Jack de computer weet van wanten

Een slaperig ogende figuur liep 's-middags om vier uur de bridgeclub binnen. De spelers in de vaste middagpartij wenkten de man met de uitnodiging een uur of twee mee te doen....

Duizenden bevolken dagelijks ok-bridge, step-bridge of e-bridge of hoe de electronische bridgeclubs mogen heten. Je logt in, gratis of met een abonnement, en schuift aan in een vrije partij of in een toernooi. Je partner kan afkomstig zijn uit alle delen van de wereld.

Voor sommigen is dit de ideale manier voor actief bridge. Je hoeft de deur niet uit en 24 uur per dag is er actie. De aantasting van de nachtrust wordt op de koop toe genomen. Anderen griezelen van de kille eenzaamheid achter een pc-scherm. Zij prefereren de levende emoties van het spel met kaarten in je handen aan een echte tafel met tegenstanders van vlees en bloed.

De computer heeft al eerder de ontwikkeling van bridge beïnvloed. In de jaren zeventig gebruikte het eerste professionele bridgeteam, de Dallas Aces, de computer om bied- en speelsituaties te genereren. Rond 1980 huurde Volmac een programmeur in om een perfect biedsysteem te construeren. Sinds een paar jaar is er GIB dat voor gecompliceerde afspeelproblemen goede speelwijzen produceert.

Kan de computer zelf bridgen? Zia Mahmood achtte zoiets onmogelijk en daagde in 1988 elke computer uit voor wedstrijd met als niet onaardige inzet de som van een miljoen dollar. Zia vertrouwde het zaakje later kennelijk niet meer; de flamboyante Pakistaan heeft het aanbod inmiddels ingetrokken.

Veel programmeurs zijn de mening toegedaan dat de computer wel degelijk bridge kan spelen. Hans Kuijf (in 1980 zowel Nederlands jeugdkampioen schaken als winnaar van het Open schaakkampioenschap) schreef in 1995 naar analogie van zijn schaakprogramma King een bridgeprogramma. Hij noemde het geesteskind Queen maar degradeerde het na magere resultaten in de beginfase tot Jack. Kuijf werkte intensief door en voegde uiteindelijk in de loop van 2000 met de hulp van enkele nationale topspelers een op natuurlijke leest geschoeid biedsysteem toe. Het programma Jack kon nu bieden en spelen en maakte zijn opwachting in de wereld van het computerbridge.

Op zaterdag 28 juli 2001 werd Jack in het Canadese Toronto gekroond tot wereldkampioen. Ongeslagen in de round robin met gemakkelijke overwinningen op vijf andere programma's. In de finale versloeg Jack het Japanse Micro Bridge met grote cijfers. Is dit fraaie resultaat voor de geestelijke vader aanleiding Jack weer op te waarderen tot Queen?

Jack bood er in de finale lustig op los. Menselijke bridgeparen bereiken in het spel in diagram 1 bescheiden een deelscore in ruiten of SA. Jack stormde op naar een scherpe manche.

Zie diagram 1

west noord oost zuid

-- pas pas 1*

pas 2* pas 2SA

pas 3SA pas pas

pas -- -- --

Computers bieden met zichzelf en volgen een opgelegd biedsysteem zonder daarbij eigen inbreng. Zuid moest systematisch - Dutch Doubleton - openen met 1*(1* en 1* is een vijfkaart, 1* een vierkaart) en noord leek zich met 2*, tien of meer punten met vier of meer klaveren, in de vingers te gaan snijden; 1* is economischer en handiger. Zuid gaf met 2SA een 12-14 hand aan. Een menselijke noord zou voor noord-zuid samen 22-24 punten tellen en passen op 2SA. Zoniet Jack, die op onverklaarbare wijze nog lucht zag - of waren de remmen definitief los? - voor de derde sans atout.

West kwam uit met een kleine harten via *B voor *V van zuid. Jack ging verder met *V voor het aas van oost die harten doorspeelde, gedoken voor *9 van west die *H vervolgde gedoken door zuid; de volgende harten voor *A. Jack nam de ruitenslagen mee, speelde klaveren uit de dummy en zette in zuid terecht *H voor de negende slag. Een logische speelwijze. West, met de vrije harten, mocht immers *A niet hebben.

Bij de wedstrijden tussen twee computers was het spelniveau dikwijls bedenkelijk. In diagram 2 bood Jack naar een niet onaardig maar vanwege de slechte schoppenverdeling onmaakbaar slem maar kreeg van Micro Bridge de helpende hand toegestoken.

Zie diagram 2

west noord oost zuid

-- 1SA pas 2*

pas 2* pas 3*

pas 3SA pas 4SA

pas 5* pas 6*

pas pas pas --

De noord-zuid handen bevatten in honneurs voldoende slempotentieel maar fitten niet optimaal in de zwarte kleuren. Een mensenpaar had het bieden gekopieerd tot 4SA, dat als een kwantitatieve uitnodiging voor slem mag worden beschouwd, waarop noord met de minimale SA-opening kan passen. Kennelijk zag de computer 4SA als Blackwood, kon niet meer afstoppen en gaf gedwee twee azen aan, wat zuid tot 6* dwong.

Het slem in klaveren is na een troefuitkomst vanwege het slechte schoppenzitsel niet te maken. Medecomputer Micro Bridge als west besloot echter tot de wel bijzonder ingrijpende uitkomst van *V. Oost won het aas en speelde harten voor *H van zuid. Jack trok de troeven en claimde met vijf klaverenslagen, twee in schoppen en ruiten en de drie in harten twaalf slagen voor +920 en vette winst.

Zia begint er niet aan, maar andere bridgers gaan wel tegen de computer aan de slag. Hoe verloopt de strijd tussen de kunstmatige en natuurlijke intelligentie? In diagram 3 nam Jack het op tegen twee Poolse zwaargewichten, Pszcola en Gawrys.

Zie diagram 3

west noord oost zuid

-- -- -- pas

pas 1* 3* pas

pas dbl pas 4*

pas pas pas --

Op de andere tafel een identiek begin van het bieden. Ook de menselijke oost stoorde met het sportieve 3* waarna Jack als noord-zuid het verder voor gezien hield en 3* precies één down ging.

Psczola/Gawrys lieten zich als noord-zuid door het 3*-volgbod van Jack niet van de wijs brengen. Noord hield het bieden met een doublet open waarna zuid, die uit het 3*-bod en zijn vierkaart ruiten concludeerde dat noord uiterst kort in ruiten was, in 4* een kansrijke eindbestemming zag. Of dacht de Poolse grootmeester dat hij het ook in een minder contract wel van de tegenspelende computer kon winnen?

Een ruitenuitkomst voor het aas van oost die ruiten doorspeelde, getroefd met *A. Een schoppen naar het aas en klaveren voor *H in de dummy. Harten naar *V en een ruiten getroefd met *H, de troeven getrokken en klaveren richting *V. West won *A en speelde schoppen voor *H in de dummy. De rest, in totaal elf slagen, voor de Polen die daarmee Jack elf imps lichter maakten.

Het is de bedoeling dat in de herfst van dit jaar een commerciële versie van Jack in de winkel komt. Inlichtingen bij Alpha Bridge (0713419005) of via het internet: www.bridgebeter.nl en www.jackware.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden