Jablonowski raakt verstrikt in eigen web

Jonge Duits-Nederlandse kunstenaar maakt zijn ongemak met moderne technologie niet goed invoelbaar.

Beeldende kunst


David Jablonowski - Prosumer De Ateliers DEBUUT serie


Gemeentemuseum Den Haag t/m 3/11. gemeentemuseumdenhaag.nl


O, al die afgedankte hardware die door het huis zwerft! Een oude computer, een scanner, een fax misschien nog. Een huiskamermodel beamertje, een nu al kapotte tablet, oer-Nokia's, haperende toetsenborden. Een diascanner! Ooit, gisteren, beloofden ze meer snelheid, meer gemak, meer creativiteit. Een beter leven eigenlijk.


David Jablonowski (Bochum, 1982), een snel opkomende kunstenaars in Nederland, weet er wel weg mee. De Duitser doorliep de Gerrit Rietveld Academie en De Ateliers, was in 2012 genomineerd voor de Volkskrant Beeldende Kunstprijs en won dit jaar de Charlotte Köhlerprijs.


In het Gemeentemuseum Den Haag vult hij met zijn eerste museale solo Prosumer de hele Projectzaal. In de nieuwe tentoonstellingenreeks Ateliers Debuut Serie.


Tussen de marmeren, metalen en glazen platen die hij gebruikt, duiken de beamers en tablets op. De apparaten die Jablonowski verwerkt zijn doorgaans gloednieuw, rechtstreeks uit de Mediamarkt. Zodra ze door zijn handen zijn gegaan, zijn ze, op een enkele projector na, geen apparaat meer, maar bouwsteen in zijn installatie. In een rigide patroon van rechte hoeken en verticalen legt en zet hij ze neer, stapelt ze, voegt ze samen. Zo'n peperdure Bamboo-multimediatablet-met-Stylus van Wacom wordt een plankje aan de muur, drager voor een wankel zuiltje. En over een paar jaar zal dat verouderd zijn, een relikwie uit de jaren tien.


Door die makkelijk leesbare elementen lijk je zo in te kunnen stappen in zijn installaties, die ook nog eens vertrouwd modernistisch (recht, plat, 90 graden) zijn opgesteld. Maar dat is niet zo. Al snel raak je verstrikt in een web van betekenis, alsof de hele zaal één grote hypertext is waarin steeds nieuwe opties worden geopend.


Wat Jablonowski met zijn installaties wil aankaarten, ís ook complex. De geschiedenis van informatie-overdracht, van oude handschriften tot laptop en de stylus, interesseert hem. De materialen die daarvoor nodig zijn, en de taal en de beeldtaal die daarbij horen. Een camera wordt met hypergedetailleerde natuurbeelden aan de man gebracht, een printer met de verzadigde kleuren van specerijen - die de kunstenaar dan ook echt gebruikt. Kerrie, peper en agavebladeren liggen uitgestrooid over de hardware. Door ook nog eens beelden van internet (van cameratests, van verouderde websites, van amateurmateriaal) heel groot dwars door de installatie heen te projecteren ontstaat een spiegelend, schuivend decor.


Die projecties, het meeste efemere onderdeel van de installatie, houden al die losse elementen en verwijzingen ternauwernood bij elkaar. Ze leggen een saus van kleur en licht over de zaal. Dat is echt nodig, want anders zou het geheel als de boedel van een - goed georganiseerde, maar toch - spullenbaas uit elkaar vallen.


'Media maken geen keuzes, maar het terrein waarbinnen mensen keuzes kunnen maken, wordt wel afgebakend door media', zegt Jablonowski in het interview in de catalogus. De kunstenaar vertelt ook dat hij, opgegroeid zonder televisie en computer, pas in 2005 een laptop kocht. De verandering van gereedschap bracht een verandering in hemzelf en dus in zijn werk teweeg. Wat dan? Hoe dan? En wat betekent het voor ons, ook slaafs al die spullen gebruikend? Daar wil je meer van weten. Het is wat je mist in deze zaal. Verdwalen in de media- en communicatietheorie is één ding, en dat Jablonowksi als enthousiaste onderzoeker óók nog een oud clavecimbel uit het depot van het Gemeentemuseum heeft opgevist (want: destijds ook state-of-the-arttechniek) is leuk voor het museum. Voelbaar maken wat dat met ons, of dan toch met hem doet, is een tweede. Daarin blijft hij op veilige afstand.


David Jablonowski's solotentoonstelling markeert de samenwerking tussen het Gemeentemuseum Den Haag, De Ateliers in Amsterdam en stichting Outset. Eenmaal per jaar (voorlopig tot en met 2016) krijgt een kunstenaar die in de voorgaande vijf jaar van De Ateliers kwam een solotentoonstelling. Directeur van het Gemeentemuseum Benno Tempel: 'We willen laten zien dat wij als museum die fijnmazige opleidingsstructuur in Nederland nodig hebben om talent te ontdekken. En bovendien: bezoekers die hier nu naar de Zomerexpo komen kijken of naar Mondriaan, die zien nu ook deze vernieuwende kunst. En het circuit dat kunstenaars als Jablonowski volgt komt ook weer eens in een museum. Want dat is niet evident hoor, vergis je niet.'


Ateliers Debuut Serie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden