Jacht op probleemherten geopend

Bijna 4.000 damherten in gebied tussen Zandvoort en Noordwijk

Jarenlang is er over gesteggeld, maar sinds twee weken is de damhertenjacht geopend in het duingebied tussen Zandvoort en Noordwijk.

Uit het open portier van het boswachtersbusje komt de loop van een Blazer R8 tevoorschijn, aan het uiteinde een dikke geluiddemper. Iets verderop roept een koppel schreeuwende ganzen. De harde wind drijft dikke grijzen wolken over de duinen.

Dan klinkt het gesmoorde schot. En nog een. En nog een.

Door de demper is niet goed te horen waar de schoten vandaan komen. Dus blijven twee damherten na de eerste knal vertwijfeld in het rond kijken. En kunnen de boswachters die dieren ook een 'keurig bladschot geven', recht door hart en longen. Een paar stappen zetten ze nog, om daarna tussen het duindoorn te blijven liggen. Veel hebben de dieren er niet van gemerkt, garanderen de jagers. Ze vinden het prachtig als het zo efficiënt lukt.

Bijna vierduizend damherten

Jarenlang is er over gesteggeld, maar sinds twee weken is de damhertenjacht geopend in het duingebied tussen Zandvoort en Noordwijk. Veel moeite om hun prooi te vinden hebben de boswachters nog niet. Vanaf de ingang wemelt het van de herten. Want terwijl de breed uitgemeten politieke en juridische strijd over afschot in de Waterleidingduinen zijn tijd nam, hebben de dieren de gelegenheid te baat genomen om er flink op los te baren. Er zitten nu naar schatting bijna vierduizend damherten, één per hectare.

Ergens eind jaren zestig kwamen de eerste damherten het duingebied binnen. Uitgezet door jagers of ontsnapt uit hertenkampen, het is maar wie je het vraagt. Vast staat dat het ze goed ging. De populatie groeide gestaag. Zozeer dat ze rond 2005 een 'probleem' werden. Ze vraten akkers rondom het natuurgebied leeg en tuinen van villa's en er waren steeds meer aanrijdingen. Voor 2,5 miljoen euro werd er een hek gebouwd.

Maar toen begon het binnen de omheining uit de klauwen te lopen. 'Damherten kennen maar twee soorten planten: eetbare en niet-eetbare', zegt ecoloog Leo van Breukelen van Waternet. 'Veel zeldzame planten in dit gebied behoren tot de soort eetbaar, orchideeën bijvoorbeeld. In de zomer groeien er nog amper bloemen. En ze verdringen de reeën, vorig jaar telden we er nog acht, dat waren er ooit tweehonderd.'

In de Amsterdamse gemeenteraad, eigenaar van het waterwingebied, liepen de emoties rondom de herten hoog op. Vooral de Faunabescherming stelde dat er geen reden was om in te grijpen. Maar vorig jaar stemde een meerderheid voor afschieten, verleende de provincie Noord-Holland een vergunning en wees de kort gedingrechter twee weken geleden de bezwaren van de Faunabescherming van de hand.

Het wordt een enorme klus voor onze mensen, zegt Leo van Breukelen. Maar de boswachters zijn vooral blij dat ze er eindelijk zijn begonnen. Afgelopen jaren hebben zij zich al uitgebreid voorbereid. Met 'stages' in de Oostvaarderplassen en op de Veluwe. En er zijn topgeweren gekocht, bijna 6 duizend euro het stuk.

Op het hoofdstedelijke gemeentehuis is de belangrijkste zorg nu de veiligheid van de boswachters te garanderen. Je hebt immers maar één fanatiekeling nodig voor een drama in de duinen, is de vrees. Voor de ingang van het natuurgebied staat daarom nu een dik ingepakte beveiliger, die er gewapend met thermosfles op toeziet dat er geen mens het gebied in gaat zolang de zon onder is.

Geheime locatie

Aanvankelijk wilde de gemeente Amsterdam ook de media om diezelfde reden weren bij het afschieten. Maar toen een freelance fotograaf de liberale wethouder Udo Kock voor de rechter dreigde te dagen wegens persbreidel, ging hij toch overstag. En zo kan het dus dat er dinsdagochtend een groepje journalisten is uitgenodigd. Eis is wel dat boswachters op geen enkele manier herkenbaar in beeld mogen. Ook de precieze locatie van de jacht moet geheim blijven.

In de afgelopen twee weken zijn er ruim zestig dieren geschoten. Mannetjes, zoals dinsdagochtend, maar bij voorkeur vrouwelijke kalveren zodat die zich straks niet meer kunnen voortplanten. Hindes laten de boswachters liever staan, want die zijn doorgaans al zes maanden drachtig. En zo'n zwanger dier neerschieten mag dan wel efficiënter zijn - twee dieren met één kogel immers - dat doen jagers toch liever niet. 'Ook dat is emotie', erkent Van Breukelen.

In hun camouflagejassen zijn de twee jagers inmiddels bezig de drie damherten te ontweiden. Eerst gaat 'het zaakje' van de herten eraf, dan wordt met een scherp mes vakkundig de buik opengesneden. Een zaagje snerpt ijverig door de ribben. In het veld controleert de schutter, zoals het is voorgeschreven, de ingewanden. 'Mooie scherpe randen op de lever en geen gezwellen op de darmen.' Kerngezond dus. Samen met een eerder geschoten kalf belanden ze in de achterbak van het boswachtersbusje. Op naar de poelier.

Ook rondom het vlees wil de gemeente het graag gemoedelijk houden. De poelier heeft daarom op verzoek van Waternet de jachthoorns en geweren van het etiket gehaald. Het eerste vlees gaat naar slagers en restaurants bij het duingebied, en 20 procent gaat als gehakt of goulashvlees naar Amsterdamse voedselbanken.

De meeste wildliefhebbers moeten voorlopig nog wachten. Vanaf vandaag staakt voor zes maanden alweer het vuren. Eerst mogen de hindes hun kalfjes rustig ter wereld brengen en zogen. Dan is er de bronsttijd. In november gaan de jager pas echt meters maken. Vier teams van twee mannen zullen dan wekelijks tachtig dieren moeten afschieten om zo binnen vijf jaar tijd terug te zijn op ongeveer achthonderd damherten. Leo van Breukelen: 'Dan kan hopelijk ook een deel van het hek weer weg.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.