Jagen op de veteranenbacterie

De Amsterdamse GGD heeft zijn handen vol aan het speurwerk naar de legionella-haard. Zij richten hun pijlen nu op het oostelijk deel van het centrum, waar de meeste zieken wonen....

Mannen en vrouwen prikken vlaggetjes in een grote kaart van Amsterdam. Met viltstiften trekken ze grote cirkels om wijken en buurten. Via telefoons geven veldteams, artsen en laboratoria de laatste informatie door. Waarna in de war room een vlaggetje wordt geprikt of weggenomen; een cirkel getekend of uitgevlakt.

De woordvoerder van de Amsterdamse GGD schiet in de lach bij het geschetste beeld. Maar ‘zo ongeveer’ klopt het wel. In het zenuwcentrum van de GGD aan de Nieuwe Achtergracht hangt inderdaad een grote plattegrond, en ongeveer vier medewerkers houden er inderdaad op bij wat er gebeurt. ‘Maar ze zitten daar niet de hele tijd. Het is meer dat ze geregeld met elkaar overleggen’, aldus de woordvoerder.

Sinds zaterdag speurt de geneeskundige dienst met ongeveer tien man naar de bron van de legionella-uitbraak, die sinds vorige week donderdag 23 mensen ziek maakte en dit weekeinde het leven kostte aan een hoogbejaarde man. Dinsdag werden vier nieuwe ziektegevallen bekend. Tientallen artsen, verpleegkundigen en laboranten staan de GGD-medewerkers terzijde bij hun speurtocht.

Drie tot vijf GGD’ers zijn continu op pad in de stad. Ze nemen tientallen watermonsters bij fonteinen, vijvers, koeltorens en brandslangen. Overal waar maar water kan worden verneveld, en overal waar de slachtoffers mogelijk in de buurt zijn geweest. Enkele installaties zijn uit voorzorg gesloten.

‘Dat is echt veldwerk’, zegt de woordvoerder. ‘De collega’s op straat moeten goed uit hun ogen kijken. We hebben hier geen kaarten met daarop alle fonteinen van de stad, of zo.’

Laboranten controleren de watermonsters op aanwezigheid van de legionellabacterie. Omdat legionella overal in Amsterdam voorkomt, moet ook worden onderzocht of het dezelfde stammen zijn als die nu de mensen ziek maken. Dit werk zal enkele dagen in beslag nemen.

Veel informatie krijgen de GGD’ers van de ziekenhuizen waar de patiënten liggen. Artsen en verpleegkundigen ondervragen de slachtoffers en proberen te achterhalen waar zij de laatste twintig dagen – de maximale incubatietijd van legionella – zijn geweest.

De GGD’ers kunnen dan op zoek naar overeenkomsten. ‘Dat is politiewerk’, zegt de woordvoerder. ‘We leggen alle verhalen naast elkaar. Vinden we een gebied waar iedereen is geweest, dan sturen we het veldteam op pad.’

Het onderzoek spitst zich inmiddels toe op een gebied in het oostelijk deel van het centrum, waar de meeste patiënten wonen. Maar nog steeds is het niet honderd procent zeker dat er maar één besmettingshaard is.

Als iemand goed ziek is, is in een kwartiertje vast te stellen of het om de legionella-bacterie gaat of niet. Om te bepalen of het dezelfde is die ook zijn buurman ziek maakt, moet echter een kweek worden gemaakt.

Dit duurt al gauw een week. ‘Maar met een uitbraak van deze omvang, mag je aannemen dat sprake is van één bron’, zegt de GGD-woordvoerder. ‘Die moeten we nu zo snel mogelijk vinden en neutraliseren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden