Jacht op damherten hervat: 'Deelerwoud is een killing field geworden'

Populatie in vijftien jaar vertienvoudigd, aantal klachten groeit

In het Deelerwoud wordt sinds kort, voor het eerst in vijftien jaar, weer op damherten gejaagd. Tot afgrijzen van anti-jachtactivisten.

Tot maart 2017 moet de helft van het huidige aantal damherten in het Deelerwoud - 370 van de 750 - eraan geloven. De jagers zijn al op de helft. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het is doodstil in het Deelerwoud. Ochtendmist hangt als dikke witte watten tussen de bemoste boomstammen. In de lucht is het gegak van onzichtbaar overvliegende ganzen te horen. Op de grond klinkt slechts het geluid van dauwdruppels die op de dode bladeren vallen.

'Normaal had ik nu al lang damherten gezien', zegt Harry Voss na een half uurtje wandelen. Ze lijken vandaag door de mist opgeslokt, maar Voss, gemeenteraadslid voor de Partij voor de Dieren in Apeldoorn, weet wel beter: 'Ze zijn schuw geworden, daarom zie je ze niet.'

Voss weet ook waarom de damherten in het Deelerwoud schuw zijn. Sinds kort wordt er, voor het eerst in vijftien jaar, weer op ze gejaagd. Tot afgrijzen van Voss en andere anti-jachtactivisten. Het Deelerwoud is een killing field geworden, aldus Voss. Voor damherten dan.

Sinds 2011 werd in 1.100 hectare van het Deelerwoud niet gejaagd. Het was een test van terreineigenaar Natuurmonumenten om naar een 'natuurlijker' wildbeheer te komen. Het experiment gold als geslaagd. Twee jaar geleden werd 1.000 hectare van het aangrenzende natuurgebied Veluwezoom aan de zone toegevoegd.

Leefgebied

Ook in de Amsterdamse Waterleidingduinen worden damherten afgeschoten. Van de 3.900 exemplaren blijven er tussen de 800 en duizend over. De rest wordt afgeschoten. Volgens de gemeente Amsterdam brengen de herten schade toe aan de natuur. Ook veroorzaken ze verkeersoverlast.

Behalve in Amsterdam en op de Veluwe komen de damherten voor in Schouwen-Duiveland, de Utrechtse Heuvelrug en in de duinen van Noord- en Zuid-Holland.

Het damhert staat ook vaak op kinderboerderijen en in hertenkampen. Het damhert heeft geen natuurlijke vijanden in Nederland. Jacht en verkeersongelukken zijn de voornaamste doodsoorzaak.

Jacht hervat

In november brak Natuurmonumenten met het niet-jagen beleid in het Deelerwoud. De populatie damherten, zo heette het, is in vijftien jaar tijd vertienvoudigd. Om de populatie in te dammen wordt er sinds kort weer op de dieren geschoten. Tot maart 2017 moet de helft van het huidige aantal damherten - 370 van de 750 - eraan geloven. De jagers zijn al op de helft.

Hij kwam er toevallig achter, zegt Voss. 'Er is nauwelijks ruchtbaarheid aan gegeven dat Natuurmonumenten een beleid van vijftien jaar aan de kant schuift. Dat vind ik laf.' Voss trommelde een actiecomité Deelerwoud KillingFields op, dat vandaag een stille tocht in het bos houdt tegen het afschieten van damherten.

Het klopt dat er sinds kort op damherten wordt geschoten, zegt Björn van den Boom, hoofd public affairs van Natuurmonumenten. Dat dit stiekem gebeurt, is volgens hem niet waar. 'Het heeft gewoon op onze website gestaan.'

Natuurmonumenten doet niet aan plezierjacht, benadrukt Van den Boom. 'We jagen alleen als wild schade en overlast veroorzaakt.'

Toen Natuurmonumenten grote delen van de Veluwe jachtvrij maakte, waren volgens hem niet alle naburige terreineigenaren daar enthousiast over. Toch werd het beleid doorgezet.

