NieuwsFBI Onderzoek

‘James Comey had geen politieke motieven bij FBI-onderzoek Clinton’

Voormalig FBI-directeur James Comey heeft bij zijn onderzoek naar Hillary Clinton tijdens de campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 regels en procedures overtreden, maar werd daarbij niet gedreven door politieke motieven.

Hillary Clinton, ten tijde van haar kandidatuur.Beeld Reuters

Dat is het oordeel van een interne waakhond van het Amerikaanse ministerie van Justitie in een langverwacht rapport dat donderdag verscheen.

Het rapport (ruim 500 pagina’s) van inspecteur-generaal Michael Horowitz draait om de vraag of toenmalig FBI-baas James Comey fouten heeft gemaakt in zijn aanpak van een onderzoek door de inlichtingendienst naar het gebruik door de Democratische presidentskandidaat Hillary Clinton van een privéserver voor dienstmails in de tijd dat zij minister was van Buitenlandse Zaken.

Comey staakte dat onderzoek in juli 2016, midden in de verkiezingscampagne voor het Witte Huis. Hij kritiseerde Clintons gebruik van de privéserver voor staatszaken tijdens een ongebruikelijke persconferentie als ‘extreem nonchalant’, maar verklaarde ook dat hij geen grond zag voor federale strafvervolging. Volgens de Republikeinen beïnvloedde de FBI-baas daarmee de verkiezingscampagne.

De als politiek-neutraal beschouwde Horowitz komt nu tot een kritisch, maar genuanceerd oordeel. Comey heeft gedragsregels van het ministerie van Justitie overtreden en zich zelfs de autoriteit van toenmalig minister van Justitie Loretta Lynch toegeëigend toen hij zei dat er geen reden was Clinton te vervolgen. Maar Horowitz ziet geen aanwijzingen dat Comey werd gedreven door politieke motieven of heeft getracht de verkiezingen te beïnvloeden.

James Comey liet donderdag in een opiniestuk weten dat hij niet alle conclusies van Horowitz deelt, maar zijn werk respecteert.

De uitkomst van het rapport (dat ondanks alle kritiek Comey vrijpleit van politiek gekonkel) is een teleurstelling voor president Donald Trump. Vorige week nog twitterde Trump: ‘Waarom laat het rapport van de inspecteur-generaal over Oneerlijke Hillary en Gluiperige James Comey zo lang op zich wachten? Hoop dat het rapport niet wordt veranderd en afgezwakt.’

Volgens Trump ging James Comey wel degelijk ver buiten zijn boekje toen hij midden in de verkiezingscampagne het onderzoek naar Clintons gebruik van de privéserver staakte. Het feit dat Comey destijds concludeerde dat er onvoldoende aanleiding was om een strafrechtelijke procedure tegen Clinton te beginnen, was volgens Trump al een duidelijk bewijs dat de FBI-chef op haar hand was.

Vlak vóór de verkiezingen maakte Comey echter bekend dat de FBI het onderzoek naar Clintons privéserver had hervat (er waren verdachte mails opgedoken op de computer van de echtgenoot van Clintons assistent Huma Abedin), om een paar dagen later weer te melden dat de FBI niets had gevonden. Clinton klaagde later dat die laatste episode haar de verkiezingszege had gekost. Horowitz kwalificeert dit optreden van Comey nu als een ‘ernstige beoordelingsfout’.

Trump gebruikte de affaire vorig jaar mei om Comey aan de kant te zetten als FBI-chef, maar gaf in een interview kort daarna toe dat zijn ergernis over het onderzoek van de FBI naar de banden tussen zijn campagneteam en de Russen ook een rol had gespeeld. Dit bleek een politieke blunder: het ontslag van Comey was voor onderminister van Justitie Rod Rosenstein reden het onderzoek in handen te leggen van een speciaal aanklager, ex-FBI-chef Robert Mueller.

L’état, c’est Trump: hoe de president boven de wet meent te staan

De Amerikaanse president kan elk justitieel onderzoek naar hemzelf of naar zijn getrouwen stoppen en staat dus boven de wet. Dat is de strekking van een memo dat Trumps toenmalige advocaten in januari naar speciaal onderzoeker Robert Mueller hebben gestuurd. Begin juni werd de inhoud van de memo onthuld. Kort samengevat: als Trump de rechtsgang eigenhandig kan stoppen, kan hij hem ook niet belemmeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden