Nieuwsbreak

Jacques Vriens: 'De Kinderjuryprijs komt nu neer op stemmen ronselen'

Niet Coca-Cola maar Apple is het waardevolste merk van de wereld, het mijnverleden in Limburg wordt onder het tapijt gemoffeld en nog twee dagen en de Kinderboekenweek begint weer. Hoe kijkt kinderboekenschrijver Jacques Vriens naar de de actualiteit?

Kinderboekenschrijver Jacques Vriens. Beeld anp

U stond lang te boek als de bekendste schoolmeester van Nederland. Misschien bent u nu wel van uw troon gestoten door Meester Bart, die nu ook een column voor SpitsNieuws schrijft. Is het goed dat een leraar zich zo profileert?
'Ik weet dat hij stukjes schrijft over wat kinderen zeggen in de klas. Doet hij dat wel met respect voor de kinderen? Dat vind ik belangrijk. Dat hij hen niet voor gek zet. In mijn boeken over meester Jaap heb ik ook veel van mijn eigen ervaringen voor de klas gebruikt. Laatst had ik een reünie van mijn klas uit 1977. Oud-leerlingen kenden de boeken en zeiden veel te herkennen. Ik denk dat positieve aandacht zeer welkom is in een tijd dat er veel commentaar is op het onderwijs.'

U uitte zelf ook commentaar op het onderwijs in een opiniestuk op Volkskrant.nl: 'De leerkracht moet zich ontworstelen aan afrekencultuur van de overheid'. Er moet minder getoetst en méér gelezen worden, volgens u.
'Er is terecht kritiek op het onderwijs. Er moet bijvoorbeeld veel gebeuren om het niveau van de pabo op te krikken. Het lijkt nu meer op snuffelen aan het onderwijs dan echt het vak leren. Het is een gek idee dat studenten daar geen enkel kinderboek hoeven te lezen.'

U bent ambassadeur van de Kinderboekenweek, die woensdag begint. Eén zo'n weekje zet ook geen zoden aan de dijk?
'Eigenlijk zou het een kinderboekenjaar moeten zijn. Het is niet genoeg, maar het is goed als lezen even centraal staat.'

Bezoekers van de 25e boekenmarkt in Deventer bij één van de 880 kramen Beeld anp

Iets anders. Apple stoot Google van de troon als het gaat om waardevolste merken van de wereld. Bent u een Apple-adept?
'Nee. Ik heb een telefoon van Apple, een iPhone, maar ik ben niet fanatiek. Als ik thuis ben, zoals nu, dan zet ik het ding uit. Mensen kunnen mij mailen of thuis bellen. Ik probeer het mobiele verkeer te beperken. Ik zie hoe mensen niet zonder kunnen. Het geeft onrust.'

U vindt die Apple-gekte enigszins overdreven?
'Ik verbaas me als ik foto's zie van mensen op de stoep in slaapzakken voor de Apple-winkel. Er zijn toch belangrijkere dingen in het leven? Zelf ben ik één keer 's ochtends om zes uur voor een kassa gaan wachten. Dat was omdat ik cabaretier Wim Kan live wilde zien. Ik was toen zeventien jaar.'

Er staan ook Nederlandse merken op de lijst. Stel u mocht een lijst samenstellen. Welk merk moet dan het uithangbord zijn van Nederland?
'Ik neig dan toch naar Philips. Een merk waar we allemaal mee zijn opgegroeid. Wij hadden vroeger een radio van Philips, een roomklopper, later een televisie. Je krijgt er een Nederlands gevoel bij. Ik was laatst in Eindhoven waar het Philips-museum is opgeknapt. Je leert hoe het allemaal begonnen is met eenvoudige lampjes. Iets wat we moeten koesteren.'

Warempel: Philips staat op nummer 40. Shell op nummer 73 en Heineken op de 92ste plaats. Gebeurt dat genoeg, het koesteren van Nederlandse merken?
'Nou... Nu je het zegt: in De Limburger van vandaag - ik woon al vijftien jaar in Zuid-Limburg - staat een artikel over het mijnverleden van de regio. Dat verleden wordt onder het tapijt geveegd. Het artikel gaat erover dat er een mijnmuseum moet komen.'

