-geval. Zijn agressieve behoefte aan seks, gecombineerd met een egocentrische denkwijze levert een kruitvat op, dat tot explosie komt door excessief alcoholgebruik.

Zijn slachtoffers ziet hij niet als mensen, maar als middel om zijn onlustgevoelens af te reageren. De slachtoffers worden willekeurig gekozen. Het zijn niet per se kinderen, want S. heeft geen pedofiele neigingen.

S. is het tijdens de rechtszitting eens met getuige-deskundige J. Oudejans van het PBC, die stelt dat hij geestelijk ziek is. S. zegt 'heel graag' een behandeling in de vorm van dwangverpleging in een tbs-kliniek te willen ondergaan. Het PBC acht de kansen op behandeling niet gunstig, wel mogelijk. Maar Oudejans waarschuwt dat er een lange weg te gaan is.

S. heeft volgens de getuige-deskundige weinig oog voor de ernst van zijn persoonlijkheidsstoornis, die alle facetten van zijn leven bepaalt. Bovendien is zijn motivatie er wat aan te doen beperkt en heeft hij geen besef van begrippen als angst en woede. 'Ik ben niet optimistisch over de behandeling. Gemiddeld duurt zo'n behandeling een jaar of zes. Bij S. wellicht langer', aldus Oudejans.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden