Jachtvliegtuigen

Op 26 oktober vorig jaar ging de vlag in top bij de Amerikaanse vliegtuigbouwer Lockheed Martin (www.lockheedmartin.com). Het bedrijf kon aankondigen dat, na een heftige competitie met Boeing, zijn X-35 (ook wel J-35) was uitverkoren als Joint Strike Fighter, het toekomstige jachtvliegtuig van de Amerikaanse luchtmacht, marine en de mariniers....

De JSF moest uit kostenoverwegingen geschikt zijn voor verschillende legeronderdelen, zo werd al begin jaren negentig bepaald (www.jast.mil). Daarom diende het toestel te voldoen aan verschillende eisen ten aanzien van de wijze van opstijgen: van een gewone landingbaan, een korte baan of een vliegdekschip.

Bovendien moet het toestel verticaal kunnen landen (www.fighter-planes.com). Daarvoor is een van de drie varianten die Lockheed Martin van het eenmotorige toestel wil bouwen (te zien op www.lmaeronautics.com) net achter de cockpit uitgerust met een extra, nieuw type Rolls-Roycemotor met propeller (www.lmtas.com), die een luchtstroom naar onderen genereert.

In de periode 2010-2025 wil Nederland zijn F-16-vloot vervangen (www.mindef.nl). Inmiddels is duidelijk dat de Koninklijke Luchtmacht wel oren heeft naar de JSF. Dat lijkt wat voorbarig, maar Nederland moet snel beslissen over het Amerikaanse aanbod mee te werken aan de verdere ontwikkeling van de JSF.

Mee-ontwerpen betekent kopen, maar ook meebetalen. Later staan daar volgens de Amerikanen tal van revenuen voor het bedrijfsleven en Nederland tegenover. Het CPB (www.cpb.nl) berekende echter in oktober dat er geen economische redenen zijn om op het Amerikaanse aanbod in te gaan, beter kan pas in 2007 'van de plank' een opvolger worden gekozen.

Dat is koren op de molen van de andere, duurdere maar al veel verder ontwikkelde kandidaten: de Eurofighter Typhoon van een consortium van Europese bouwers (www.eurofighter.com), en de Rafale C van het Franse bedrijf Dassault (www.dassault-aviation.fr). Deze toestellen ontberen een van de speciale snufjes van de JSF, namelijk het stealth-principe, dat het toestel vrijwel onzichtbaar maakt voor vijandelijk radar (www.lmtas.com).

Daar staan andere militaire voordelen tegenover. Volgens sommige critici is de JSF weliswaar een prima vervanger van de F-16 als aanvalsbommenwerper, maar is het geen echt jachtvliegtuig. In een confrontatie met een Eurofighter of een Rafale legt hij onherroepelijk het loodje (www.global-defence.com). Overigens kreeg de JSF van het ministerie van Defensie wel een positief rapportcijfer (wwww.volkskrant.nl), een 7 min, tegen de Eurofighter een 6 min.

Voorlopig is de confrontatie tussen de potentiële opvolgers van de F-16 echter vooral ook een financiële strijd, want ook de concurrenten van de JSF beloven Nederland gouden bergen als voor hun toestel wordt gekozen. Zo biedt Dassault zeven miljard aan orders (www.planet.nl/planet/news).

De nogal gespierde website van de Eurofighter (Nothing stands in its way) vindt de positie van Nederland zelfs zo belangrijk dat op de openingspagina een handenschuddende Nederlandse luchtmachtbevelhebber staat afgebeeld, met daarboven de geboden miljarden aan tegenorders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.