Het mijnverleden wordt weggemoffeld?
'Het is tragisch dat we hier niets meer over horen. 50 jaar was het een zeer belangrijke sector. Nederland heeft radicaal besloten dat alles van zwart naar groen moest. Alsof er een soort schaamte bestond. In België zijn de mijnen omgetoverd tot culturele centra. Bij ons was er een gevoel van: we moeten vooruit. Mijnen waren iets ouderwets. 80.000 mensen werkten daar. Koningin Juliana kwam ooit naar Limburg om de mijnwerkers te bedanken.'

Een leuk taakje voor koning Willem-Alexander?
'Het is toch raar dat de Nederlandse mijnen geen cultureel erfgoed zijn? Misschien kan hij de oud-mijnwerkers wat moed inspreken.'

Beeld afp
 
'Ik verbaas me als ik foto's zie van mensen op de stoep in slaapzakken voor de Apple-winkel. Er zijn toch belangrijkere dingen in het leven? Zelf ben ik één keer 's ochtends om zes uur voor een kassa gaan wachten. Dat was omdat ik cabaretier Wim Kan live wilde zien

De nominaties voor de Ako-Literatuurpijs werden bekend. Wat viel u op?
'Je hoort van verschillende kanten dat grote namen ontbreken. Volgens mij hoort het erbij: verbaasd zijn over de lijst. Opmerkelijk was wel dat er namen opstaan die ik niet kende. Dat vind ik een goede zaak. Soms ontstaat het idee dat al die prijzen in hetzelfde cirkeltje ronddraaien. Bijzonder vond ik dat Joke van Leeuwen genomineerd is. Zij staat toch vooral bekend als kinderboekenschrijfster.'

Zou u in de voetsporen van Joke van Leeuwen willen treden?
'Ik heb die ambitie niet. Ik heb wat uitstapjes gemaakt met verhalen voor volwassenen maar ik ben blij met het schrijven van kinderboeken.'

Waar ben je als schrijver blijer mee: een juryprijs zoals bovengenoemde of een publieksprijs?
'Dat is lastig. Ik heb vaak de Kinderjuryprijs gewonnen. Kinderen brengen dan hun stem uit. Daar zie je nu een zekere devaluatie. Om kinderen een keuze te laten maken moet er ook tijd zijn om te lezen. Dat gebeurt nu niet.'

De kinderjuryprijs heeft zijn waarde verloren?
'Ik zie nu tv-reclames met 'stem voor Geronimo Stilton.' De kinderjury is een commerciële prijs geworden. De kracht van de kinderstem is verloren gegaan. Vroeger, toen ik nog als leraar werkte, kozen we met de klas tien boeken uit, lazen die en brachten onze stem uit. Het was een belangrijke vorm van leesbevordering. Als het neerkomt op stemmen ronselen dan hoeft het van mij niet meer.'

Geronimo Stilton (tweede van links) en Francine Oomen (tweede van rechts) hebben woensdag de Prijs van de Nederlandse Kinderjury 2011 gewonnen. Beeld anp
 
Ik zie nu tv-reclames met 'stem voor Geronimo Stilton.' De kinderjury is een commerciële prijs geworden. De kracht van de kinderstem is verloren gegaan.

Valt er nog wat te lachen vandaag?
'De spotprent in Trouw vandaag. Dijsselbloem op een vlot, Wilders in een ton. Het ronddobberen van politici is tekenend voor de sfeer in de politiek.'

En: is er land in zicht?
'Er moeten geen nieuwe verkiezingen komen. De kans is dan groot dat de mopperende Wildersaanhang groot zal zijn. Wat mij opvalt, is dat iedereen vooral het eigen belang in de gaten houdt. Niemand kijkt over de schutting. Ik heb naar de debatten van de algemene beschouwingen gekeken op Politiek24. Soms haakte ik af. Als ik het weer aanzette had ik niets gemist. Dat zegt wel wat.'

Dit is aflevering 173 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden