Jacques Schols was onvermoeibaar

Het eeuwige leven Jacques Schols 1935-2016

Praktisch zijn hele leven stond bassist Jacques Schols zijn mannetje in de belangrijke ritmesecties van de Nederlandse jazz.

Jacques Schols Beeld Marcel Molle

Hij was al 80 toen hij na bijna twintig jaar opstapte als leider van The Ramblers, het oudste dansorkest ter wereld. Zijn grootste roem vergaarde contrabassist Jacques Schols echter als lid van The Diamond Five, het hardbop-combo dat in de jaren vijftig en zestig een totaal nieuwe koers in de jazzmuziek uitzette. Met pianist Cees Slinger en slagwerker John Engels vormde hij de fameuze ritmesectie.

Schols overleed 30 december op 81-jarige leeftijd in zijn woonplaats Epe. In juni had hij nog opgetreden op het North Sea Jazz Festival.

Schols werd geboren in Delft. Muziek kreeg hij met de paplepel ingegoten. Zijn moeder was klassieke pianiste. 'Als ik de muziek één keer had nagespeeld, dan zat het opgeslagen in mijn hoofd. Ik zocht er dan achter de piano zelf basnoten bij. Het was een sport om uit te vogelen wat er wel en niet bij hoorde', vertelde hij.

Hij had gevoel voor ritmes, maar vooral 'voor ritmes die als het ware konden bewegen, die licht waren'. In militaire dienst kwam hij in aanraking met Pim Jacobs en componist Boudewijn Leeuwenberg. Ze hadden een kapotte grammofoon en terwijl Leeuwenberg de platen met de vinger draaide, schreef Schols de noten op. In de hoek stond een contrabas waarmee hij ontdekte dat hij in de jazz ook met gevoel kon spelen. Hierdoor gaf hij zijn ambities voor een klassieke vioolopleiding op.

In 1957 trad hij toe tot het Zaans Rhythm Quartet van Han Bennink. Repetities vonden plaats in een hotel in Koog aan de Zaan, waar Schols met de trein naartoe ging vanuit Haarlem. Hij kwam dan aan met een in een muziekwinkel geleende contrabas. Het succes kwam toen dit kwartet een jaar later de AVRO Jazz Competitie won, wat een eerste televisie-optreden opleverde.

Nadat bassist Dick van der Capellen van The Diamond Five in augustus 1959 een ongeluk had gehad, werd de inmiddels op het conservatorium studerende Schols gevraagd als invaller. Zes avonden per week trad de band (met verder trompettist Cees Smal en saxofonist Harry Verbeke) op in de Amsterdamse club Sheherazade.

De concurrentie van popmuziek leidde ertoe dat de belangstelling voor hun muziek in de tweede helft van de jaren zestig afnam. Schols speelde vervolgens in Boy's Big Band van Edgar Boy, het trio van Louis van Dijk en het kwartet van Misha Mengelberg. Voor de VPRO-radio leidde hij eind jaren zestig zijn eigen kwartet. Maar hij trad ook op met Amerikaanse grootheden zoals Dexter Gordon, Dizzy Gillespie, Ben Webster en Eric Dolphy, en met het Concertgebouworkest en Pia Beck.

Cees Hamelink, die hij bij het Louis van Dijk-trio opvolgde, noemt hem een uitzonderlijk goed muzikant. 'Hij was de drager. Als iemand muzikaal de draad kwijtraakte en dat gebeurt nogal eens bij improvisatie, kon altijd worden teruggevallen op Jacques.'

Hij weigerde solo's te spelen. 'Hij hield zich liever op de achtergrond. Hij zei altijd: ik heb niets te zeggen. En als we wezen op andere muzikanten die dat misschien ook niet hadden maar dat wel durfden, zei hij: die babbelen alleen', vertelt Hamelink.

In 1987 trad hij toe tot The Ramblers, waarvan hij tien jaar later ook de leider zou worden. Schols was onvermoeibaar. Behalve met zijn eigen Jacques Schols Combination was hij vanaf 2011 actief in het Bourgondisch Combo (een huisband van de UvA) met onder meer zangeres Tamara Hoekwater en accordeonist Cees Hamelink. Vanaf 2015 verslechterde zijn gezondheid door kanker. Hij sliep in een hospice uiteindelijk rustig in. Uit een eerder huwelijk heeft Schols twee kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.