Terreineigenaren die geld verdienen aan de bosbouw, mopperden over schade aan jonge bomen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Klachten

De laatste tijd kwamen steeds meer klachten. Terreineigenaren die geld verdienen aan de bosbouw, mopperden over schade aan jonge bomen. Het aantal aanrijdingen met wilde dieren op wegen in de buurt is sinds 2012 gestegen van 28 tot 49; bij ongeveer de helft van de ongelukken zijn damherten betrokken.

Om het beleid van jachtvrije gebieden in de toekomst voort te kunnen zetten, is een goede verstandhouding met de buren onmisbaar, zegt Van den Boom. 'Vandaar dat we nu deze afweging hebben gemaakt.' Het inperken van de zogenoemde afschotvrije zone geldt alléén voor een deel van het Deelerwoud en alleen voor damherten, benadrukt hij.

Het is een lastig besluit, want jacht ligt gevoelig bij de achterban van Natuurmonumenten. Bij een ledenraadpleging in 2014 vond de meerderheid dat er alleen gejaagd mag worden als het echt nodig is. 'Nu is Natuurmonumenten als een blad aan de boom omgeslagen', zegt Frans Duermeijer, voormalig boswachter en lid van Natuurmonumenten. 'Ik voel me belazerd.'

Duermeijer werkte tot een paar jaar geleden bij het Gelders Landschap. 'Ik ken de Veluwe op mijn duimpje.' De mensen willen graag wild zien, zegt hij. In het Deelerwoud kon dat, tot nu toe dan. 'Ik ben er de laatste weken een paar keer wezen wandelen. De dieren zijn schuwer geworden. Wat in vijftien jaar is opgebouwd, wordt in vijf weken verpest.'

Volgens Duermeijer is Natuurmonumenten gezwicht voor de buren die minder op natuur en meer op productie zijn gericht. 'Ik vind het schandalig.' Uit protest zegt hij vandaag zijn lidmaatschap op. Het actiecomité roept anderen op hetzelfde te doen.

Goede bedoelingen

Het besluit brengt de natuurorganisatie in een lastig parket, erkent woordvoerder Van den Boom. Het wrange is volgens hem dat Natuurmonumenten in het zwaard van zijn eigen goede bedoelingen is gevallen. 'Als we hadden vastgehouden aan normaal klassiek beheer (inclusief jacht, red.) dan hadden we nooit zoveel commentaar gekregen. Overigens hebben wij meneer Voss meermalen uitgenodigd hierover in gesprek te gaan. Dat heeft hij steeds afgewezen.'

Voss is geen man van praten, maar van actie, zegt hij terwijl we het Deelerwoud blijven afspeuren naar damherten. 'Natuurmonumenten hoeft mij niet om te praten, ze moeten hun buren overtuigen. Ze hebben hun oren laten hangen naar de jagerslobby en de bosbouwers.'

Een damhert springt door de Amsterdamse Waterleidingduinen vlakbij de bebouwde kom van Zandvoort. Beeld anp

Ineke van den Abeele, bestuurslid van de Faunabescherming en lid van het actiecomité, snapt het niet. 'Waarom wordt er bij problemen met wild altijd meteen naar het wapen gegrepen? Schieten helpt niet. In reactie daarop krijgen de herten meer jongen, zodat je over een jaar hetzelfde liedje hebt.'

Als je een gebied met rust laat, stabiliseert de wildstand zich uiteindelijk vanzelf, is haar overtuiging. 'Maar jagers willen gewoon niet dat dit beleid een succes is. 'Dat zou betekenen dat zij niet meer nodig zijn.'

Na een uurtje wandelen wordt ons geduld beloond. 'Kijk!', wijst Voss naar de bosrand waar een paar herten opkijken. Een stuk of tien kruisen huppelend ons pad. Nog even staan ze stil, dan verdwijnen ze in de mist. 'Dat is toch mooi', zucht Voss. 'Je moet er alles aan doen om dat zo te houden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.