Jaarlijks 100 duizend doden door slangenbeten - klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: jaarlijks sterven 100 duizend mensen aan een slangenbeet.

Een cobra in de dierentuin van Royan, in het zuid-westen van Frankrijk. Beeld afp
Een cobra in de dierentuin van Royan, in het zuid-westen van Frankrijk.Beeld afp

Van wie komt die claim?

Grote cijfers maken veel indruk. Dat weet de non-profit-organisatie Artsen zonder Grenzen (AzG) ook: onlangs beweerde de organisatie dat slangenbeten jaarlijks 100 duizend doden veroorzaken. Meer dan elke andere tropische ziekte die door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) als verwaarloosd wordt aangemerkt. Dat wil zeggen: alleen de bekende tropische ziektes als malaria, aids en tuberculose eisen een hogere tol. De ellende van slangenbeten is grotendeels te voorkomen, stelt AzG, wat het hoge dodental des te urgenter maakt. Onder meer het AD en diens regionale uitgaves wijdden er een bericht aan.

Klopt het?

Hoewel het persbericht van AzG de 100 duizend doden zonder mitsen of maren presenteert, als een vaststaand gegeven dus, blijken er allerlei nuances achter te schuilen: 'Het is een schatting', zegt Julien Potet, beleidsadviseur van AzG in Parijs op het gebied van verwaarloosde tropische ziekten, waaronder specifiek ook slangenbeten. Recente tellingen zijn er weinig en de cijfers lopen erg uiteen - maar er zijn indicaties dat het om een onderschatting gaat, legt hij uit.

Zo registreren Indiase ziekenhuizen meestal iets meer dan duizend slangenbeten per jaar, maar daar zitten nauwelijks beten uit afgelegen dorpen bij. Die slachtoffers bereiken het ziekenhuis nooit. Onderzoekers van de zogeheten 'Million Death Study' besloten daarom maar zelf naar het platteland af te reizen en langs deuren te gaan met de vraag of recent nog slangenbeten met dodelijke afloop hebben plaatsgevonden. Alleen al in enkele van die kleine gebieden kwamen ze honderden gevallen tegen: opgeschaald naar de immense bevolking van heel India moet het om zo'n 45 duizend doden gaan, rekenden ze voor.

Wereldwijde schattingen zijn zeldzaam. De laatste stamt uit 2008 en verscheen in het tijdschrift PLOS Medicine, en zowel AzG als biologen van onderzoeksinstituut Naturalis verwijzen daarnaar. Die studie combineert veldonderzoek met ziekenhuisgegevens, en schat dat er jaarlijks tussen de 20 en 94 duizend slangenbeten dodelijk aflopen. Met ook weer de nuance dat ook dit een onderschatting kan zijn, omdat in India de schatting op basis van verzekeringsgegevens werd gedaan en daarmee aan de lage kant uitkwam (want niet iedereen in India is verzekerd). Hoe groot zulke onderschattingen precies zijn, valt moeilijk te zeggen, maar het totaal kan wereldwijd zelfs op 125 duizend doden liggen, denkt Naturalis.

null Beeld afp
Beeld afp

Eindoordeel

Jaarlijks 100.000 doden door slangenbeten is een realistische schatting.

null Beeld epa
Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden