Weblog

Jaloersmakend, dat museum in Washington over zwarte geschiedenis

'Dat willen wij ook', zei Noraly Beyer, over het Smithsonian museum voor Afrikaans-Amerikaanse geschiedenis en cultuur dat vorig jaar openging aan de Mall in Washington. Ze wil er graag heen, maar de videobeelden online zijn al jaloersmakend. Ze zei het ter introductie van de trotse directeur van dat museum, Lonnie Bunch, de eregast op een conferentie over het slavernijverleden en de Nederlandse musea, donderdag 8 februari in het Tropenmuseum in Amsterdam.

Wayne Modest (links) spreekt met Lonnie Bunch van het 'Blacksonian' in het Tropenmuseum in Amsterdam. De grote foto boven hen is van Nardo Brudet, uit een serie waarin de rollen zijn omgedraaid: de slavendrijvers zijn zwart, witte Hollanders worden tot slaaf gemaakt. Beeld wb

Bij het zien van het promofilmpje begreep iedereen wel waar Beyers enthousiasme vandaan kwam: prachtig gebouw, levendige exposities, hartverscheurende verhalen. Het succes had ook Bunch en zijn medewerkers overvallen, zei hij. Ze hadden 4.000 bezoekers per dag verwacht, het werden er 8.000. Die trekken ook twee keer zo veel tijd uit dan verwacht, zei Bunch: de meesten blijven 5 tot 7 uur. 'I can't ask for more.'

Of zoiets ook elders in de wereld zou kunnen lukken, vroeg Wayne Modest, hoofd van de onderzoeksafdeling van de drie gefuseerde musea - het Tropenmuseum, Afrika Museum in Berg en Dal en het Museum Volkenkunde in Leiden. Zijn centrum moet ook bedenken hoe het slavernijverleden een betere plek krijgt in die musea.

Dat kon Bunch niet voorspellen; het 'Blacksonian', zoals zijn museum in de volksmond heet, is een erg Amerikaans fenomeen, begonnen met steun van beide grote partijen in het Congres (het is een federaal overheidsmuseum), hij heeft er twaalf jaar aan mogen werken.

Wat het museum zo bijzonder maakt, is dat hij geen collectie had toen Bunch begon. Daarom moest hij op zoek en vragen. Hij vertelde hoe hij en zijn medewerkers oproepen deden om met memorabilia te komen en het land ingingen om honderden mensen te interviewen. Dat bleek het vliegwiel voor enthousiasme; een almaar groeiend aantal personen, clubs en Afrikaans-Amerikaanse instellingen deed mee aan het zoeken. Uiteindelijk hadden Bunch en zijn medewerkers 40.000 objecten uitgekozen, zei hij.

Vrijheidsdocument
Bunch vertelde het ontroerende verhaal van een familie die hem een 'vrijheidsdocument'van een voorvader aanbood, in een door die man zelf gemaakt foudraal. Dat document droeg hij altijd bij zich; het maakte hem en zijn nakomelingen tot vrije mensen, het was zijn kostbaarste bezit, daarom had hij de beschermhoes gemaakt. Volgens de overlevering liet hij het document elke avond even aan zijn kinderen zien. Zulke verhalen maken zo'n simpel ding opeens alleszeggend, zei Bunch.

Maar het museum is niet alleen voor zwarte bezoekers; Bunch is erg tevreden dat 40 procent van de bezoeker níet Afrikaaans-Amerikaans is. 'We willen de geschiedenis van álle Amerikanen laten zien, maar nu vanuit het perspectief van de Afrikaans-Amerikanen.' Dat is ook de teneur van de meeste reacties die hij krijgt van witte bezoekers: 'Vroeger vonden ze zwarte geschiedenis wel interessant en exotisch, nu reageren ze dat ze anders naar hun eigen levensverhaal zijn gaan kijken.'

Bunch vertelde over een brief van een blanke dame van 87, die hem vertelde over een incident in het gesegregeerde dorp van haar jeugd, waar een zwart gezin was komen wonen die niet wist dat het niet de bedoeling was, hoe het kind op school was geslagen en zij toen niets had gedaan.

'Beste linkse professor'
Hij kreeg ook brieven als: 'Beste linkse professor, ik vind dat uw museum er niet moet zijn en dat u ontslagen moet worden.' En er waren dreigbrieven bij, maar, zei Bunch laconiek: 'Dat laat zien hoe belangrijk cultuur is.'

En maakt hij zich geen zorgen over zijn museum in deze Trump-tijden, was een vraag uit het publiek. Inderdaad, deze regering houdt misschien niet zo van de boodschap van diversiteit en inclusiviteit, gaf hij toe, maar er is in het Congres nog steeds brede steun, ook bij Republikeinen, en Bunch weet hoe hij moet lobbyen.

Of Noraly Beyer haar zin krijgt, valt overigens sterk te betwijfelen, gezien de uitspraken van minister Jet Bussemaker aan het begin van die dag. Het klimaat voor een nieuw museum over één onderwerp is slecht, kijk maar naar hoe het is gegaan met het Nationaal Historisch Museum, het voortijdig gestaakte prestigeproject. Ze drong er bij de vele aanwezigen op aan de slavernij binnen de bestaande instellingen een prominente plaats te geven.

De volgende ochtend meldde directeur Taco Dibbets in de Volkskrant dat het Rijksmuseum in 2020 een tentoonstelling over het slavernijverleden gaat houden.

Lonnie Bunch voor zijn museum in Washington. Hij wilde dat in de architectuur meteen de Afrikaans-Amerikaanse aanwezigheid zichtbaar zou zijn, zei hij in het Tropenmuseum.De architect is de Ghanees-Britse superster David Adjaye. Beeld NYT
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden