Jahjah legt intens onbehagen Marokkaanse jongeren bloot

Dyab Abou Jahjah, de Belgische voorman van de Arabische Europese Liga, heeft in een met emoties beladen week, met felle protesten van berberse en joodse jongeren en een serieuze dreiging met een aanslag, AEL-NL stevig op de kaart gezet.

Met een verrassingsbezoek aan het Amsterdamse jongerencentrum Argan heeft Abou Jahjah zaterdagavond zijn stormachtige tournee afgesloten.

Wat de optredens van Jahjah in Amsterdam, Utrecht, Den Haag, Rotterdam en Tilburg vooral hebben blootgelegd is het intense onbehagen dat broeit onder de tweede en derde generatie Marokkaanse jongeren.

Zodra hij de gevoelige snaar van het negatieve imago van de islam bespeelde, de media aanviel en de woorden uitsluiting en discriminatie in de mond nam, kreeg hij staande ovaties. Waar hij ook optrad.

Jahjah in de Amsterdamse wijk Bos en Lommer: 'Moslims worden onderdrukt. Ze mogen geen mening hebben. Als ze die wel hebben, zijn ze gelijk een fundamentalist of een stille van de Taliban.' Jahjah bij jongerencentrum Argan: 'De media zaaien controverse over de islam. De politiek criminaliseert de AEL. De anti-moslimhouding in Nederland is een gevaarlijk en groot probleem.'

Ook met zijn opvattingen over het Israëlisch-Palestijnse conflict ('Zionisme is racisme') en over de nakende oorlog tegen Irak ('Daar hebben wij geen invloed op. Pas als er zoveel mogelijk Amerikaanse soldaten in body bags richting Washington gaan, zal zo'n oorlog stoppen.') kreeg Jahjah de zalen plat. Tijdens de bijeenkomst bij Argan bedankte gespreksleider Miriyam Aouragh hem zelfs voor zijn retoriek. 'U weet tenminste hoe belangrijk de onderdrukking van de Palestijnen en de oorlog in Irak voor ons zijn. Dit zijn de zaken die we met onze familie en vrienden thuis en in de moskee bespreken. Hier maken wíj ons druk over. En niet over een prinses die wordt afgeluisterd.'

Toch is daarmee niet gezegd dat AEL-NL een factor van betekenis zal zijn in de Nederlandse politiek. Wat opviel is dat hij vooral een jong Marokkaans publiek trok (en soms enkele nieuwsgierige autochtonen en Turken). Getalsmatig is die tweede generatie Marokkanen betrekkelijk gering (124.519 personen, volgens het CBS). En binnen die groep staan velen enigszins argwanend tegenover een aantal ideeën van Jahjahs Arabische volksbeweging.

Van de Marokkanen in Nederland is ruim 90 procent van berberse afkomst. Overal werd Jahjah geconfronteerd met pittige vragen en soms woedende aanvallen over AEL's arabisme. Gevreesd wordt dat hij berbers tot arabieren wil assimileren. Dat ontkent Jahjah. Hij accepteert de berbers als een Arabisch-islamitisch broedervolk. Maar lang niet iedereen was daar van overtuigd. Jahjah zelf probeerde de berberse protesten te bagatelliseren. 'Ze komen slechts van een klein fanatiek groepje.'

Veel moslima's twijfelen aan het emancipatoire karakter van de AEL. Jahjah is voorstander van de sharia (islamitische wetgeving) 'in milde vorm'. Vrijdagavond in De Balie vroeg een jonge Marokkaanse hem hoe hij emancipatie rijmt met het gegeven dat de sharia bepaalt dat de getuigenissen van vrouwen maar voor de helft tellen en dat vrouwen ook maar half zoveel kunnen erven als hun broers. Jahjah legde uit dat hij de sharia ziet als een evenwichtig systeem van rechten en plichten. 'Mannen zijn verplicht hun gezin te onderhouden. Als een vrouw werkt mag ze alles zelf houden. In dat opzicht discrimineert de sharia de man.' Weinig moslima's zagen in dat antwoord een gelijkwaardige behandeling opdoemen van mannen en vrouwen.

In Den Haag zette gespreksleidster Naeeda Auranghzeb kanttekeningen bij het verlichte vrouwenstandpunt van de AEL. 'De geëmancipeerde moslima's in deze zaal hebben daar heel harde strijd voor moeten leveren in de eigen gemeenschap.' Waarop een jonge Marokkaanse de rol van loverboys wilde aanroeren. Ze werd weggehoond door een zaal verontwaardigde jongens. 'Er zijn problemen', gaf Jahjah toe. 'Maar die moeten we in de eigen groep oplossen. We moeten de vuile was niet buitenhangen.' Zelfkritiek zal alleen maar tegen ons worden gebruikt, zei hij, om de groep verder te onderdrukken. De prioriteit is nu de strijd te voeren voor vrouwen die hun geloof zonder belemmeringen in de praktijk willen uiten.

Zelfs de gecriminaliseerde 'kut-Marokkaantjes' hangen niet allemaal even kritiekloos aan Jahjahs lippen. Natuurlijk bewonderen ze zijn opstandigheid. Jahjah in Bos en Lommer: 'We eisen respect. Wij moslims keren u niet de andere wang toe. Als u ons onderdrukt, slaan we u neer. Dan doden we u.' Sommige straatschoffies doen wat lacherig over de ouderwetse CDA-achtige ideeën van de AEL over het gezinsleven, alcohol en drugs. Een van hen zegt cynisch: 'Velen van ons zullen dan werkloos worden.'

Jahjah heeft, zoals gespreksleider Michaël Zeeman het vrijdag zo mooi verwoordde, AEL-NL een week lang zijn tong geleend. Zo'n vaardige tong heeft geen van de leden van het Nederlandse interimbestuur. De vraag is of het enthousiasme, dat Jahjah deze week heeft kunnen opkloppen, beklijft als de Nederlandse tak niet snel een even charismatische leider vindt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.